એવમુક્તસ્તુ ધર્માત્મા સત્યસન્ધો યુધિષ્ઠિરઃ। નૈતદસ્તીતિ સક્રોધો ભર્ત્સયામાસ રાક્ષસમ્
આ રીતે કહ્યું ત્યારે ધર્મપ્રિય અને સત્યનિષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે ગુસ્સામાં રાક્ષસને ઠપકો આપ્યો અને કહ્યું, 'આવું નથી.'
તતો ભીમો મહાબાહુરારુજ્યતરસા દ્રુમમ્। દશવ્યામમથોદ્વિદ્ધં નિષ્પત્રમકરોત્તદા
પછી ભીમે પોતાની મહાન બળથી ઝડપથી દસ હાથ ઊંચો વૃક્ષ ઉખાડી, તેની ડાળીઓ અને પાંદડા દૂર કરી નાખ્યા.
ચકાર સજ્યં ગાણ્ડીવં વજ્રનિષ્પેષગૌરવમ્। નિમેષાન્તરમાત્રેણ તથૈવ વિજયોઽર્જુનઃ
વિજયી અર્જુને પળભરમાં જ પોતાના ભારે ગાંડીવ ધનુષ્યને તણાવી તૈયાર કરી દીધું.
નિવાર્ય ભીમો જિષ્ણું તં તદ્રક્ષો મેઘનિઃસ્વનમ્। અભિદ્રુત્યાબ્રવીદ્વાક્યં તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ભારત
ભીમે અર્જુનને અટકાવ્યો અને એ રાક્ષસ મેઘના ગર્જન જેવો અવાજ કરતા દોડી આવ્યો અને બોલ્યો, 'થેમો, થેમો!'
ઇત્યુક્ત્વૈનમતિક્રુદ્ધઃ કક્ષ્યામુત્પીડ્ય પાણ્ડવઃ। નિષ્પિષ્ય પાણિના પાણિં સંદષ્ટૌષ્ઠપુટો બલી। તમભ્યધાવદ્વેગેન ભીમો વૃક્ષાયુધસ્તદા
આવું કહી પાંડવ ગુસ્સાથી પોતાની કમરપટ્ટી દબાવી, હાથ મજબૂત કરીને હોઠ દાંતથી દબાવી, વૃક્ષને હથિયાર બનાવી જોરથી રાક્ષસ તરફ આગળ વધ્યો.
યમદણ્ડપ્રતીકાશં તતસ્તં તસ્ય મૂર્ધનિ। પાતયામાસ વેગેન કુલિશં મઘવાનિવ
પછી ભીમે યમરાજના દંડ જેવું એ વૃક્ષ ઝડપથી ઉઠાવીને રાક્ષસના માથા પર ઇન્દ્રના વજ્ર જેવા બળથી ફટકાર્યું.
અસંભ્રાન્તં તુ તદ્રક્ષઃ સમરે પ્રત્યદૃશ્યત। ચિક્ષેપ ચોલ્મુકં દીપ્તમશનિં જ્વલિતામિવ
છતાં પણ એ રાક્ષસ યુદ્ધમાં ડગ્યો નહીં અને તેજસ્વી, જ્વલંત ગદા વીજળી જેવી ઉછાળી.
તદુદસ્તમલાતં તુ ભીમઃ પ્રહરતાં વરઃ। પદા સવ્યેન ચિક્ષેપ તદ્રક્ષઃ પુનરાવ્રજત્
મહાન યુદ્ધવીર ભીમે ડાબા પગથી એ ઉઠાવેલી ગદાને લટાડી દીધી, અને રાક્ષસ ફરી પાછો આવ્યો.
કિર્મીરશ્ચાપિ સહસા વૃક્ષમુત્પાટ્ય પાણ્ડવમ્। દણ્ડપાણિરિવ ક્રુદ્ધઃ સમરે પ્રત્યધાવત
એ સમયે કિર્મીર પણ એકદમ ગુસ્સામાં વૃક્ષ ઉખાડી, દંડધારી જેવો પાંડવ સામે યુદ્ધમાં દોડી આવ્યો.
તદ્વૃક્ષયુદ્ધમભવન્મહીરુહવિનાશનમ્। વાલિસુગ્રીવયોર્ભ્રાત્રોર્યથા સ્ત્રીકાઙ્ક્ષિણોઃ પુરા
એ પછી બંને વચ્ચે વૃક્ષયુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં અનેક વૃક્ષો તૂટી પડ્યા, જેમ વાલી અને સુગ્રીવ બંને ભાઈઓ સ્ત્રી માટે લડ્યા હતા તેમ.
