ન મે ભયં રૌક્મિણેય સંગ્રામે યચ્છતો હયાન્। યુદ્ધજ્ઞોસ્મિ ચ વૃષ્ણીનાં નાત્ર કિંચિદતોઽન્યથા
હે રુક્મિણીપુત્ર, યુદ્ધમાં ઘોડાં ચલાવતાં મને કોઈ ડર નથી; હું વૃષ્ણિ વંશમાં યુદ્ધકલા જાણું છું—આમાં બીજું કંઈ નથી.
આયુષ્મન્નુપદેશસ્તુ સારથ્યે વર્તતાં સ્મૃતઃ। સર્વાર્થેષુ રથી રક્ષ્યસ્ત્વં ચાપિ ભૃશપીડિતઃ
હે દીર્ઘાયુ, કહેવાય છે કે રથચાલકને હંમેશાં સલાહ આપવી જોઈએ; દરેક સમયે રથસ્વારની રક્ષા કરવી જોઈએ, ખાસ કરીને જ્યારે તું ભારે પીડાયેલો હોય.
ત્વં હિ સાલ્વપ્રયુક્તેન શરેણાભિહતો ભૃશમ્। કશ્મલાભિહતો વીર તતોઽહમપયાતવાન્
હે વિર, તને શાલ્વના તીરે ઘાયલ કરી, બેહોશ કરી દીધો હતો; એથી જ હું રથ પાછો ફેરવી લીધો હતો.
સત્વં સાત્વતમુખ્યાદ્ય લબ્ધસંજ્ઞો યદૃચ્છયા। પશ્ય મે હયસંયાને શિક્ષાં કેશવનન્દન
હવે, સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ, તું ફરીથી સંજ્ઞાનમાં આવ્યો છે; તો, હે કેશવનંદન, મારી ઘોડાં ચલાવવાની કળા જોઈ લે.
દારુકેણાહમુત્પન્નો યથાવચ્ચૈવ શિક્ષિતઃ। વીતભીઃ પ્રવિશામ્યેતાં સાલ્વસ્ય મહતીં ચમૂમ્
હું દારુકનો પુત્ર છું અને યોગ્ય રીતે શિક્ષિત છું; હવે નિર્ભય બનીને, હું શાલ્વની મોટી સેના વચ્ચે ઘૂસી જઈશ.
એવમુક્ત્વા તતો વીરો હયાન્સંચોદ્ય સંગરે। રશ્મિભિસ્તુ સમુદ્યમ્ય જવેનાભ્યપતત્તદા
આવી રીતે કહી, એ વીરે યુદ્ધમાં ઘોડાં દોડાવ્યાં, લગામને કુશળતાથી સંભાળી, અને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
મણ્ડલાનિ વિચિત્રાણિ યમકાનીતરાણિ ચ। સવ્યાનિ ચ વિચિત્રાણિ દક્ષિણાનિ ચ સર્વશઃ
એણે અદભુત ગોળ ફેરવ્યાં, જટિલ વળાંકો લીધાં, ડાબી અને જમણી બાજુએ અનેક પ્રકારના ચળવળ કર્યા.
પ્રતોદેનાહતા રાજન્રશ્મિભિશ્ચ સમુદ્યતાઃ। ઉત્પતન્ત ઇવાકાશં વિબભુસ્તે હયોત્તમાઃ
રાજા, ચાબુકના પ્રહારો અને લગામના સંકેતોથી, એ શ્રેષ્ઠ ઘોડાં જાણે આકાશમાં ઉડી જાય છે એમ લાગ્યા.
તે હસ્તલાઘવોપેતં વિજ્ઞાય નૃપ દારુકિમ્। ઉહ્યમાના ઇવ તદા નાસ્પૃશંશ્ચરણૈર્મહીમ્
રાજા, દારુકની ચતુરાઈ ઓળખીને, એ ઘોડાં રથ ખેંચતાં જાણે પગથી જમીનને સ્પર્શ જ કરતા ન હોય એમ લાગ્યું.
સોપસવ્યાં ચમૂં તસ્ય સાલ્વસ્ય ભરતર્ષભ। ચકાર નાતિયત્નેન તદદ્ભુતમિવાભવત્
હે ભરતવંશી, એણે શાલ્વની સેના ડાબી બાજુથી આસાનીથી પાર કરી, અને એ કૌશલ્ય અદભુત લાગ્યું.
