શીર્ષયોઃ પતિતા વૃક્ષા વિભિદુર્નૈકધા તયોઃ। યથૈવોત્પલપત્રાણિ મત્તયોર્દ્વિપયોસ્તથા
વૃક્ષો બંનેના માથા પર પડતા અને અનેક ભાગે તૂટી જતાં, જેમ બે મસ્ત હાથીઓ કમળની પાંખડીઓ ફાડી નાખે તેમ.
મૂર્ધ્નિજર્ઝરભૂતાસ્તુ બહવસ્તત્ર પાદપાઃ। ચીરાણીવ વ્યુદસ્તાનિ રેજુસ્તત્ર મહાવને
ઘણા વૃક્ષો તૂટીને જમીન પર ફેલાઈ ગયા, જાણે છાલના ટુકડા છૂટા પડ્યા હોય, અને એ મહાવનમાં ગુંજતા હતા.
તદ્વૃક્ષયુદ્ધમભવન્મહૂર્તં ભરતર્ષભ। રાક્ષસાનાં ચ મુખ્યસ્ય નરાણામુત્તમસ્ય ચ
એ વૃક્ષયુદ્ધ થોડા સમય માટે ચાલ્યું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રાક્ષસોમાં મુખ્ય અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ વચ્ચે.
તતઃ શિલાં સમુત્ક્ષિપ્ય ભીમસ્ય યુધિ તિષ્ઠતઃ। પ્રાહિણોદ્રાસઃ ક્રુદ્ધો ભીમસેનશ્ચચાલ હ
પછી રાક્ષસે ગુસ્સામાં એક મોટો પથ્થર ઉઠાવી યુદ્ધમાં ઊભેલા ભીમ પર ફેંક્યો, અને ભીમસેન થોડો ડગમગ્યો.
તં શિલાતાડનજડં પર્યધાવત રાક્ષસઃ। બાહુવિક્ષિપ્તકિરણઃ સ્વર્ભાનુરિવ ભાસ્કરમ્
પથ્થર વાગવાથી થોડી ક્ષણ માટે રાક્ષસ ગભરાઈ ગયો, અને હાથ હલાવતો આસપાસ ફરવા લાગ્યો, જાણે સ્વર્ભાનુ સૂર્યને ઢાંકે તેમ.
તાવન્યોન્યં સમાશ્લિશ્ય પ્રકર્ષન્તૌ પરસ્પરમ્। ઉભાવપિ ચકાશેતે પ્રવૃદ્ધૌ વૃષભાવિવ
બન્ને એકબીજાને પકડીને ખેંચતા હતા અને બંને મહાબળવાન વાછરડાઓ જેવું તેજ પામ્યા હતા.
તયોરાસીત્સુતુમુલઃ સંપ્રહારઃ સુદારુણઃ। નખદંષ્ટ્રાયુધવતોર્વ્યાઘ્રયોરિવ દૃપ્તયોઃ
બન્ને વચ્ચે ભયાનક અને ભયંકર સંઘર્ષ થયો, જાણે બે ગર્વીલા વાઘ નખ અને દાંતથી લડી રહ્યા હોય.
દુર્યોધનનિકારાચ્ચ બાહુવીર્યાચ્ચ દર્પિતઃ। કૃષ્ણાનયનદૃષ્ટશ્ચ વ્યવર્ધત વૃકોદરઃ
દુર્યોધનના અપમાન, પોતાના બળ અને કૃષ્ણના આવવાથી વ્રુકોદરનું બળ વધુ વધ્યું.
અભિહત્યાથ બાહુભ્યાં પ્રત્યગૃહ્ણાદમર્ષિતઃ। માતઙ્ગમિવ માતઙ્ગઃ પ્રભિનનકરટામુખમ્
પછી ક્રોધથી ભરાયેલા ભીમે પોતાના બળથી તેને જોરથી પકડી લીધો, જેમ એક હાથી પોતાના દાંતથી બીજા હાથીનું મોઢું ફાડી નાખે છે.
સ ચાપ્યેનં તતો રક્ષઃ પ્રતિજગ્રાહ વીર્યબાન્। તમાક્ષિપદ્ભીમસેનો બલેન બલિનાં વરઃ
પછી તે શક્તિશાળી રાક્ષસે પણ ભીમને પકડી લીધો, પણ બલવાન ભીમસેને તેને પોતાની તાકાતથી ખેંચી લીધો.