શીર્ષયોઃ પતિતા વૃક્ષા વિભિદુર્નૈકધા તયોઃ। યથૈવોત્પલપત્રાણિ મત્તયોર્દ્વિપયોસ્તથા
વૃક્ષો બંનેના માથા પર પડતા અને અનેક ભાગે તૂટી જતાં, જેમ બે મસ્ત હાથીઓ કમળની પાંખડીઓ ફાડી નાખે તેમ.
મૂર્ધ્નિજર્ઝરભૂતાસ્તુ બહવસ્તત્ર પાદપાઃ। ચીરાણીવ વ્યુદસ્તાનિ રેજુસ્તત્ર મહાવને
ઘણા વૃક્ષો તૂટીને જમીન પર ફેલાઈ ગયા, જાણે છાલના ટુકડા છૂટા પડ્યા હોય, અને એ મહાવનમાં ગુંજતા હતા.
તદ્વૃક્ષયુદ્ધમભવન્મહૂર્તં ભરતર્ષભ। રાક્ષસાનાં ચ મુખ્યસ્ય નરાણામુત્તમસ્ય ચ
એ વૃક્ષયુદ્ધ થોડા સમય માટે ચાલ્યું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રાક્ષસોમાં મુખ્ય અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ વચ્ચે.
તતઃ શિલાં સમુત્ક્ષિપ્ય ભીમસ્ય યુધિ તિષ્ઠતઃ। પ્રાહિણોદ્રાસઃ ક્રુદ્ધો ભીમસેનશ્ચચાલ હ
પછી રાક્ષસે ગુસ્સામાં એક મોટો પથ્થર ઉઠાવી યુદ્ધમાં ઊભેલા ભીમ પર ફેંક્યો, અને ભીમસેન થોડો ડગમગ્યો.
તં શિલાતાડનજડં પર્યધાવત રાક્ષસઃ। બાહુવિક્ષિપ્તકિરણઃ સ્વર્ભાનુરિવ ભાસ્કરમ્
પથ્થર વાગવાથી થોડી ક્ષણ માટે રાક્ષસ ગભરાઈ ગયો, અને હાથ હલાવતો આસપાસ ફરવા લાગ્યો, જાણે સ્વર્ભાનુ સૂર્યને ઢાંકે તેમ.
તાવન્યોન્યં સમાશ્લિશ્ય પ્રકર્ષન્તૌ પરસ્પરમ્। ઉભાવપિ ચકાશેતે પ્રવૃદ્ધૌ વૃષભાવિવ
બન્ને એકબીજાને પકડીને ખેંચતા હતા અને બંને મહાબળવાન વાછરડાઓ જેવું તેજ પામ્યા હતા.
તયોરાસીત્સુતુમુલઃ સંપ્રહારઃ સુદારુણઃ। નખદંષ્ટ્રાયુધવતોર્વ્યાઘ્રયોરિવ દૃપ્તયોઃ
બન્ને વચ્ચે ભયાનક અને ભયંકર સંઘર્ષ થયો, જાણે બે ગર્વીલા વાઘ નખ અને દાંતથી લડી રહ્યા હોય.
દુર્યોધનનિકારાચ્ચ બાહુવીર્યાચ્ચ દર્પિતઃ। કૃષ્ણાનયનદૃષ્ટશ્ચ વ્યવર્ધત વૃકોદરઃ
દુર્યોધનના અપમાન, પોતાના બળ અને કૃષ્ણના આવવાથી વ્રુકોદરનું બળ વધુ વધ્યું.
અભિહત્યાથ બાહુભ્યાં પ્રત્યગૃહ્ણાદમર્ષિતઃ। માતઙ્ગમિવ માતઙ્ગઃ પ્રભિનનકરટામુખમ્
પછી ક્રોધથી ભરાયેલા ભીમે પોતાના બળથી તેને જોરથી પકડી લીધો, જેમ એક હાથી પોતાના દાંતથી બીજા હાથીનું મોઢું ફાડી નાખે છે.
સ ચાપ્યેનં તતો રક્ષઃ પ્રતિજગ્રાહ વીર્યબાન્। તમાક્ષિપદ્ભીમસેનો બલેન બલિનાં વરઃ
પછી તે શક્તિશાળી રાક્ષસે પણ ભીમને પકડી લીધો, પણ બલવાન ભીમસેને તેને પોતાની તાકાતથી ખેંચી લીધો.
