ત્વં ચ સૂતકુલે જાતો વિદિતઃ સૂતકર્મણિ। ધર્મજ્ઞશ્ચાસિ વૃષ્ણીનામાહવેષ્વપિ દારુકે
તું સૂતકુળમાં જન્મેલો છે, સૂતનું કામ જાણે છે અને વૃષ્ણિઓમાં પણ ધર્મને સમજતો છે, દારુક.
સ જાનંશ્ચરિતં કૃત્સ્નં વૃષ્ણીનાં પૃતનામુખે। અપયાનં પુન સૌતે મૈવં કાર્ષીઃ કથંચન
યુદ્ધના મથાડે વૃષ્ણિઓનું વર્તન તને સારી રીતે ખબર છે, સૂત, તો ફરી ક્યારેય યુદ્ધમાંથી પાછો ન ફરતો.
અપયાતં હતં પૃષ્ઠે ભ્રાન્તં રણપલાયિતમ્। ગદાગ્રજો દુરાધર્ષઃ કિં માં વક્ષ્યતિ માધવઃ
જો હું યુદ્ધમાંથી ભાગી જાઉં, પાછળથી ઘાયલ થાઉં, કે ભટકી જાઉં, તો મારા મોટા ભાઈ ગદાએ, માધવ, મને શું કહેશે?
કેશવસ્યાગ્રજો વાઽપિ નીલવાસા મદોત્કટઃ। કિં વક્ષ્યતિ મહાબાહુર્બલદેવઃ સમાગતઃ
અથવા, કેશવના મોટા ભાઈ, નીલા વસ્ત્રધારી, ગર્વથી ભરેલા બલદેવ, મહાબાહુ, જ્યારે આવશે ત્યારે શું કહેશે?
કિં વક્ષ્યતિશિનેર્નપ્તા રણસિંહો મહારથઃ। અપયાતં રણાત્સૂત સામ્બશ્ચ સમિતિંજયઃ
શિનિના દોહિતા, યુદ્ધસિંહ, મહારથી સાંબ અને વિજયી, જો હું યુદ્ધમાંથી પાછો ફરું તો, સૂત, તેઓ મને શું કહેશે?
ચારુદેષ્ણશ્ચ દુર્ધર્ષસ્તથૈવ ગદસારણૌ। અક્રૂરશ્ચ મહાબાહુઃ કિં માં વક્ષ્યતિ સારથે
દુર્લભ ચારુદેષ્ન, ગદા, સારણ અને મહાબાહુ અક્રૂર, હે સારથી, તેઓ મને શું કહેશે?
શૂરં સંભાવિતં શાન્તં નિત્યં પુરુષમાનિનમ્। સ્ત્રિયશ્ચ વૃષ્ણિવીરાણાં કિં માંવક્ષ્યન્તિ સંગતાઃ
શૂરવીર, માન્ય, શાંત અને હંમેશા ગૌરવ ધરાવતા પુરુષો અને વૃષ્ણિ વીરોની સ્ત્રીઓ, જ્યારે ભેગા થશે ત્યારે તેઓ મને શું કહેશે?
પ્રદ્યુમ્નોઽયમુપાયાતિ ભીતસ્ત્યક્ત્વા મહાહવમ્। ધિગેનમિતિ વક્ષ્યન્તિ ન તુ વક્ષ્યન્તિ સાધ્વિતિ
'પ્રદ્યુમ્ન ડરીને મહાયુદ્ધ છોડીને આવી રહ્યો છે, શરમ છે!' એમ તેઓ કહેશે, પણ મને ક્યારેય સારો નહીં કહે.
ધિગ્વાચા પરિહાસોપિ મમ વા મદ્વિધસ્ય વા। મૃત્યુનાઽભ્યધિકઃ સૌતે સ ત્વં માવ્યપયાઃ પુનઃ
નિંદા અને ઉપહાસના શબ્દો, મારા માટે કે મારા જેવા માટે, સૂત, મૃત્યુ કરતાં વધારે દુખદ છે; એટલે ફરી ક્યારેય પાછો ન ફરતો.
ભારં હિ મયિ સંન્યસ્ય યાતો મધુનિહા હરિઃ। યજ્ઞં બારતસિંહસ્ય ન હિ શક્યોઽદ્યમર્ષિતુમ્
મધુનાશક હરીએ જવાબદારી મારી ઉપર મૂકી છે અને ચાલ્યા ગયા છે; આજે ભારતસિંહનો યજ્ઞ સહન કરી શકાય તેમ નથી.
