વર્જયિત્વા શ્મશાનાનિ દેવતાયતનાનિ ચ। વલ્મીકાંશ્ચૈવ ચૈત્યાંશ્ચ સંનિવિષ્ટમભૂદ્બલમ્
એ સેનાએ સ્મશાન, દેવસ્થાન, વાળમાળ અને પવિત્ર સ્થળો ટાળી ને પોતાનું સ્થાન ગોઠવ્યું.
અનીકાનાં વિભાગેન પન્થાનઃ સુકૃતાસ્તથા। પ્રથમા નવમાશ્ચૈવ સાલ્વસ્ય શિબિરે નૃપ
સેનાના જુદા જુદા દળો પ્રમાણે, સળંગ રસ્તાઓ સારી રીતે ગોઠવાયા હતા, આગળના અને પાછળના બંને ભાગોમાં, સાલ્વના છાવણીમાં, રાજા.
સર્વાયુધસમોપેતં સર્વશસ્ત્રવિશારદમ્। રથનાગાશ્વકલિલં પદાતિજનસંકુલમ્
એ છાવણીમાં બધાં પ્રકારના શસ્ત્રો અને શસ્ત્રચાતુર્ય ધરાવનારા યોદ્ધાઓ હતા, રથ, હાથી, ઘોડા અને પગદળના લોકોની ભીડ હતી.
તુષ્ટપુષ્ટબલોપેતં વીરલક્ષણલક્ષિતમ્। વિચિત્રધ્વજસન્નાહં વિચિત્રરથકાર્મુકમ્
એ સેનામાં સંતોષી અને તંદુરસ્ત સૈનિકો હતા, વીરતા દેખાતી હતી, રંગબેરંગી ધ્વજ અને વિવિધ પ્રકારના રથ તથા ધનુષ્ય પણ હતાં.
સંનિવેશ્ય ચ કૌરવ્ય દ્વારકાયાં નરર્ષભ। અભિસારયામાસ તદા વેગૈન પતગેન્દ્રવત્
કૌરવ, એ રીતે પોતાની સેના દ્વારકામાં ગોઠવીને, સાલ્વે પંખીઓના રાજા જેવી ઝડપથી આગળ વધવાનો આદેશ આપ્યો.
તદાપતન્તં સંદૃશ્ય બલં સાલ્વપતેસ્તદા। નિર્યાય યોધયામાસુઃ કુમારા વૃષ્ણિનન્દનાઃ
એ સમયે, સાલ્વની સેના ઝડપથી આવી રહી હતી, તો વ્રુષ્ણિવંશના યુવાનો યુદ્ધ માટે બહાર નીકળી આવ્યા.
અસહન્તોઽભિયાનં તત્સાલ્વરાજસ્ય કૌરવ। ચારુદેષ્ણશ્ચ સામ્બશ્ચ પ્રદ્યુમ્નશ્ચ રમહારથઃ
કૌરવ, સાલ્વરાજાનો આક્રમણ સહન ન કરી શક્યા, એટલે ચારુદેષ્ન, સાંબ અને પ્રદ્યુમ્ન એ મહાન રથસ્વાર યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યા.
તે રથૈર્દંશિતાઃ સર્વેવિચિત્રાભરણધ્વજાઃ। સંસક્તાઃ સાલ્વરાજસ્ય બહુભિર્યોધપુઙ્ગવૈઃ
બધા યોદ્ધાઓ વિવિધ આભૂષણો અને ધ્વજોથી સજ્જ રથ પર ચઢેલા હતા અને સાલ્વરાજાના અનેક શૂરવીર યોદ્ધાઓ સાથે અથડાયા.
ગૃહીત્વા કાર્મુકં સામ્બઃ સાલ્વસ્ય સચિવં રણે। યીધયામાસ સંહૃષ્ટઃ ક્ષેમધૂર્તિં ચમૂપતિમ્
સાંબે પોતાનું ધનુષ્ય પકડીને આનંદપૂર્વક યુદ્ધમાં સાલ્વના સેનાપતિ ક્ષેમધૂર્તિ સાથે મુકાબલો કર્યો.
તસ્ય બાણમયં વર્ષં જામ્બવત્યાઃ સુતો મહત્। મુમોચ ભરતશ્રેષ્ઠ યથાવર્ષં સહસ્રદૃક્
જામ્બવતીના પુત્રે, ભલામણવાળા રાજા, ક્ષેમધૂર્તિ પર ભારે બાણવર્ષા વરસાવી, જેમ ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવે છે.
