કૃતવર્મા મયા વીરો નિર્યાસ્યન્નેવ વારિતઃ। સાલ્વં નિવારયિષ્યેઽહં તિષ્ઠ ત્વમિતિ સૂતજ
વીર કૃતવર્માને હું જ રોક્યો હતો જ્યારે તે નીકળતો હતો; હવે હું સાલ્વને રોકીશ—તું મજબૂત ઊભો રહેજે, સૂતપુત્ર.
સ ચ સંભાવયન્માં વૈ નિવૃત્તો હૃદિકાત્મજઃ। તં સમેત્ય રણં ત્યક્ત્વા કિં વક્ષ્યામિ મહારથં
હૃદિકપુત્રએ મને માન આપીને પાછો વળ્યો છે; હવે તેને મળી, યુદ્ધ છોડીને, હું એ મહારથીને શું કહું?
ઉપયાન્તં દુરાધર્ષં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્। પુરુષં પુણ્ડરીકાક્ષં કિં વક્ષ્યામિ મહાભુજમ્
શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર, કમળની આંખો ધરાવતા, દુર્જય અને મહાબાહુ પુરુષ જ્યારે આવશે, ત્યારે હું તેને શું કહું?
સાત્યકિં બલદેવં ચ યે ચાન્યેઽન્ધકવૃષ્ણયઃ। મયા સ્પર્ધન્તિ સતતં કિં નુ વક્ષ્યામિ તાનહં
સાત્યકી, બલદેવ અને બીજા અંધક-વૃષ્ણિ યોદ્ધાઓ, જે હંમેશા મારી સાથે સ્પર્ધા કરે છે, તેમને હું શું કહું?
ત્યક્ત્વા રણમિમં સૌતે પૃષ્ઠતોઽભ્યાહતઃ શરૈઃ। ત્વયાઽપનીતી વિવશો ન જીવેયં કથંચન
હું જો આ યુદ્ધ છોડીને, પીઠ પાછળથી તીરો વાગતાં, તારી સાથે બળજબરીથી લઈ જાઉં, તો એ રીતે જીવવું મને કદી પણ સહન ન થાય.
સંનિવર્ત રથેનાશુ પુનર્દારુકનન્દન। ન ચૈતદેવં કર્તવ્યમથાપત્સુ કથંચન
દારુકના પુત્ર, તું તરત રથ વાળો અને પાછો લઈ જા; મુશ્કેલીમાં આવું કરવું કદી યોગ્ય નથી.
ન જીવિતમહં સૌતે બહુ મન્યે કથંચન। અપયાતો રણાદ્ભીતઃ પૃષ્ઠતોઽભ્યાહતઃ શરૈઃ
હું જો ડરીને યુદ્ધમાંથી ભાગી જાઉં અને પીઠ પાછળથી તીરો વાગે, તો એ જીવનને હું કશી કિંમત આપતો નથી.
કદાઽપિ સૂતપુત્ર ત્વં જાનીષે માં ભયાર્દિતમ્। અપયાતં રણં હિત્વા યથા કાપુરુષં તથા
હે રથચાલકના પુત્ર, તું ક્યારેય મને ડરેલો, યુદ્ધ છોડીને ભાગતો અને કાયરની જેમ વર્તતો જોશે નહીં.
અયુક્તં તુ મયા ત્યક્તું સંગ્રામં દારુકાત્મજ। મયિ યુદ્ધાર્થિનિ ભૃશં સ ત્વં યાહિ યતો રણમ્
હે દારુકના પુત્ર, હું જ્યારે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક છું, ત્યારે યુદ્ધ છોડવું મારા માટે યોગ્ય નથી; એટલે તું રથ એ જ જગ્યાએ લઈ જા, જ્યાં યુદ્ધ ચાલે છે.
એવમુક્તસ્તુ કૌન્તેય સૂતપુત્રસ્તતો મૃધે। પ્રદ્યુમ્નમબ્રવીચ્છ્લક્ષ્ણં મધુરં વાક્યમઞ્જસા
આવી વાત સાંભળીને, રથચાલકના પુત્રએ યુદ્ધમય મેદાનમાં પ્રદ્યુમ્નને મીઠા અને નરમ શબ્દોમાં કહ્યું.
