વિસ્મયં પરમં ગત્વા રાક્ષસો ઘોરદર્શનઃ।' કિર્મીરસ્ત્વબ્રવીદેનં દિષ્ટ્યા દેવૈરિદં મમ। ઉપપાદિતમદ્યેહ ચિરકાલાન્મનોરથમ્
આ સાંભળીને, ભયાનક દેખાવાળો રાક્ષસ કિર્મીર ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડ્યો અને કહ્યું, "દેવતાઓની કૃપાથી, આજે મારો લાંબા સમયથી રહેલો ઇચ્છિત મનસૂબો પૂરો થયો છે."
ભીમસેનવધાર્થં હિ નિત્યમભ્યુદ્યતાયુધઃ। ચરામિ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં નૈનં ચાસાદયામ્યહમ્
"ભીમસેનને મારવા માટે, હંમેશા શસ્ત્ર લઈને આખી ધરતી પર ફરતો રહ્યો છું, પણ ક્યારેય તેને મળી શક્યો નથી."
સોયમાસાદિતો દિષ્ટ્યા ભ્રાતૃહા કાઙ્ક્ષિતશ્ચિરમ્। અનેન હિ મમ ભ્રાતા બકો વિનિહતઃ પ્રિયઃ
"હવે, ભાગ્યથી, મને એ ભાઈહરણ મળ્યો છે, જેને હું ઘણા સમયથી શોધતો હતો. કેમ કે એ ભીમસેને મારા પ્રિય ભાઈ વકને મારી નાખ્યો હતો."
વૈત્રકીયવને રાજન્બ્રાહ્મણચ્છદ્મરૂપિણા। વિદ્યાબલમુપાશ્રિત્ય ન હ્મસ્ત્યસ્યૌરસં બલમ્
"વૈત્રકી વનમાં, બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને, પોતાના જ્ઞાનના બળે તેણે મારા ભાઈને માર્યો હતો; કેમ કે તેની બળમાં કોઈ સરખામણી નથી."
હિડિમ્બશ્ચ સખા મહ્મં દયિતો વનગોચરઃ। હતો દુરાત્મનાઽનેન સ્વસા ચાસ્ય હૃતા પુરા
"હિડિંબ, જે વનમાં ફરતો અને મને પ્રિય મિત્ર હતો, તેને પણ આ દુષ્ટે મારી નાખ્યો અને એની બહેનને પણ એ ઘણા સમય પહેલા લઈ ગયો હતો."
સોયમભ્યાગતો મૂઢો મમેદં ગહનં વનમ્। પ્રચારસમયેઽસ્માકમર્દ્ધરાત્રે સ્થિતે સમે
"હવે આ મૂર્ખ મારા ઘનઘોર વનમાં આવી પહોંચ્યો છે, એ પણ અમારો ફરવાનો સમય અને મધ્યરાત્રિએ, જ્યારે બધું શાંત છે."
અદ્યાસ્ય યાતયિષ્યામિ તદ્વૈરં ચિરસંભૃતમ્। તર્પયિષ્યામિ ચ બકં રુધિરેણાસ્ય ભૂરિણા
"આજે હું તેની પર વર્ષો જૂનું વેર ઉગારીશ અને વકને એની ધારેલ લોહીથી તૃપ્ત કરીશ."
અદ્યાહમનૃણો ભૂત્વા ભ્રાતુઃ સખ્યુસ્તથૈવ ચ। શાન્તિં લબ્ધાસ્મિ પરમાં હત્વા રાક્ષસકણ્ટકમ્
"આજે ભાઈ અને મિત્રનો ઋણ ચૂકવીને, આ રાક્ષસોમાં કાંટા સમાન ભીમને મારીને, હું સર્વોચ્ચ શાંતિ પ્રાપ્ત કરીશ."
યદિ તેન પુરા મુક્તો ભીમસેનો બકેન વૈ। અદ્યૈનં ભક્ષયિષ્યામિ પશ્યતસ્તે યુધિષ્ઠિર
"જો ભીમસેનને કદી વકે છોડ્યો હતો, તો આજે હું તેને તારી આંખે સામે ભક્ષી જઇશ, યુધિષ્ઠિર."
એનં હિ વિપુલપ્રાણમદ્ય હત્વા વૃકોદરમ્। સંભક્ષ્ય જરયિષ્યામિ યથાઽગસ્ત્યો મહાસુરમ્
"આજે, આ મહાબળવાન ભીમસેનને મારીને, હું તેને ખાઈને પચાવી નાખીશ, જેમ અગસ્ત્યે મહાસુરને પચાવ્યો હતો."