તદ્બાણવર્ષં તુમુલં વિષેહે સ ચમૂપતિઃ। ક્ષેમધૂર્તિર્મહારાજ હિમવાનિવ નિશ્ચલઃ
એ ભયાનક બાણવર્ષાને ક્ષેમધૂર્તિ એ મહારાજા, હિમાલય જેવી અડગતા સાથે સહન કરી લીધી.
તતઃ સામ્બાય રાજેન્દ્ર ક્ષેમધૂર્તિરપિ સ્વયમ્। મુમોચ માયાવિહિતં શરજાલં મહત્તરમ્
પછી, રાજા, ક્ષેમધૂર્તિએ પણ માયાથી રચાયેલું વિશાળ બાણજાળ સાંબ પર છોડ્યું.
તતો માયામયં જાલં માયયૈવ વિદાર્યસઃ। સામ્બઃ શરસહસ્રેણ રથમસ્યાભ્યવર્ષત
પછી સાંબએ પોતાની માયાથી તે માયાજાળને ફાડી નાખ્યું અને પોતાના બાણોથી રથ પર મારો વરસાવ્યો.
તતઃ સ વિદ્ધઃ સામ્બેન ક્ષેમધૂર્તિશ્ચમૂપતિઃ। અપાયાજ્જવનૈરશ્વૈઃ સામ્બબાણપ્રપીડિતઃ
પછી સાંબના બાણોથી ઘાયલ થયેલા ક્ષેમધૂર્તિ નામના સેનાપતિએ ઝડપથી દોડતા ઘોડાઓ સાથે ત્યાંથી પીઠ ફેરવી લીધી.
તસ્મિન્વિપ્રદ્રુતે શરે સાલ્વસ્યાથ ચમૂપતૌ। વેગવાન્નામ દૈતેયઃ સુતં મેઽભ્યદ્રવદ્બલી
જ્યારે સાલ્વાની સેનાના એ નેતા બાણથી વિખેરાઈ ગયો, ત્યારે વેગવાન નામનો એક શક્તિશાળી દાનવ મારા પુત્ર સામે ધસી આવ્યો.
અભિપન્નસ્તુ રાજેન્દ્ર સામ્બો વૃષ્ણિકુલોદ્વહઃ। વેગં વેગવતો રાજંસ્તસ્થૌ વીરો વિધારયન્
પણ વૃષ્ણિવંશી સાંબે, રાજા, વેગવાનની આકરા હુમલાને સામનો કર્યો અને તે વીર સ્થિર રહીને તેની તાકાત રોકી રાખી.
સ વેગવતિ કૌન્તેય સામ્બો વેગવતીં ગદામ્। ચિક્ષેપ તરસા વીરો વ્યાવિદ્ધ્યન્સત્યવિક્રમઃ
પછી રુક્મિણીપુત્ર સાંબે સાચી વીરતા સાથે પોતાની ભારે ગદા ઝડપથી વેગવાન તરફ ફેંકી.
તયા ત્વભિહતો રાજન્વેગવાન્ન્યપતદ્ભુવિ। વાતરુગ્ણં ઇવ ક્ષુણ્ણો જીર્ણમૂલોવનસ્પતિઃ
રાજા, એ ગદાના ઘા થી વેગવાન ધરતી પર પડી ગયો, જાણે પવનથી તૂટી પડેલું, જૂના મૂળવાળું વૃક્ષ ધરાશાયી થાય.
તસ્મિન્નિપતિતે વીરે ગદારુગ્ણે મહાસુરે। પ્રવિશ્ય મહતીં સેનાં યોધયામાસ મે સુતઃ
એ મહાદાનવ ગદાના ઘા થી પડી ગયો ત્યારે, મારા પુત્રે મોટી સેના વચ્ચે પ્રવેશ કરીને યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
ચારુદેષ્ણેન સંસક્તો વિવિન્ધ્યો નામ દાનવઃ। મહારથઃ સમાજ્ઞાતો મહારાજ મહાધનુઃ
ત્યારે ચારુદેષ્ન સાથે વિવિંધ્ય નામનો મહારથી દાનવ, જે મહાન ધનુષ્ય માટે પ્રસિદ્ધ હતો, યુદ્ધ કરવા આવ્યો.