ન મે ભયં રૌક્મિણેય સંગ્રામે યચ્છતો હયાન્। યુદ્ધજ્ઞોસ્મિ ચ વૃષ્ણીનાં નાત્ર કિંચિદતોઽન્યથા
હે રુક્મિણીપુત્ર, યુદ્ધમાં ઘોડાં ચલાવતાં મને કોઈ ડર નથી; હું વૃષ્ણિ વંશમાં યુદ્ધકલા જાણું છું—આમાં બીજું કંઈ નથી.
આયુષ્મન્નુપદેશસ્તુ સારથ્યે વર્તતાં સ્મૃતઃ। સર્વાર્થેષુ રથી રક્ષ્યસ્ત્વં ચાપિ ભૃશપીડિતઃ
હે દીર્ઘાયુ, કહેવાય છે કે રથચાલકને હંમેશાં સલાહ આપવી જોઈએ; દરેક સમયે રથસ્વારની રક્ષા કરવી જોઈએ, ખાસ કરીને જ્યારે તું ભારે પીડાયેલો હોય.
ત્વં હિ સાલ્વપ્રયુક્તેન શરેણાભિહતો ભૃશમ્। કશ્મલાભિહતો વીર તતોઽહમપયાતવાન્
હે વિર, તને શાલ્વના તીરે ઘાયલ કરી, બેહોશ કરી દીધો હતો; એથી જ હું રથ પાછો ફેરવી લીધો હતો.
સત્વં સાત્વતમુખ્યાદ્ય લબ્ધસંજ્ઞો યદૃચ્છયા। પશ્ય મે હયસંયાને શિક્ષાં કેશવનન્દન
હવે, સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ, તું ફરીથી સંજ્ઞાનમાં આવ્યો છે; તો, હે કેશવનંદન, મારી ઘોડાં ચલાવવાની કળા જોઈ લે.
દારુકેણાહમુત્પન્નો યથાવચ્ચૈવ શિક્ષિતઃ। વીતભીઃ પ્રવિશામ્યેતાં સાલ્વસ્ય મહતીં ચમૂમ્
હું દારુકનો પુત્ર છું અને યોગ્ય રીતે શિક્ષિત છું; હવે નિર્ભય બનીને, હું શાલ્વની મોટી સેના વચ્ચે ઘૂસી જઈશ.
એવમુક્ત્વા તતો વીરો હયાન્સંચોદ્ય સંગરે। રશ્મિભિસ્તુ સમુદ્યમ્ય જવેનાભ્યપતત્તદા
આવી રીતે કહી, એ વીરે યુદ્ધમાં ઘોડાં દોડાવ્યાં, લગામને કુશળતાથી સંભાળી, અને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
મણ્ડલાનિ વિચિત્રાણિ યમકાનીતરાણિ ચ। સવ્યાનિ ચ વિચિત્રાણિ દક્ષિણાનિ ચ સર્વશઃ
એણે અદભુત ગોળ ફેરવ્યાં, જટિલ વળાંકો લીધાં, ડાબી અને જમણી બાજુએ અનેક પ્રકારના ચળવળ કર્યા.
પ્રતોદેનાહતા રાજન્રશ્મિભિશ્ચ સમુદ્યતાઃ। ઉત્પતન્ત ઇવાકાશં વિબભુસ્તે હયોત્તમાઃ
રાજા, ચાબુકના પ્રહારો અને લગામના સંકેતોથી, એ શ્રેષ્ઠ ઘોડાં જાણે આકાશમાં ઉડી જાય છે એમ લાગ્યા.
તે હસ્તલાઘવોપેતં વિજ્ઞાય નૃપ દારુકિમ્। ઉહ્યમાના ઇવ તદા નાસ્પૃશંશ્ચરણૈર્મહીમ્
રાજા, દારુકની ચતુરાઈ ઓળખીને, એ ઘોડાં રથ ખેંચતાં જાણે પગથી જમીનને સ્પર્શ જ કરતા ન હોય એમ લાગ્યું.
સોપસવ્યાં ચમૂં તસ્ય સાલ્વસ્ય ભરતર્ષભ। ચકાર નાતિયત્નેન તદદ્ભુતમિવાભવત્
હે ભરતવંશી, એણે શાલ્વની સેના ડાબી બાજુથી આસાનીથી પાર કરી, અને એ કૌશલ્ય અદભુત લાગ્યું.
અમૃષ્યમાણોપસવ્યં સાલ્વઃ સમિતિદારુણઃ। યન્તારમસ્ય સહસા ત્રિભિર્બાણૈઃ સમાર્દયત્
શાલ્વને એ ડાબી તરફની ચાલ સહન ન થઈ, તો એ યુદ્ધમાં ભયાનક બનીને, અચાનક રથચાલકને ત્રણ તીરો માર્યા.
