ન હયા ન રથો વીર ન ધ્વજો ન ચ દારુકઃ। અદૃશ્યન્ત શરૈશ્છન્નાસ્તથાઽહં સૈનિકાશ્ચ મે
એટલી બધી બાણવર્ષા થઈ કે ઘોડા, રથ, ધ્વજ, દારુક, હું અને મારા સૈનિકો — કોઈ પણ દેખાતા નહોતા.
તતોઽહમપિ કૌન્તેય શરાણામયુતાન્બહૂન્। આમન્ત્રિતાનાં ધનુષા દિવ્યેન વિધિનાઽક્ષિપમ્
પછી, કુંતીપુત્ર, મેં પણ મારા દિવ્ય ધનુષ્યથી યોગ્ય રીતથી અનેક હજાર બાણો મારા સામે લલકારનારાઓ પર છોડ્યા.
ન તત્રવિષયસ્ત્વાસીન્મમ સૈન્યસ્ય ભારત। ખે વિષક્તં હિ તત્સૌભં ક્રોશમાત્ર ઇવાભવત્
હવે ત્યાં મારા સૈન્ય માટે કોઈ જગ્યા જ નહોતી, હે ભારત; કારણ કે આકાશમાં લટકતું એ સૌભ રથ માત્ર એક પોકાર જેટલું દૂર લાગતું હતું.
તતસ્તે પ્રેક્ષકાઃ સર્વે દેવા વૈ દિવમાસ્થિતાઃ। હર્ષયામાસુરુચ્ચૈર્માં સિંહનાદતલસ્વનૈઃ
પછી સ્વર્ગમાંથી જોઈ રહેલા બધા દેવોએ, સિંહની દહાડ અને ઢોલના ગજગજાટ સાથે, મને જોરદાર ઉત્સાહ આપ્યો.
મત્કાર્મુકવિનિર્મુક્તા દાનવાનાં મહારણે। અઙ્ગેષુ રુધિરાક્તાસ્તે વિવિશુઃ શલભા ઇવ
મારા ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણો એ મહાયુદ્ધમાં દાનવોના શરીરમાં, લોહીથી રંજાઈને, ટપટપ પડતા ટીડા જેવી ઘૂસી ગયા.
તતો હલહલાશબ્દઃ સૌભમધ્યે વ્યવર્ધત। વધ્યતાં વિશિખૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પતતાં ચ મહાર્ણવે
પછી સૌભના અંદર ભારે ગૂંજી પડ્યો, કારણ કે તીખા બાણોથી ઘાયલ થઈને દાનવો મહાસાગરમાં પડતા જતા હતા.
તે નિકૃત્તભુજસ્કન્ધાઃ કબન્ધાકૃતિદર્શનાઃ। નદન્તો ભૈરવાન્નાદાન્નિપતન્તિ સ્મ દાનવાઃ। પતિતાસ્તેઽપિ ભક્ષ્યન્તે સમુદ્રાંભોનિવાસિભિઃ
કાંધ અને હાથ કપાઈ ગયેલા, ધડ જેવા દેખાતા દાનવો ભયાનક ચીસો પાડતા પડતા જતા અને પડતાં પડતાં જ સમુદ્રના જીવોથી ખાઈ જવામાં આવતા.
તતો ગોક્ષીરકુન્દેન્દુમૃણાલરજતપ્રભમ્। જલજં પાઞ્ચજન્યં વૈ પ્રાણેનાહમપૂરયમ્
પછી મેં ગાયના દૂધ, કુંદ, ચાંદની, કમળની ડાળી અને ચાંદી જેટલી ચમકતી પાંડુજન્ય શંખમાં શ્વાસ ભરીને ફૂંક્યો.
તાન્દૃષ્ટ્વા પતિતાંસ્તત્ર સાલ્વઃ સૌભપતિસ્તતઃ। માયાયુદ્ધેન મહતા યોધયામાસ માં યુધિ
એમના સાથીઓને પડેલા જોઈને, સૌભના રાજા સાલ્વાએ મહાન માયાથી યુદ્ધમાં મારી સામે લડાઈ શરૂ કરી.
તતો ગદા હલાઃ પ્રાસાઃ શૂલશક્તિપરશ્ચથાઃ। અસયઃ શક્તિકુલિશપાશર્ષ્ટિકનપાઃ શરાઃ। પટ્ટસાશ્ચ ભુશુણ્ડ્યશ્ચ પ્રપતન્ત્યનિશં મયિ
પછી ગદા, હલ, ભાલા, ત્રિશૂળ, શૂળ, તલવાર, વજ્ર, ફાંસ, મુગદર, બાણ, પટ્ટીસ અને ભુશુંડી — આવા અનેક શસ્ત્રો સતત મારા પર વરસવા લાગ્યા.