એવમુક્તસ્તુ ધર્માત્મા સત્યસન્ધો યુધિષ્ઠિરઃ। નૈતદસ્તીતિ સક્રોધો ભર્ત્સયામાસ રાક્ષસમ્
આ રીતે કહ્યું ત્યારે ધર્મપ્રિય અને સત્યનિષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે ગુસ્સામાં રાક્ષસને ઠપકો આપ્યો અને કહ્યું, 'આવું નથી.'
તતો ભીમો મહાબાહુરારુજ્યતરસા દ્રુમમ્। દશવ્યામમથોદ્વિદ્ધં નિષ્પત્રમકરોત્તદા
પછી ભીમે પોતાની મહાન બળથી ઝડપથી દસ હાથ ઊંચો વૃક્ષ ઉખાડી, તેની ડાળીઓ અને પાંદડા દૂર કરી નાખ્યા.
ચકાર સજ્યં ગાણ્ડીવં વજ્રનિષ્પેષગૌરવમ્। નિમેષાન્તરમાત્રેણ તથૈવ વિજયોઽર્જુનઃ
વિજયી અર્જુને પળભરમાં જ પોતાના ભારે ગાંડીવ ધનુષ્યને તણાવી તૈયાર કરી દીધું.
નિવાર્ય ભીમો જિષ્ણું તં તદ્રક્ષો મેઘનિઃસ્વનમ્। અભિદ્રુત્યાબ્રવીદ્વાક્યં તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ભારત
ભીમે અર્જુનને અટકાવ્યો અને એ રાક્ષસ મેઘના ગર્જન જેવો અવાજ કરતા દોડી આવ્યો અને બોલ્યો, 'થેમો, થેમો!'
ઇત્યુક્ત્વૈનમતિક્રુદ્ધઃ કક્ષ્યામુત્પીડ્ય પાણ્ડવઃ। નિષ્પિષ્ય પાણિના પાણિં સંદષ્ટૌષ્ઠપુટો બલી। તમભ્યધાવદ્વેગેન ભીમો વૃક્ષાયુધસ્તદા
આવું કહી પાંડવ ગુસ્સાથી પોતાની કમરપટ્ટી દબાવી, હાથ મજબૂત કરીને હોઠ દાંતથી દબાવી, વૃક્ષને હથિયાર બનાવી જોરથી રાક્ષસ તરફ આગળ વધ્યો.
યમદણ્ડપ્રતીકાશં તતસ્તં તસ્ય મૂર્ધનિ। પાતયામાસ વેગેન કુલિશં મઘવાનિવ
પછી ભીમે યમરાજના દંડ જેવું એ વૃક્ષ ઝડપથી ઉઠાવીને રાક્ષસના માથા પર ઇન્દ્રના વજ્ર જેવા બળથી ફટકાર્યું.
અસંભ્રાન્તં તુ તદ્રક્ષઃ સમરે પ્રત્યદૃશ્યત। ચિક્ષેપ ચોલ્મુકં દીપ્તમશનિં જ્વલિતામિવ
છતાં પણ એ રાક્ષસ યુદ્ધમાં ડગ્યો નહીં અને તેજસ્વી, જ્વલંત ગદા વીજળી જેવી ઉછાળી.
તદુદસ્તમલાતં તુ ભીમઃ પ્રહરતાં વરઃ। પદા સવ્યેન ચિક્ષેપ તદ્રક્ષઃ પુનરાવ્રજત્
મહાન યુદ્ધવીર ભીમે ડાબા પગથી એ ઉઠાવેલી ગદાને લટાડી દીધી, અને રાક્ષસ ફરી પાછો આવ્યો.
કિર્મીરશ્ચાપિ સહસા વૃક્ષમુત્પાટ્ય પાણ્ડવમ્। દણ્ડપાણિરિવ ક્રુદ્ધઃ સમરે પ્રત્યધાવત
એ સમયે કિર્મીર પણ એકદમ ગુસ્સામાં વૃક્ષ ઉખાડી, દંડધારી જેવો પાંડવ સામે યુદ્ધમાં દોડી આવ્યો.
તદ્વૃક્ષયુદ્ધમભવન્મહીરુહવિનાશનમ્। વાલિસુગ્રીવયોર્ભ્રાત્રોર્યથા સ્ત્રીકાઙ્ક્ષિણોઃ પુરા
એ પછી બંને વચ્ચે વૃક્ષયુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં અનેક વૃક્ષો તૂટી પડ્યા, જેમ વાલી અને સુગ્રીવ બંને ભાઈઓ સ્ત્રી માટે લડ્યા હતા તેમ.
