ઉદપાનાઃ કુરુશ્રેષ્ઠ તથૈવાપ્યમ્બરીષકાઃ। સમન્તાત્ક્રોશમાત્રં ચ કારિતા વિષમા ચ ભૂઃ। `સંક્રમા ભેદિતાઃ સર્વે પ્રાકારાશ્ચ નવીકૃતાઃ
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, કૂવા અને જળાશયો ચારેય બાજુ એક કોશ સુધી બનાવવામાં આવ્યા, જમીન અસમાન બનાવી, બધા પુલ તોડી નાખ્યા અને કિલ્લાની દીવાલો નવી બનાવી.
પ્રકૃત્યા વિષમં દુર્ગં પ્રકૃત્યા ચ સુરક્ષિતમ્। પ્રકૃત્યા ચાયુધોપેતં વિશેષેણ તદાઽનઘ
આ કિલ્લો સ્વભાવથી જ અઘ્રુ અને મજબૂત હતો, શસ્ત્રોથી પણ સજ્જ હતો અને ખાસ કરીને એ સમયે ખૂબ જ સુરક્ષિત બનાવાયો હતો, હે નિર્દોષ.
સુરક્ષિતં સુગુપ્તં ચ સર્વાયુધસમન્વિતમ્। તત્પુરં ભરતશ્રેષ્ઠ યથેન્દ્રભવનં તથા
તે શહેર સારી રીતે સુરક્ષિત, ચુસ્ત રીતે રક્ષિત અને સર્વપ્રકારના શસ્ત્રોથી સજ્જ હતું; હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, એ ઈન્દ્રના મહેલ જેવું જ લાગતું હતું.
ન ચામુદ્રોઽભિનિર્યાતિ ન ચામુદ્રઃ પ્રવેશ્યતે। વૃષ્ણ્યન્ધકપુરે રાજંસ્તદા સૌભસમાગમે
વૃષ્ણિ અને અંધકના શહેરમાં, હે રાજા, સૌભના આગમન સમયે કોઈ બહાર જઈ શકતું નહોતું અને કોઈ બહારનો અંદર આવી શકતો નહોતો.
અનુરધ્યાસુ સર્વાસુ ચત્વરેષુ ચ કૌરવ। બલં બભૂવ રાજેન્દ્ર પ્રભૂતગજવાજિમત્
કૌરવ રાજા, શહેરના દરેક ચૌક અને માર્ગ પર સેના ઊભી હતી, જેમાં અનેક હાથીઓ અને ઘોડાઓનો સમાવેશ થતો હતો.
દત્તવેતનભક્તં ચ દત્તાયુધપરિચ્છદમ્। કૃતોપધાનં ચ તદા બલમાસીદ્વિશાંપતે
એ સેનાને પગાર અને ભોજન મળેલું હતું, શસ્ત્રો અને સાધનો પણ પૂરતા આપેલા હતા, અને શયન માટે પણ યોગ્ય વ્યવસ્થા કરેલી હતી.
ન કૃપ્યવેતની કશ્ચિન્ન ચાતિક્રાન્તવેતની। નાનુગ્રહભૃતઃ કશ્ચિન્ન ચાદૃષ્ટપરાક્રમઃ
કોઈપણ સૈનિકને પગાર બાકી નહોતો, કોઈને વધારે પણ નહોતો મળ્યો; કોઈને ખાસ લાડ પણ નહોતા કરાયા અને કોઈ અજમાયેલ વિરસાહસ વગરનો નહોતો.
એવં સુવિહિતા રાજન્દ્વારકા ભૂરિદક્ષિણૈઃ। આહુકેન સુગુપ્તા ચ રાજ્ઞા રાજીવલોચન
એ રીતે, રાજા, દ્વારકા શહેરમાં ઉદાર દાનોથી વ્યવસ્થા સારી હતી અને અહુક નામના કમળની આંખવાળા રાજાએ તેને સારી રીતે સુરક્ષિત રાખ્યું હતું.
તાં તૂપયાતો રાજેન્દ્ર સાલ્વઃ સૌભપતિસ્તદા। પ્રભૂતનરનાગેન બલેનોપવિવેશ હ
પછી, રાજા, સાલ્વ નામનો સૌભનો સ્વામી પોતાની મોટી સેના સાથે, જેમાં અનેક માણસો અને હાથીઓ હતા, ત્યાં આવીને તણાવ કર્યો.