તયોર્ભુજવિનિષ્પેષાદુભયોર્બલિનોસ્તદા। શબ્દઃ સમભવદ્ઘોરો વેણુસ્ફોટસમો યુધિ
બન્ને બલવાનોએ એકબીજાને બાહુમાં ભેળવીને જે બળથી પકડી રાખ્યા, એના કારણે યુદ્ધમાં વાંસ તૂટે એવો ભયાનક અવાજ થયો.
અથૈનમાક્ષિપ્ય બલાદ્ગૃદ્ય મધ્યે વૃકોદરઃ। ધૂનયામાસ વેગેન વાયુશ્ચણ્ડ ઇવ દ્રુમમ્
પછી વૃકોદરે અચાનક જોરથી તેને માથે ઉઠાવીને એ રીતે ઝાંખી નાખ્યો, જેમ તીવ્ર પવન ઝાડને હલાવી નાખે છે.
સ ભીમેન પરામૃષ્ટો દુર્બલો બલિનાં રણે। વ્યસ્પન્દત યથાપ્રાણં વિચકર્ષ ચ પાણ્ડવમ્
યુદ્ધમાં સૌથી બલવાન ભીમે જ્યારે તેને પકડી લીધો, ત્યારે કમજોર થયેલો રાક્ષસ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે પાંડવને ખેંચતો રહ્યો.
તત એનં પરિશ્રાન્તમુપલક્ષ્ય વૃકોદરઃ। યોક્રયામાસ બાહુભ્યાં પશું રશનયા યથા
પછી વૃકોદરે જોયું કે એ થાકી ગયો છે, તો પોતાના બાહુઓથી તેને એ રીતે બાંધી નાખ્યો, જેમ પશુને દોરાથી બાંધવામાં આવે છે.
વિનદન્તં મહાનાદં ભિન્નભિરીસ્વનં બલી। ભ્રામયામાસ સુચિરં વિસ્ફુરન્તમચેતસમ્
મોટા અવાજે ગર્જના કરતા, તૂટી ગયેલા અવાજ સાથે, એ બલવાને તેને લાંબા સમય સુધી ઘુમાવતો રહ્યો, એ બેચેન અને બેભાન થતો રહ્યો.
તં વિષીદન્તમાજ્ઞાય રાક્ષસં પાણ્ડુનન્દનઃ। પ્રગૃહ્ય તરસા દોર્ભ્યાં પશુમારમમારયત્
પાંડુપુત્રે જોયું કે રાક્ષસ હવે હિંમત ગુમાવી રહ્યો છે, તો જલદીથી બન્ને હાથથી તેને પકડીને, પશુને મારવામાં આવે એમ મારી નાખ્યો.
આક્રમ્ય ચ કટીદેશે જાનુના રાક્ષસાધમમ્। પીડયામાસ પાણિભ્યાં તસ્ય કણ્ઠંવૃકોદરઃ
પછી વૃકોદરે રાક્ષસના કમરના ભાગે ચડીને, પોતાના હાથથી તેની ગળા દબાવી અને ઘૂંટણથી તેને પીસી નાખ્યો.
અથ જર્જરસર્વાઙ્ગં વ્યાવૃત્તનયનોલ્બણમ્। ભૂતલે ભ્રામયામાસ વાક્યં ચેદમુવાચ હ
પછી, જ્યારે એના બધા અંગો તૂટી ગયા અને આંખો ભયાનક રીતે ફરવા લાગી, ત્યારે તેને જમીન પર ઘુમાવતો ઘુમાવતો, એ બોલ્યો:
હિડિમ્બબકયોઃ પાપ ન ત્વમશ્રુપ્રમાર્જનમ્। કરિષ્યસિ ગતશ્ચાપિ યમસ્ય સદનં પ્રતિ
હિડીમ્બાના કુળના પાપી, હવે તું આંસુ પુંછવાનો નથી; તું યમના ઘર તરફ ચાલ્યો ગયો છે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા પુરુષપ્રવીર- સ્તં રાક્ષસં ક્રોધપરીતચેતાઃ। વિસ્રસ્તવસ્ત્રાભરણં સ્ફુરન્ત- મુદ્ધાન્તચિત્તં વ્યસુમુત્સસર્જ
આ રીતે કહ્યા પછી, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ ભીમે, ક્રોધથી ભરાયેલા મનથી, કપડાં અને આભૂષણ છૂટી ગયેલા, તડપતા અને જીવહીન રાક્ષસને છોડી દીધો.