અમૃષ્યમાણોપસવ્યં સાલ્વઃ સમિતિદારુણઃ। યન્તારમસ્ય સહસા ત્રિભિર્બાણૈઃ સમાર્દયત્
શાલ્વને એ ડાબી તરફની ચાલ સહન ન થઈ, તો એ યુદ્ધમાં ભયાનક બનીને, અચાનક રથચાલકને ત્રણ તીરો માર્યા.
દારુકસ્ય સુતસ્તં તુ બાણવેગમચિન્તયન્। ભૂય એવ મહાબાહો પ્રયયાવપસવ્યતઃ
દારુકના પુત્રએ એ તીરોની અસર ન ગણતાં, હે મહાબાહુ, ફરી એકવાર રથને ડાબી તરફ દોડાવ્યો.
તતો બાણાન્બહુવિધાન્પુનરેવ સ સૌભરાટ્। મુમોચ તનયે વીર મમ રુક્મિણિનન્દને
પછી સૌભના રાજાએ ફરીથી અનેક પ્રકારના તીક્ષ્ણ બાણો મારી મારા પરાક્રમી પુત્ર, રુક્મિણીના વંશજ પર છોડ્યા.
તાનપ્રાપ્તાઞ્શિતૈર્બ્રાણૈશ્ચિચ્છેદ પરવીરહા। રૌક્મિણેયઃ સ્મિતં કૃત્વા દર્શયન્હસ્તલાઘવં
શત્રુઓના વિનાશક એવા રુક્મિણીપુત્રે, હળવો સ્મિત કરી, પોતાના હાથની ચતુરાઈ બતાવીને, આવતાં તમામ તીક્ષ્ણ બાણોને કાપી નાખ્યા.
છિન્નાન્દૃષ્ટ્વા તુ તાન્બાણાન્પ્રદ્યુમ્નેન ચ સૌભરાટ્। આસુરીં દારુણીં માયામાસ્થાય વ્યસૃજચ્છરાન્
પ્રદ્યુમ્ને પોતાના બાણો કાપી નાખ્યા તે જોઈને, સૌભના રાજાએ ભયાનક અસુરી માયા અપનાવી અને ફરીથી બાણો વરસાવ્યા.
પ્રયુજ્યમાનમાજ્ઞાય દૈતેયાસ્ત્રં મહાબલમ્। બ્રહ્માસ્ત્રેણાન્તરા ચ્છિત્ત્વામુમોચાન્યન્પતસ્ત્રિણઃ
તે મહાશક્તિશાળી દૈત્યાસ્ત્ર વપરાતું જોઈ, પ્રદ્યુમ્ને બ્રહ્માસ્ત્ર વડે તેને કાપી નાખ્યું અને પછી બીજા બાણો છોડ્યા.
તે તદસ્ત્રં વિધૂયાશુ વિવ્યધૂ રુધિરાશનાઃ। શિરસ્યુરસિ વક્રે ચ સ મુમોહ પપાત ચ
તે લોહી પ્યાસી યુદ્ધવીરો એ અસ્ત્રને તરત જ દૂર કરી, અને શિર, છાતી તથા બાજુ પર ઘા કર્યા; તેથી તે ગભરાઈ ગયો અને જમીન પર પડી ગયો.
તસ્મિન્નિપતિતે ક્ષુદ્રે સાલ્વે બાણપ્રપીડિતે। રૌક્મિણેયોઽપરં બાણં સંદધે શત્રતાપનઃ
જ્યારે તે તુચ્છ સાલ્વ બાણોથી પીડાઈને પડી ગયો, ત્યારે રુક્મિણીપુત્ર, શત્રુઓને દુઃખ આપનાર, બીજો બાણ તણાવા લાગ્યા.
તમર્ચિતં સર્વદાશાર્હપૂગૈ- રાશીર્ભિરર્કજ્વલનપ્રકાશમ્। દૃષ્ટ્વા શરં જ્યામભિનીયમાનં બભૂવ હાહાકૃતમન્તરિક્ષમ્
યાદવો દ્વારા હંમેશાં પૂજિત અને આશીર્વાદથી તેજસ્વી, સૂર્ય અને અગ્નિ જેવો那个 બાણ જ્યારે ધનુષ્યની ડોરી પર ચડાવવામાં આવ્યો, ત્યારે આકાશમાં હાહાકાર મચી ગયો.
તતો દેવગણાઃ સર્વે સેન્દ્રાઃ સહધનેશ્વરાઃ। નારદં પ્રેષયામાસુ- શ્વસનં ચ મનોજવમ્
પછી બધા દેવતાઓ, ઇન્દ્ર અને ધનની દેવતાઓ સહિત, નારદ અને ઝડપથી ચાલતા પવનદેવને મોકલ્યા.