સમે નિવિષ્ટાં સા સેના પ્રભૂતસલિલાશયે। ચતુરઙ્ગબલોપેતા સાલ્વરાજાભિપાલિતા
એ સેના સમતલ જમીન પર, પૂરતા પાણીવાળા સ્થળે, ચાર પ્રકારની સૈન્યશક્તિ સાથે અને સાલ્વ રાજાના રક્ષણ હેઠળ ઊભી રહી.
વર્જયિત્વા શ્મશાનાનિ દેવતાયતનાનિ ચ। વલ્મીકાંશ્ચૈવ ચૈત્યાંશ્ચ સંનિવિષ્ટમભૂદ્બલમ્
એ સેનાએ સ્મશાન, દેવસ્થાન, વાળમાળ અને પવિત્ર સ્થળો ટાળી ને પોતાનું સ્થાન ગોઠવ્યું.
અનીકાનાં વિભાગેન પન્થાનઃ સુકૃતાસ્તથા। પ્રથમા નવમાશ્ચૈવ સાલ્વસ્ય શિબિરે નૃપ
સેનાના જુદા જુદા દળો પ્રમાણે, સળંગ રસ્તાઓ સારી રીતે ગોઠવાયા હતા, આગળના અને પાછળના બંને ભાગોમાં, સાલ્વના છાવણીમાં, રાજા.
સર્વાયુધસમોપેતં સર્વશસ્ત્રવિશારદમ્। રથનાગાશ્વકલિલં પદાતિજનસંકુલમ્
એ છાવણીમાં બધાં પ્રકારના શસ્ત્રો અને શસ્ત્રચાતુર્ય ધરાવનારા યોદ્ધાઓ હતા, રથ, હાથી, ઘોડા અને પગદળના લોકોની ભીડ હતી.
તુષ્ટપુષ્ટબલોપેતં વીરલક્ષણલક્ષિતમ્। વિચિત્રધ્વજસન્નાહં વિચિત્રરથકાર્મુકમ્
એ સેનામાં સંતોષી અને તંદુરસ્ત સૈનિકો હતા, વીરતા દેખાતી હતી, રંગબેરંગી ધ્વજ અને વિવિધ પ્રકારના રથ તથા ધનુષ્ય પણ હતાં.
સંનિવેશ્ય ચ કૌરવ્ય દ્વારકાયાં નરર્ષભ। અભિસારયામાસ તદા વેગૈન પતગેન્દ્રવત્
કૌરવ, એ રીતે પોતાની સેના દ્વારકામાં ગોઠવીને, સાલ્વે પંખીઓના રાજા જેવી ઝડપથી આગળ વધવાનો આદેશ આપ્યો.
તદાપતન્તં સંદૃશ્ય બલં સાલ્વપતેસ્તદા। નિર્યાય યોધયામાસુઃ કુમારા વૃષ્ણિનન્દનાઃ
એ સમયે, સાલ્વની સેના ઝડપથી આવી રહી હતી, તો વ્રુષ્ણિવંશના યુવાનો યુદ્ધ માટે બહાર નીકળી આવ્યા.
અસહન્તોઽભિયાનં તત્સાલ્વરાજસ્ય કૌરવ। ચારુદેષ્ણશ્ચ સામ્બશ્ચ પ્રદ્યુમ્નશ્ચ રમહારથઃ
કૌરવ, સાલ્વરાજાનો આક્રમણ સહન ન કરી શક્યા, એટલે ચારુદેષ્ન, સાંબ અને પ્રદ્યુમ્ન એ મહાન રથસ્વાર યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યા.
તે રથૈર્દંશિતાઃ સર્વેવિચિત્રાભરણધ્વજાઃ। સંસક્તાઃ સાલ્વરાજસ્ય બહુભિર્યોધપુઙ્ગવૈઃ
બધા યોદ્ધાઓ વિવિધ આભૂષણો અને ધ્વજોથી સજ્જ રથ પર ચઢેલા હતા અને સાલ્વરાજાના અનેક શૂરવીર યોદ્ધાઓ સાથે અથડાયા.
ગૃહીત્વા કાર્મુકં સામ્બઃ સાલ્વસ્ય સચિવં રણે। યીધયામાસ સંહૃષ્ટઃ ક્ષેમધૂર્તિં ચમૂપતિમ્
સાંબે પોતાનું ધનુષ્ય પકડીને આનંદપૂર્વક યુદ્ધમાં સાલ્વના સેનાપતિ ક્ષેમધૂર્તિ સાથે મુકાબલો કર્યો.