તયોર્ભુજવિનિષ્પેષાદુભયોર્બલિનોસ્તદા। શબ્દઃ સમભવદ્ઘોરો વેણુસ્ફોટસમો યુધિ
બન્ને બલવાનોએ એકબીજાને બાહુમાં ભેળવીને જે બળથી પકડી રાખ્યા, એના કારણે યુદ્ધમાં વાંસ તૂટે એવો ભયાનક અવાજ થયો.
અથૈનમાક્ષિપ્ય બલાદ્ગૃદ્ય મધ્યે વૃકોદરઃ। ધૂનયામાસ વેગેન વાયુશ્ચણ્ડ ઇવ દ્રુમમ્
પછી વૃકોદરે અચાનક જોરથી તેને માથે ઉઠાવીને એ રીતે ઝાંખી નાખ્યો, જેમ તીવ્ર પવન ઝાડને હલાવી નાખે છે.
સ ભીમેન પરામૃષ્ટો દુર્બલો બલિનાં રણે। વ્યસ્પન્દત યથાપ્રાણં વિચકર્ષ ચ પાણ્ડવમ્
યુદ્ધમાં સૌથી બલવાન ભીમે જ્યારે તેને પકડી લીધો, ત્યારે કમજોર થયેલો રાક્ષસ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે પાંડવને ખેંચતો રહ્યો.
તત એનં પરિશ્રાન્તમુપલક્ષ્ય વૃકોદરઃ। યોક્રયામાસ બાહુભ્યાં પશું રશનયા યથા
પછી વૃકોદરે જોયું કે એ થાકી ગયો છે, તો પોતાના બાહુઓથી તેને એ રીતે બાંધી નાખ્યો, જેમ પશુને દોરાથી બાંધવામાં આવે છે.
વિનદન્તં મહાનાદં ભિન્નભિરીસ્વનં બલી। ભ્રામયામાસ સુચિરં વિસ્ફુરન્તમચેતસમ્
મોટા અવાજે ગર્જના કરતા, તૂટી ગયેલા અવાજ સાથે, એ બલવાને તેને લાંબા સમય સુધી ઘુમાવતો રહ્યો, એ બેચેન અને બેભાન થતો રહ્યો.
તં વિષીદન્તમાજ્ઞાય રાક્ષસં પાણ્ડુનન્દનઃ। પ્રગૃહ્ય તરસા દોર્ભ્યાં પશુમારમમારયત્
પાંડુપુત્રે જોયું કે રાક્ષસ હવે હિંમત ગુમાવી રહ્યો છે, તો જલદીથી બન્ને હાથથી તેને પકડીને, પશુને મારવામાં આવે એમ મારી નાખ્યો.
આક્રમ્ય ચ કટીદેશે જાનુના રાક્ષસાધમમ્। પીડયામાસ પાણિભ્યાં તસ્ય કણ્ઠંવૃકોદરઃ
પછી વૃકોદરે રાક્ષસના કમરના ભાગે ચડીને, પોતાના હાથથી તેની ગળા દબાવી અને ઘૂંટણથી તેને પીસી નાખ્યો.
અથ જર્જરસર્વાઙ્ગં વ્યાવૃત્તનયનોલ્બણમ્। ભૂતલે ભ્રામયામાસ વાક્યં ચેદમુવાચ હ
પછી, જ્યારે એના બધા અંગો તૂટી ગયા અને આંખો ભયાનક રીતે ફરવા લાગી, ત્યારે તેને જમીન પર ઘુમાવતો ઘુમાવતો, એ બોલ્યો:
હિડિમ્બબકયોઃ પાપ ન ત્વમશ્રુપ્રમાર્જનમ્। કરિષ્યસિ ગતશ્ચાપિ યમસ્ય સદનં પ્રતિ
હિડીમ્બાના કુળના પાપી, હવે તું આંસુ પુંછવાનો નથી; તું યમના ઘર તરફ ચાલ્યો ગયો છે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા પુરુષપ્રવીર- સ્તં રાક્ષસં ક્રોધપરીતચેતાઃ। વિસ્રસ્તવસ્ત્રાભરણં સ્ફુરન્ત- મુદ્ધાન્તચિત્તં વ્યસુમુત્સસર્જ
આ રીતે કહ્યા પછી, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ ભીમે, ક્રોધથી ભરાયેલા મનથી, કપડાં અને આભૂષણ છૂટી ગયેલા, તડપતા અને જીવહીન રાક્ષસને છોડી દીધો.