તામહં માયયૈવાશુ પ્રતિગૃહ્ય વ્યનાશયમ્। તસ્યાં હતાયાં માયાયાં ગિરિશૃઙ્ગૈરયોધયત્
હું પણ મારી માયાથી તરત જ એ માયાને રોકી અને નષ્ટ કરી દીધી; અને એ માયા હારી ગયા પછી તેણે પર્વતના શિખરો ફેંકી મારી પર હુમલો કર્યો.
તતોઽભવત્તમ ઇવ પ્રકાશ ઇવ ચાભવત્। દુર્દિનં સુદિનં ચૈવ શીતમુષ્ણં ચ ભારત
પછી અંધકાર અને પ્રકાશ, ખરાબ દિવસ અને સારો દિવસ, ઠંડી અને ગરમી — એમ બધું જ થવા લાગ્યું, હે ભારત.
અઙ્ગારપાંસુવર્ષં ચ શસ્ત્રવર્ષં ચ ભારત। એવં માયાં પ્રકુર્વાણો યોધયામાસ માં રિપુઃ
અંગારનો વરસાદ અને શસ્ત્રોનો વરસાદ વરસવા લાગ્યો, હે ભારત; આવું માયા ઉપાડી દુશ્મને મારી સામે યુદ્ધ કર્યું.
વિજ્ઞાય તદહં સર્વં માયયૈવ વ્યનાશયમ્। યથાકાલં તુ યુદ્ધેન વ્યધમં સર્વતઃ શરૈઃ
હું એ બધું ઓળખીને મારી માયાથી દૂર કરી દીધું; અને યોગ્ય સમયે યુદ્ધમાં ચારેય બાજુ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
તતો હતાયાં ચ મયા માયાયાં યુધિ દાનવઃ। માયામન્યાં મહારાજ ચકાર મતિમોહિનીમ્
પછી, રાજા, જ્યારે મેં એ માયાને યુદ્ધમાં નષ્ટ કરી, ત્યારે દાનવે બીજી નવી માયા ઉભી કરી, જે મનને ભુલાવે એવી હતી.
તતો વ્યોમ મહારાજ શતસૂર્યમિવાભવત્। શતચન્દ્રં ચ કૌન્તેય સહસ્રાયુતતારકમ્
પછી, રાજા, આકાશમાં જાણે સો સૂર્ય, સો ચાંદ અને હજારો તારા એકસાથે ચમકી ઉઠ્યા હોય એમ દેખાવા લાગ્યું, હે કુંતીપુત્ર.
તતો નાજ્ઞાયત તદા દિવારાત્રં તથા દિશઃ। તતોઽહં મોહમાપન્નઃ પ્રજ્ઞાસ્ત્રં સમયોજયમ્
ત્યારબાદ દિવસ-રાત અને દિશાઓ બધું જ અસ્પષ્ટ થઈ ગયું; એ સમયે હું મૂંઝાઈ ગયો અને જ્ઞાનનું શસ્ત્ર વાપર્યું.
તદસ્ત્રમસ્તમસ્ત્રેણ વિધૂતં શરતૂલવત્। તથા તદભવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્। લબ્ધાલોકસ્તુ રાજેન્દ્ર પુનઃ શત્રુમયોધયમ્
પછી એ શસ્ત્રને વિરોધી શસ્ત્રે autumnના રૂઈ જેવા વિખેરી દીધું; એ રીતે યુદ્ધ ભારે અને રોમાંચક બની ગયું. રાજા, દૃષ્ટિ પાછી મળતાં હું ફરી દુશ્મન સામે લડ્યો.
એવં સ પુરુષવ્યાઘ્રઃ સાલ્વો રાજ્ઞં મહારિપુઃ। યુધ્યમાનો મયા સઙ્ખ્યે વિયદભ્યગમત્પુનઃ
એ રીતે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ એવા શાલ્વ, રાજાઓનો મોટો શત્રુ, મારી સાથે યુદ્ધ કરતાં ફરી આકાશમાં ચડી ગયો.
તતઃ શતઘ્નીશ્ચ મહાગદાશ્ચ દીપ્તાશ્ચ શૂલાન્મુસલાનસીંશ્ચ। ચિક્ષેપ રોષાન્મયિ મન્દબુદ્ધિઃ સાલ્વો મહારાજ જયાભિકાઙ્ક્ષી
પછી મહારાજ, વિજયની ઇચ્છાથી અને ક્રોધમાં અંધ બનીને શાલ્વે મારા પર શતઘ્ની, મોટી ગદા, જ્વલંત ભાલા, મુસળ અને તલવાર ફેંકી.