દારુકસ્ય સુતસ્તં તુ બાણવેગમચિન્તયન્। ભૂય એવ મહાબાહો પ્રયયાવપસવ્યતઃ
દારુકના પુત્રએ એ તીરોની અસર ન ગણતાં, હે મહાબાહુ, ફરી એકવાર રથને ડાબી તરફ દોડાવ્યો.
તતો બાણાન્બહુવિધાન્પુનરેવ સ સૌભરાટ્। મુમોચ તનયે વીર મમ રુક્મિણિનન્દને
પછી સૌભના રાજાએ ફરીથી અનેક પ્રકારના તીક્ષ્ણ બાણો મારી મારા પરાક્રમી પુત્ર, રુક્મિણીના વંશજ પર છોડ્યા.
તાનપ્રાપ્તાઞ્શિતૈર્બ્રાણૈશ્ચિચ્છેદ પરવીરહા। રૌક્મિણેયઃ સ્મિતં કૃત્વા દર્શયન્હસ્તલાઘવં
શત્રુઓના વિનાશક એવા રુક્મિણીપુત્રે, હળવો સ્મિત કરી, પોતાના હાથની ચતુરાઈ બતાવીને, આવતાં તમામ તીક્ષ્ણ બાણોને કાપી નાખ્યા.
છિન્નાન્દૃષ્ટ્વા તુ તાન્બાણાન્પ્રદ્યુમ્નેન ચ સૌભરાટ્। આસુરીં દારુણીં માયામાસ્થાય વ્યસૃજચ્છરાન્
પ્રદ્યુમ્ને પોતાના બાણો કાપી નાખ્યા તે જોઈને, સૌભના રાજાએ ભયાનક અસુરી માયા અપનાવી અને ફરીથી બાણો વરસાવ્યા.
પ્રયુજ્યમાનમાજ્ઞાય દૈતેયાસ્ત્રં મહાબલમ્। બ્રહ્માસ્ત્રેણાન્તરા ચ્છિત્ત્વામુમોચાન્યન્પતસ્ત્રિણઃ
તે મહાશક્તિશાળી દૈત્યાસ્ત્ર વપરાતું જોઈ, પ્રદ્યુમ્ને બ્રહ્માસ્ત્ર વડે તેને કાપી નાખ્યું અને પછી બીજા બાણો છોડ્યા.
તે તદસ્ત્રં વિધૂયાશુ વિવ્યધૂ રુધિરાશનાઃ। શિરસ્યુરસિ વક્રે ચ સ મુમોહ પપાત ચ
તે લોહી પ્યાસી યુદ્ધવીરો એ અસ્ત્રને તરત જ દૂર કરી, અને શિર, છાતી તથા બાજુ પર ઘા કર્યા; તેથી તે ગભરાઈ ગયો અને જમીન પર પડી ગયો.
તસ્મિન્નિપતિતે ક્ષુદ્રે સાલ્વે બાણપ્રપીડિતે। રૌક્મિણેયોઽપરં બાણં સંદધે શત્રતાપનઃ
જ્યારે તે તુચ્છ સાલ્વ બાણોથી પીડાઈને પડી ગયો, ત્યારે રુક્મિણીપુત્ર, શત્રુઓને દુઃખ આપનાર, બીજો બાણ તણાવા લાગ્યા.
તમર્ચિતં સર્વદાશાર્હપૂગૈ- રાશીર્ભિરર્કજ્વલનપ્રકાશમ્। દૃષ્ટ્વા શરં જ્યામભિનીયમાનં બભૂવ હાહાકૃતમન્તરિક્ષમ્
યાદવો દ્વારા હંમેશાં પૂજિત અને આશીર્વાદથી તેજસ્વી, સૂર્ય અને અગ્નિ જેવો那个 બાણ જ્યારે ધનુષ્યની ડોરી પર ચડાવવામાં આવ્યો, ત્યારે આકાશમાં હાહાકાર મચી ગયો.
તતો દેવગણાઃ સર્વે સેન્દ્રાઃ સહધનેશ્વરાઃ। નારદં પ્રેષયામાસુ- શ્વસનં ચ મનોજવમ્
પછી બધા દેવતાઓ, ઇન્દ્ર અને ધનની દેવતાઓ સહિત, નારદ અને ઝડપથી ચાલતા પવનદેવને મોકલ્યા.