તૌ રૌક્મિણેયમાગમ્ય વચોઽબ્રૂતાં દિવૌકસામ્। નૈવ વધ્યસ્ત્વયા વીર સાલ્વરાજઃ કથંચન
તે બંને રુક્મિણીપુત્ર પાસે આવ્યા અને દેવતાઓનું સંદેશ આપ્યું: 'વીર, તું ક્યારેય પણ સાલ્વરાજને મારી શકતો નથી.'
સંહરસ્વ પુનર્બાણમવધ્યોઽયં ત્વયા રણે। એતસ્ય ચ શરસ્યાજૌ નાવધ્યોસ્તિ પુમાન્ક્વચિત્
'તું તારો બાણ પાછો ખેંચી લે; યુદ્ધમાં એ તારા હાથથી મરી શકતો નથી. અને આ બાણથી પણ કોઈ પુરુષ ક્યારેય મરી શકતો નથી.'
મૃત્યુરસ્ય મહાબાહો રણે દેવકિનન્દનઃ। કૃષ્ણઃ સંકલ્પિતો ધાત્રા તન્મિથ્યા ન ભવેદિતિ
'મહાબાહુ, યુદ્ધમાં તેની મૃત્યુ દેવકીપુત્ર શ્રીકૃષ્ણના હાથેથી જ નિશ્ચિત છે, એમ સર્જનહારનું નિર્ધાર છે; એ ખોટું થઈ શકે નહીં.'
તતઃ પરમસંહૃષ્ટઃ પ્રદ્યુમ્નઃ શરમુત્તમમ્। સંજહાર ધનુઃશ્રેષ્ઠાત્તૂણે ચૈવ ન્યવેશયત્
પછી પ્રદ્યુમ્ન ખૂબ આનંદિત થઈ, શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય પરથી ઉત્તમ બાણ પાછો ખેંચી તૂણેમાં મૂકી દીધો.
તત ઉત્થાય રાજેન્દ્ર સાલ્વઃ પરમદુર્મનાઃ। વ્યપાયાત્સબલસ્તૂર્ણં પ્રદ્યુમ્નશરપીડિતઃ
પછી, રાજા, સાલ્વ ભારે દુઃખી થઈ, પ્રદ્યુમ્નના બાણોથી પીડાઈ, પોતાની સેના સાથે ઝડપથી ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો.
સ દ્વારકાં પરિત્યજ્ય સાલ્વો વૃષ્ણિભિરાર્દિતઃ। સૌભમાસ્થાય રાજેન્દ્ર દિવમાચક્રમે તદા
પછી સાલ્વ, વૃષ્ણિઓ દ્વારા હેરાન થઈ, દ્વારકા છોડીને પોતાના સૌભમાં ચડી, એ સમયે આકાશ તરફ ચાલ્યો ગયો, રાજા.
આનર્તનગરં મુક્તં તતોઽહમગમં તદા। મહાક્રતૌ રાજસૂયે નિવૃત્તે નૃપતે તવ
પછી હું અનર્તનગર પહોંચ્યો, જ્યારે તારો મહાન રાજસૂય યજ્ઞ પૂર્ણ થયો હતો, રાજા.
અપશ્યં દ્વારકાં ચાહં મહારાજ હતત્વિષમ્। નિઃસ્વાધ્યાયવષટ્કારાં નિર્ભૂષણવરસ્ત્રિયમ્
હું દ્વારકાને જોયું, મહારાજા, જ્યાં તેજસ્વિતા નહોતી, ન તો સ્વાધ્યાયના શબ્દો હતા, ન યજ્ઞના ઉચ્ચાર, અને સ્ત્રીઓ પણ વિના આભૂષણ અને વિના સુંદર વસ્ત્રો હતી.
અનભિજ્ઞેયરૂપાણિ દ્વારકોપવનાનિ ચ। દૃષ્ટ્વા શઙ્કોપપન્નોઽહમપૃચ્છં હૃદિકાત્મજમ્
હું દ્વારકાના બાગ-બગીચાઓને અજાણી સ્થિતિમાં જોયા; મને શંકા થઈ અને હું હૃદિકપુત્રને પૂછ્યું.
અસ્વસ્થનરનારીકમિદં વૃષ્ણિકુલં ભૃશમ્। કિમિદં નરશાર્દૂલ શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ત્વતઃ
આ વૃષ્ણિવંશમાં પુરુષો અને સ્ત્રીઓ ખૂબ જ અસ્વસ્થ અને દુઃખી છે; હે પુરુષશાર્દૂલ, આ શું થયું છે? હું સાચી વાત સાંભળવા ઈચ્છું છું.