કૃતવર્મા મયા વીરો નિર્યાસ્યન્નેવ વારિતઃ। સાલ્વં નિવારયિષ્યેઽહં તિષ્ઠ ત્વમિતિ સૂતજ
વીર કૃતવર્માને હું જ રોક્યો હતો જ્યારે તે નીકળતો હતો; હવે હું સાલ્વને રોકીશ—તું મજબૂત ઊભો રહેજે, સૂતપુત્ર.
સ ચ સંભાવયન્માં વૈ નિવૃત્તો હૃદિકાત્મજઃ। તં સમેત્ય રણં ત્યક્ત્વા કિં વક્ષ્યામિ મહારથં
હૃદિકપુત્રએ મને માન આપીને પાછો વળ્યો છે; હવે તેને મળી, યુદ્ધ છોડીને, હું એ મહારથીને શું કહું?
ઉપયાન્તં દુરાધર્ષં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્। પુરુષં પુણ્ડરીકાક્ષં કિં વક્ષ્યામિ મહાભુજમ્
શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર, કમળની આંખો ધરાવતા, દુર્જય અને મહાબાહુ પુરુષ જ્યારે આવશે, ત્યારે હું તેને શું કહું?
સાત્યકિં બલદેવં ચ યે ચાન્યેઽન્ધકવૃષ્ણયઃ। મયા સ્પર્ધન્તિ સતતં કિં નુ વક્ષ્યામિ તાનહં
સાત્યકી, બલદેવ અને બીજા અંધક-વૃષ્ણિ યોદ્ધાઓ, જે હંમેશા મારી સાથે સ્પર્ધા કરે છે, તેમને હું શું કહું?
ત્યક્ત્વા રણમિમં સૌતે પૃષ્ઠતોઽભ્યાહતઃ શરૈઃ। ત્વયાઽપનીતી વિવશો ન જીવેયં કથંચન
હું જો આ યુદ્ધ છોડીને, પીઠ પાછળથી તીરો વાગતાં, તારી સાથે બળજબરીથી લઈ જાઉં, તો એ રીતે જીવવું મને કદી પણ સહન ન થાય.
સંનિવર્ત રથેનાશુ પુનર્દારુકનન્દન। ન ચૈતદેવં કર્તવ્યમથાપત્સુ કથંચન
દારુકના પુત્ર, તું તરત રથ વાળો અને પાછો લઈ જા; મુશ્કેલીમાં આવું કરવું કદી યોગ્ય નથી.
ન જીવિતમહં સૌતે બહુ મન્યે કથંચન। અપયાતો રણાદ્ભીતઃ પૃષ્ઠતોઽભ્યાહતઃ શરૈઃ
હું જો ડરીને યુદ્ધમાંથી ભાગી જાઉં અને પીઠ પાછળથી તીરો વાગે, તો એ જીવનને હું કશી કિંમત આપતો નથી.
કદાઽપિ સૂતપુત્ર ત્વં જાનીષે માં ભયાર્દિતમ્। અપયાતં રણં હિત્વા યથા કાપુરુષં તથા
હે રથચાલકના પુત્ર, તું ક્યારેય મને ડરેલો, યુદ્ધ છોડીને ભાગતો અને કાયરની જેમ વર્તતો જોશે નહીં.
અયુક્તં તુ મયા ત્યક્તું સંગ્રામં દારુકાત્મજ। મયિ યુદ્ધાર્થિનિ ભૃશં સ ત્વં યાહિ યતો રણમ્
હે દારુકના પુત્ર, હું જ્યારે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક છું, ત્યારે યુદ્ધ છોડવું મારા માટે યોગ્ય નથી; એટલે તું રથ એ જ જગ્યાએ લઈ જા, જ્યાં યુદ્ધ ચાલે છે.
એવમુક્તસ્તુ કૌન્તેય સૂતપુત્રસ્તતો મૃધે। પ્રદ્યુમ્નમબ્રવીચ્છ્લક્ષ્ણં મધુરં વાક્યમઞ્જસા
આવી વાત સાંભળીને, રથચાલકના પુત્રએ યુદ્ધમય મેદાનમાં પ્રદ્યુમ્નને મીઠા અને નરમ શબ્દોમાં કહ્યું.