તતઃ સુતુમુલં યુદ્ધં ચારુદેષ્ણવિવિન્ધ્યયોઃ। વૃત્રવાસવયો રાજન્યથાપૂર્વં તથાઽભવત્
પછી ચારુદેષ્ન અને વિવિંધ્ય વચ્ચે ભારે યુદ્ધ થયું, જેમ પહેલાં વૃત્ર અને ઇન્દ્ર વચ્ચે થયું હતું.
અન્યોન્યસ્યાભિસંક્રુદ્ધાવન્યોન્યં જઘ્નતુઃ શરૈઃ। વિનદન્તૌ મહારાજ સિંહાવિવ મહાબલૌ
બન્ને એકબીજા પર ગુસ્સામાં તૂટી પડ્યા અને બાણોથી પ્રહાર કરતા, રાજા, બંને મહાબળવાન સિંહોની જેમ ગર્જના કરતા.
રૌક્મિણેયસ્તતો બાણમગ્ન્યર્કોપમવર્ચસમ્। અભિમન્ત્ર્ય મહાસ્ત્રેણ સંદધે શત્રુનાશનમ્
પછી રુક્મિણીપુત્રે મહામંત્રથી એક અગ્નિ અને સૂર્ય જેવી તેજસ્વી બાણ ધનુષ્ય પર ચઢાવી દુશ્મનના વિનાશ માટે તૈયાર કર્યો.
સ વિવિન્ધ્યાય સક્રોધઃ સમાહૂય મહારથઃ। ચિક્ષેપ મે સુતો રાજન્સ ગતાસુરથાપતત્
પછી મારા પુત્રે, મહારથી બની, ક્રોધથી એ બાણ વિવિંધ્ય પર છોડ્યો, રાજા, અને એ બાણે યુદ્ધના નાયકને જીવથી વિમુખ કરી પાડી દીધો.
વિવિન્ધ્યં નિહૃતં દૃષ્ટ્વા તાં ચ વિક્ષોભિતાં ચમૂમ્। કામગેન સ સૌભેન સાલ્વઃ પુનરુપાગમત્
વિવિંધ્યના મૃત્યુ અને સેના ગભરાઈ ગઈ તે જોઈને, સાલ્વે પોતાની ઇચ્છાથી સાઉભ સાથે પાછો આવ્યો.
તતો વ્યાકુલિતં સર્વં દ્વારકાવાસિ તદ્બલમ્। દૃષ્ટ્વા સાલ્વં મહાબાહો સૌભસ્થં પૃથિવીગતમ્
પછી, મહાબાહુ, સાલ્વને જમીન પર સાઉભમાં બેઠેલો જોઈને, દ્વારકાની આખી સેના ગભરાઈ ગઈ.
તતો નિર્યાય કૌરવ્ય અવસ્થાપ્ય ચ તદ્બલમ્। આનર્તાનાં મહારાજ પ્રદ્યુમ્નો વાક્યમબ્રવીત્
પછી પ્રદ્યુમ્ને બહાર આવીને અનર્તોની સેના ગોઠવી અને કૌરવ રાજા, એ વાત કહી.
સર્વે ભવન્તસ્તિષ્ઠન્તુ સર્વે પશ્યન્તુ માં યુધિ। નિવારયન્તં સંગ્રામે બલાત્સૌભં સરાજકમ્
તમામ લોકો સ્થિર રહો, બધા યુદ્ધમાં મને જુઓ, કેમ કે હું બળપૂર્વક સાઉભ અને તેની રાજાઓને રોકીશ.
અયં સૌભપતેઃ સેનામાયસૈર્ભુજગૈરિવ। ધનુર્ભુજવિનિર્મુક્તૈર્નાશયમ્યદ્ય યાદવાઃ
યાદવો, આજે હું મારા ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા લોખંડ જેવા બાણોથી સાઉભપતિની સેનાનો નાશ કરીશ.
આશ્વસધ્વં ન ભીઃ કાર્યા સૌભરાડદ્ય નશ્યતિ। મયાઽભિપન્નો દુષ્ટાત્મા સસૌભો વિનશિષ્યતિ
હિંમત રાખો, ડરશો નહીં; આજે સાઉભનો રાજા નાશ પામશે. મારા હુમલાથી એ દુષ્ટ અને તેનો સાઉભ બંને વિનાશ પામશે.