તાનાશુગૈરાપતતોઽહમાશુ નિવાર્ય તૂર્ણં ખગમાન્ખ એવ। દ્વિધા ત્રિતા ચાચ્છિનમાશુ મુક્તૈ- સ્તતોઽન્તરિક્ષે નિનદો બભૂવ
જ્યારે એ શસ્ત્રો ઝડપથી મારી તરફ આવવા લાગ્યા, ત્યારે મેં પણ ઝડપથી આકાશમાં જ તીરો વડે તેમને રોકી લીધા; કેટલાકને બે ભાગમાં, કેટલાકને ત્રણ ભાગમાં કાપી નાખ્યા. પછી આકાશમાં મોટો અવાજ થયો.
તતઃ શતસહસ્રેણ શરાણાં નતપર્વણામ્। દારુકં વાજિનશ્ચૈવ રથં ચ સમવાકિરત્
પછી તેણે વાંકડા ટોચવાળા લાખો તીરો વડે દારુક, ઘોડા અને રથને ઢાંકી દીધા.
તતો મામબ્રવીદ્વીર દારુકો વિહ્વલન્નિવ। સ્થાતવ્યમિતિ તિષ્ઠામિ સાલ્વબાણપ્રપીડિતઃ। અવસ્થાતું ન શક્નોમિ અઙ્ગં મે વ્યવસીદતિ
પછી, વીર, દારુકે મને એમ કહ્યું—જેમ કે તે ગભરાઈ ગયો હોય—'હું ઊભો રહીશ, પણ શાલ્વના તીરો મારી પર વરસી રહ્યા છે. હવે હું ઊભો રહી શકતો નથી; મારા અંગો દુર્બળ થઈ ગયા છે.'
ઇતિ તસ્ય નિશમ્યાહં સારથેઃ કરુણં વચઃ। અવેક્ષમાણો યન્તારમપશ્યં શરપીડિતમ્
રથચાલકના આ દુ:ખદ શબ્દો સાંભળીને, મેં તેને જોયો અને જોઈ લીધું કે તે તીરોના ઘા થી પીડાઈ રહ્યો છે.
ન તસ્યોરસિ નો મૂર્ધ્નિ ન કાયે ન ભુજદ્વયે। અન્તરં પાણ્ડવશ્રેષ્ઠ પશ્યામ્યનિચિતં શરૈઃ
પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ, તેના છાતી, માથા, શરીર કે બંને હાથ પર એક પણ જગ્યા એવી નહોતી જ્યાં તીરો ઘૂસ્યા ન હોય.
સ તુ બાણવરોત્પીડાદ્વિસ્રવત્યસૃગુલ્બણમ્। અભિવૃષ્ટો યથા મેઘૈર્ગિરિર્ગૈરિકધાતુમાન્
ઘણા તીરોના દુઃખથી તેના શરીરમાંથી લોહી વહેવા લાગ્યું, જેમ વરસાદથી ભીંજાયેલા લાલ ગેરુ ધરાવતી પર્વતમાંથી વહે છે.
અભીશુહસ્તં તં દૃષ્ટ્વા સીદન્તં સારથિં રણે। અસ્તમ્ભયં મહાબાહો સાલ્વબાણપ્રપીડિતમ્
યુદ્ધમાં હાથમાં કસોટી ધરાવતો એ રથચાલક લથડતો જોઈને, મહાબાહુ, હું શાલ્વના તીરોની પીડા છતાં તેને સંભાળી લીધો.
અથ માં પુરુષઃ કશ્ચિદ્દ્વારકાનિલયોઽબ્રવીત્। ત્વરિતો રથમારોપ્ય સૌહૃદાદિવ ભારત
પછી દ્વારકાનો એક માણસ, દોડતો-દોડતો, મિત્રભાવથી મારા રથ પર ચડીને મને સંબોધિત કર્યો, હે ભારત.
આહુકસ્ય વચો વીર તસ્યૈવ પરિચારકઃ। વિષણ્ણઃ સન્નકણ્ઠેન તન્નિબોધ યુધિષ્ઠિર
યુધિષ્ઠિર, હવે સાંભળ, આહુકના સેવકે યુદ્ધમાં મને શું કહ્યું—તેનું કંટું દુ:ખથી ભરેલું હતું.
દ્વારકાધિપતિર્વીર આહ ત્વામાહુકો વચઃ। કેશવૈહિ વિજાનીષ્વ યત્ત્વાં પિતૃસખોઽબ્રવીત્
વીર, દ્વારકાના સ્વામી આહુકે તને સંદેશો મોકલ્યો છે: 'કેશવ, તારા પિતાના મિત્રે જે કહ્યું છે, તે જાણી લે.'