ન મે ભયં રૌક્મિણેય સંગ્રામે યચ્છતો હયાન્। યુદ્ધજ્ઞોસ્મિ ચ વૃષ્ણીનાં નાત્ર કિંચિદતોઽન્યથા
હે રુક્મિણીપુત્ર, યુદ્ધમાં ઘોડાં ચલાવતાં મને કોઈ ડર નથી; હું વૃષ્ણિ વંશમાં યુદ્ધકલા જાણું છું—આમાં બીજું કંઈ નથી.
આયુષ્મન્નુપદેશસ્તુ સારથ્યે વર્તતાં સ્મૃતઃ। સર્વાર્થેષુ રથી રક્ષ્યસ્ત્વં ચાપિ ભૃશપીડિતઃ
હે દીર્ઘાયુ, કહેવાય છે કે રથચાલકને હંમેશાં સલાહ આપવી જોઈએ; દરેક સમયે રથસ્વારની રક્ષા કરવી જોઈએ, ખાસ કરીને જ્યારે તું ભારે પીડાયેલો હોય.
ત્વં હિ સાલ્વપ્રયુક્તેન શરેણાભિહતો ભૃશમ્। કશ્મલાભિહતો વીર તતોઽહમપયાતવાન્
હે વિર, તને શાલ્વના તીરે ઘાયલ કરી, બેહોશ કરી દીધો હતો; એથી જ હું રથ પાછો ફેરવી લીધો હતો.
સત્વં સાત્વતમુખ્યાદ્ય લબ્ધસંજ્ઞો યદૃચ્છયા। પશ્ય મે હયસંયાને શિક્ષાં કેશવનન્દન
હવે, સાત્વતોમાં શ્રેષ્ઠ, તું ફરીથી સંજ્ઞાનમાં આવ્યો છે; તો, હે કેશવનંદન, મારી ઘોડાં ચલાવવાની કળા જોઈ લે.
દારુકેણાહમુત્પન્નો યથાવચ્ચૈવ શિક્ષિતઃ। વીતભીઃ પ્રવિશામ્યેતાં સાલ્વસ્ય મહતીં ચમૂમ્
હું દારુકનો પુત્ર છું અને યોગ્ય રીતે શિક્ષિત છું; હવે નિર્ભય બનીને, હું શાલ્વની મોટી સેના વચ્ચે ઘૂસી જઈશ.
એવમુક્ત્વા તતો વીરો હયાન્સંચોદ્ય સંગરે। રશ્મિભિસ્તુ સમુદ્યમ્ય જવેનાભ્યપતત્તદા
આવી રીતે કહી, એ વીરે યુદ્ધમાં ઘોડાં દોડાવ્યાં, લગામને કુશળતાથી સંભાળી, અને ઝડપથી આગળ વધ્યો.
મણ્ડલાનિ વિચિત્રાણિ યમકાનીતરાણિ ચ। સવ્યાનિ ચ વિચિત્રાણિ દક્ષિણાનિ ચ સર્વશઃ
એણે અદભુત ગોળ ફેરવ્યાં, જટિલ વળાંકો લીધાં, ડાબી અને જમણી બાજુએ અનેક પ્રકારના ચળવળ કર્યા.
પ્રતોદેનાહતા રાજન્રશ્મિભિશ્ચ સમુદ્યતાઃ। ઉત્પતન્ત ઇવાકાશં વિબભુસ્તે હયોત્તમાઃ
રાજા, ચાબુકના પ્રહારો અને લગામના સંકેતોથી, એ શ્રેષ્ઠ ઘોડાં જાણે આકાશમાં ઉડી જાય છે એમ લાગ્યા.
તે હસ્તલાઘવોપેતં વિજ્ઞાય નૃપ દારુકિમ્। ઉહ્યમાના ઇવ તદા નાસ્પૃશંશ્ચરણૈર્મહીમ્
રાજા, દારુકની ચતુરાઈ ઓળખીને, એ ઘોડાં રથ ખેંચતાં જાણે પગથી જમીનને સ્પર્શ જ કરતા ન હોય એમ લાગ્યું.
સોપસવ્યાં ચમૂં તસ્ય સાલ્વસ્ય ભરતર્ષભ। ચકાર નાતિયત્નેન તદદ્ભુતમિવાભવત્
હે ભરતવંશી, એણે શાલ્વની સેના ડાબી બાજુથી આસાનીથી પાર કરી, અને એ કૌશલ્ય અદભુત લાગ્યું.