શીર્ષયોઃ પતિતા વૃક્ષા વિભિદુર્નૈકધા તયોઃ। યથૈવોત્પલપત્રાણિ મત્તયોર્દ્વિપયોસ્તથા
વૃક્ષો બંનેના માથા પર પડતા અને અનેક ભાગે તૂટી જતાં, જેમ બે મસ્ત હાથીઓ કમળની પાંખડીઓ ફાડી નાખે તેમ.
મૂર્ધ્નિજર્ઝરભૂતાસ્તુ બહવસ્તત્ર પાદપાઃ। ચીરાણીવ વ્યુદસ્તાનિ રેજુસ્તત્ર મહાવને
ઘણા વૃક્ષો તૂટીને જમીન પર ફેલાઈ ગયા, જાણે છાલના ટુકડા છૂટા પડ્યા હોય, અને એ મહાવનમાં ગુંજતા હતા.
તદ્વૃક્ષયુદ્ધમભવન્મહૂર્તં ભરતર્ષભ। રાક્ષસાનાં ચ મુખ્યસ્ય નરાણામુત્તમસ્ય ચ
એ વૃક્ષયુદ્ધ થોડા સમય માટે ચાલ્યું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રાક્ષસોમાં મુખ્ય અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ વચ્ચે.
તતઃ શિલાં સમુત્ક્ષિપ્ય ભીમસ્ય યુધિ તિષ્ઠતઃ। પ્રાહિણોદ્રાસઃ ક્રુદ્ધો ભીમસેનશ્ચચાલ હ
પછી રાક્ષસે ગુસ્સામાં એક મોટો પથ્થર ઉઠાવી યુદ્ધમાં ઊભેલા ભીમ પર ફેંક્યો, અને ભીમસેન થોડો ડગમગ્યો.
તં શિલાતાડનજડં પર્યધાવત રાક્ષસઃ। બાહુવિક્ષિપ્તકિરણઃ સ્વર્ભાનુરિવ ભાસ્કરમ્
પથ્થર વાગવાથી થોડી ક્ષણ માટે રાક્ષસ ગભરાઈ ગયો, અને હાથ હલાવતો આસપાસ ફરવા લાગ્યો, જાણે સ્વર્ભાનુ સૂર્યને ઢાંકે તેમ.
તાવન્યોન્યં સમાશ્લિશ્ય પ્રકર્ષન્તૌ પરસ્પરમ્। ઉભાવપિ ચકાશેતે પ્રવૃદ્ધૌ વૃષભાવિવ
બન્ને એકબીજાને પકડીને ખેંચતા હતા અને બંને મહાબળવાન વાછરડાઓ જેવું તેજ પામ્યા હતા.
તયોરાસીત્સુતુમુલઃ સંપ્રહારઃ સુદારુણઃ। નખદંષ્ટ્રાયુધવતોર્વ્યાઘ્રયોરિવ દૃપ્તયોઃ
બન્ને વચ્ચે ભયાનક અને ભયંકર સંઘર્ષ થયો, જાણે બે ગર્વીલા વાઘ નખ અને દાંતથી લડી રહ્યા હોય.
દુર્યોધનનિકારાચ્ચ બાહુવીર્યાચ્ચ દર્પિતઃ। કૃષ્ણાનયનદૃષ્ટશ્ચ વ્યવર્ધત વૃકોદરઃ
દુર્યોધનના અપમાન, પોતાના બળ અને કૃષ્ણના આવવાથી વ્રુકોદરનું બળ વધુ વધ્યું.
અભિહત્યાથ બાહુભ્યાં પ્રત્યગૃહ્ણાદમર્ષિતઃ। માતઙ્ગમિવ માતઙ્ગઃ પ્રભિનનકરટામુખમ્
પછી ક્રોધથી ભરાયેલા ભીમે પોતાના બળથી તેને જોરથી પકડી લીધો, જેમ એક હાથી પોતાના દાંતથી બીજા હાથીનું મોઢું ફાડી નાખે છે.
સ ચાપ્યેનં તતો રક્ષઃ પ્રતિજગ્રાહ વીર્યબાન્। તમાક્ષિપદ્ભીમસેનો બલેન બલિનાં વરઃ
પછી તે શક્તિશાળી રાક્ષસે પણ ભીમને પકડી લીધો, પણ બલવાન ભીમસેને તેને પોતાની તાકાતથી ખેંચી લીધો.