તસ્ય બાણમયં વર્ષં જામ્બવત્યાઃ સુતો મહત્। મુમોચ ભરતશ્રેષ્ઠ યથાવર્ષં સહસ્રદૃક્
જામ્બવતીના પુત્રે, ભલામણવાળા રાજા, ક્ષેમધૂર્તિ પર ભારે બાણવર્ષા વરસાવી, જેમ ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવે છે.
તદ્બાણવર્ષં તુમુલં વિષેહે સ ચમૂપતિઃ। ક્ષેમધૂર્તિર્મહારાજ હિમવાનિવ નિશ્ચલઃ
એ ભયાનક બાણવર્ષાને ક્ષેમધૂર્તિ એ મહારાજા, હિમાલય જેવી અડગતા સાથે સહન કરી લીધી.
તતઃ સામ્બાય રાજેન્દ્ર ક્ષેમધૂર્તિરપિ સ્વયમ્। મુમોચ માયાવિહિતં શરજાલં મહત્તરમ્
પછી, રાજા, ક્ષેમધૂર્તિએ પણ માયાથી રચાયેલું વિશાળ બાણજાળ સાંબ પર છોડ્યું.
તતો માયામયં જાલં માયયૈવ વિદાર્યસઃ। સામ્બઃ શરસહસ્રેણ રથમસ્યાભ્યવર્ષત
પછી સાંબએ પોતાની માયાથી તે માયાજાળને ફાડી નાખ્યું અને પોતાના બાણોથી રથ પર મારો વરસાવ્યો.
તતઃ સ વિદ્ધઃ સામ્બેન ક્ષેમધૂર્તિશ્ચમૂપતિઃ। અપાયાજ્જવનૈરશ્વૈઃ સામ્બબાણપ્રપીડિતઃ
પછી સાંબના બાણોથી ઘાયલ થયેલા ક્ષેમધૂર્તિ નામના સેનાપતિએ ઝડપથી દોડતા ઘોડાઓ સાથે ત્યાંથી પીઠ ફેરવી લીધી.
તસ્મિન્વિપ્રદ્રુતે શરે સાલ્વસ્યાથ ચમૂપતૌ। વેગવાન્નામ દૈતેયઃ સુતં મેઽભ્યદ્રવદ્બલી
જ્યારે સાલ્વાની સેનાના એ નેતા બાણથી વિખેરાઈ ગયો, ત્યારે વેગવાન નામનો એક શક્તિશાળી દાનવ મારા પુત્ર સામે ધસી આવ્યો.
અભિપન્નસ્તુ રાજેન્દ્ર સામ્બો વૃષ્ણિકુલોદ્વહઃ। વેગં વેગવતો રાજંસ્તસ્થૌ વીરો વિધારયન્
પણ વૃષ્ણિવંશી સાંબે, રાજા, વેગવાનની આકરા હુમલાને સામનો કર્યો અને તે વીર સ્થિર રહીને તેની તાકાત રોકી રાખી.
સ વેગવતિ કૌન્તેય સામ્બો વેગવતીં ગદામ્। ચિક્ષેપ તરસા વીરો વ્યાવિદ્ધ્યન્સત્યવિક્રમઃ
પછી રુક્મિણીપુત્ર સાંબે સાચી વીરતા સાથે પોતાની ભારે ગદા ઝડપથી વેગવાન તરફ ફેંકી.
તયા ત્વભિહતો રાજન્વેગવાન્ન્યપતદ્ભુવિ। વાતરુગ્ણં ઇવ ક્ષુણ્ણો જીર્ણમૂલોવનસ્પતિઃ
રાજા, એ ગદાના ઘા થી વેગવાન ધરતી પર પડી ગયો, જાણે પવનથી તૂટી પડેલું, જૂના મૂળવાળું વૃક્ષ ધરાશાયી થાય.
તસ્મિન્નિપતિતે વીરે ગદારુગ્ણે મહાસુરે। પ્રવિશ્ય મહતીં સેનાં યોધયામાસ મે સુતઃ
એ મહાદાનવ ગદાના ઘા થી પડી ગયો ત્યારે, મારા પુત્રે મોટી સેના વચ્ચે પ્રવેશ કરીને યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
ચારુદેષ્ણેન સંસક્તો વિવિન્ધ્યો નામ દાનવઃ। મહારથઃ સમાજ્ઞાતો મહારાજ મહાધનુઃ
ત્યારે ચારુદેષ્ન સાથે વિવિંધ્ય નામનો મહારથી દાનવ, જે મહાન ધનુષ્ય માટે પ્રસિદ્ધ હતો, યુદ્ધ કરવા આવ્યો.