તસ્મિન્હતે તોયદતુલ્યરૂપે કૃષ્ણાં પુરસ્કૃત્ય નરેન્દ્રપુત્રાઃ। ભીમં પ્રશસ્યાથ ગુણૈરનેકૈ- ર્હૃષ્ટાસ્તતો દ્વૈતવનાય જગ્મુઃ
જ્યારે મેઘ જેવો દેખાવ ધરાવતો એ માર્યો ગયો, ત્યારે કૃષ્ણા સાથે રાજપુત્રોએ આનંદથી ભીમની અનેક ગુણોથી પ્રશંસા કરી અને પછી દ્વૈતવન તરફ ચાલ્યા.
એવં વિનિહતઃ સઙ્ખ્યે કિર્મોરો મનુજાધિપ। ભીમેન વચનાત્તસ્ ધર્મરાજસ્ય કૌરવ
હે મનુષ્યરાજ, ધર્મરાજના આદેશથી ભીમે યુદ્ધમાં કિર્મિરનો સંહાર કર્યો.
તતો નિષ્કષ્ટકં કૃત્વા વનં તદયરાજિતઃ। દ્રૌપદ્યા સહ ધર્મજ્ઞો વસતિં તામુવાસ હ
પછી એ ધર્મજ્ઞે વનને ભયમુક્ત કરીને, દ્રૌપદી સાથે નિર્ભયતાથી ત્યાં રહેવાનું શરૂ કર્યું.
સમાશ્વાસ્ય ચ તે સર્વે દ્રૌપદીં ભરતર્ષભાઃ। પ્રહૃષ્ટમનસઃ પ્રીત્યા પ્રસશંસુર્વૃકોદરમ્
પછી તમામ ભરતવંશીઓએ દ્રૌપદીનું આશ્વાસન આપ્યું અને આનંદપૂર્વક, પ્રેમથી વૃકોદરની પ્રશંસા કરી.
ભીમબાહુબલોત્પિષ્ટે વિનષ્ટે રાક્ષસે તતઃ। વિવિશુસ્તે વનં વીરાઃ ક્ષેમં નિહતકણ્ટકમ્
ભીમના બળવાન હાથોથી રાક્ષસનો નાશ થતાં, વીરોએ હવે નિર્ભય અને નિર્વિઘ્ન વનમાં પ્રવેશ કર્યો.
સ મયા ગચ્છતા માર્ગે વિનિકીર્ણો ભયાવહઃ। વને મહતિ દુષ્ટાત્મા દૃષ્ટો ભીમબલાદ્ધતઃ
જ્યારે હું માર્ગે જઈ રહ્યો હતો, ત્યારે મેં એ મહાન વનમાં ભયજનક અને દુષ્ટ આત્મા, જે ભીમના બળથી માર્યો ગયો હતો, તેને પડેલો જોયો.
તત્રાશ્રૌષમહં ચૈતત્કર્મ ભીમસ્ ભારત। બ્રાહ્મણાનાં કથયતાં યે તત્રાસન્સમાગતાઃ
ત્યાં ભીમનું આ કાર્ય મેં સાંભળ્યું, જયારે ત્યાં ભેગા થયેલા બ્રાહ્મણો એ વાત everyoneને કહી રહ્યા હતા.
એવં વિનિહતં સઙ્ખ્યે કિર્મીરં રક્ષસાં વરમ્। શ્રુત્વા ધ્યાનપરો રાજા નિશશ્વાસાર્તવત્તદા
જ્યારે રાજાએ સાંભળ્યું કે કિર્મિર નામનો રાક્ષસ યુદ્ધમાં આવી રીતે મારાયો છે, ત્યારે તે દુઃખથી ઊંડો શ્વાસ લઈ વિચારોમાં ગુમ થઈ ગયો.
ભોજાઃ પ્રવ્રજિતાઞ્શ્રુત્વા વૃષ્ણયશ્ચાન્ધકૈઃ સહ। પાણ્ડવાન્દુઃખસંતપ્તાન્સમાજગ્મુર્મહાવને
ભોજો, વૃષ્ણિઓ અને અંધકોને જ્યારે ખબર પડી કે પાંડવો દુઃખથી પીડાઈને જંગલમાં ગયા છે, ત્યારે તેઓ બધાએ મળીને મહાવનમાં આવ્યા.
પાઞ્ચાલસ્ય ચ દાયાદો ધૃષ્ટકેતુશ્ચ ચેદિપઃ। કેકયાશ્ચ મહાવીર્યા ભ્રાતરો લોકવિશ્રુતાઃ
પાંચાલના વારસદાર, ચેદી દેશના રાજા ધૃષ્ટકેતુ અને વિશ્વવિખ્યાત કેકય દેશના પરાક્રમી ભાઈઓ પણ આવ્યા.