દષ્ટોષ્ઠદંષ્ટ્રં તામ્રાક્ષં પ્રદીપ્તોર્ધ્વશિરોરુહમ્। સાર્કરશ્મિતડિચ્ચક્રં સબલાકમિવામ્બુદમ્
એના હોઠ અને દાંત ભીંસાયેલા, આંખો તાંબાની જેમ લાલ, વાળ જ્વાળાની જેમ ઊભા, અને મોં વીજળીથી ચમકતા વાદળ જેવું પહોળું હતું.
સૃજન્તં રાક્ષસીં માયાં મહાનાદનિનાદિતમ્। મુઞ્ચન્તં વિપુલાન્નાદાન્સતોયમિવ તોયદમ્
એ રાક્ષસે ભયાનક માયા ફેલાવી, જોરથી ગર્જના કરી, અને વાદળ પાણી વરસાવે તેમ ભયાનક અવાજો કાઢ્યા.
તસ્ય નાદેન સંત્રસ્તાઃ પક્ષિણઃ સર્વતોદિશમ્। વિમુક્તનાદાઃ સંપેતુઃ સ્થલજા જલજૈઃ સહ
એના ગર્જનાથી ડરીને, ચારે બાજુના જમીન અને પાણીમાં રહેતા બધા પક્ષીઓ ભયથી ઊડી ગયા અને ચુપ થઈ ગયા.
સંપ્રદ્રુતમૃગદ્વીપિમહિષર્ક્ષસમાકુલમ્। તદ્વનં તસ્ય નાદેન સંપ્રસ્થિતમિવાભવત્
એના ગર્જનાથી વનમાં હરણ, જંગલી પ્રાણી, ભેંસા અને રીંછ—all ભાગી પડ્યા, અને આખું વન જાણે હલનચલન કરવા લાગ્યું.
તસ્યોરુવાતાભિહતાસ્તામ્રપલ્લવબાહવઃ। વિદૂરજાતાશ્ચ લતાઃ સમાશ્લિષ્યન્તિ પાદપાન્
એના જોરદાર શ્વાસથી તાંબાં રંગની પાંદડાવાળા વૃક્ષો વળી ગયા અને દૂરની લતાઓ ઝાડને ચોંટીને રહી ગઈ.
તસ્મિન્ક્ષણેઽથ પ્રવવૌ મારુતો ભૃશદારુણઃ। રજસા સંવૃતં તેન નષ્ટર્ક્ષમભવન્નભઃ
એ સમયે અતિ ભયાનક પવન ફૂંકાઈ, ધૂળથી આકાશ ઢંકાઈ ગયું અને તારાઓ દેખાતા રહ્યા નહીં.
પઞ્ચાનાં પાણ્ડુપુત્રાણામવિજ્ઞાતો મહારિપુઃ। પઞ્ચાનામિન્દ્રિયાણાં તુ શોકાવેશ ઇવાતુલઃ
પાંચ પાંડવો એ મહારિપુને ઓળખી શક્યા નહીં, જેમ કે પાંચ ઇન્દ્રિયોને અચાનક આવતો દુઃખ ઓળખાતું નથી.
સ દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવાન્દૂરાત્કૃષ્ણાજિનસમાવૃતાન્। આવૃણોત્તદ્વનદ્વારં મૈનાક ઇવ પર્વતઃ
એ રાક્ષસે દૂરથી કાળી કૃષ્ણમૃગચર્મ પહેરેલા પાંડવોને જોઈ, મુખ્ય વનમાર્ગ માઇનાક પર્વત જેવો બંધ કરી દીધો.
તં સમાસાદ્ય વિત્રસ્તા કૃષ્ણા કમલલોચના। અદૃષ્ટપૂર્વં સંત્રાસાન્ન્યમીલયત લોચને
એના નજીક પહોંચતાં જ કમળની આંખવાળી કૃષ્ણા ડરી ગઈ અને આવું દૃશ્ય ક્યારેય ન જોયું હોવાથી ભયથી આંખો બંધ કરી લીધી.
દુઃશાસનકરોત્સૃષ્ટવિપ્રકીર્ણશિરોરુહા। પઞ્ચપર્વતમધ્યસ્થા નદીવાકુલતાં ગતા
દુઃશાસનના હાથથી વાળ વિખેરાઈ ગયેલી, પાંચ પર્વતો વચ્ચે ઊભેલી કૃષ્ણા, જાણે પ્રવાહમાં પડેલી નદી જેવી લાગતી હતી.
વિમુહ્યમાનાં તાં તત્ર જગૃહુઃ પઞ્ચ પાણ્ડવાઃ। ઇન્દ્રિયાણિ પ્રસક્તાનિ વિષયેષુ યથારતિમ્
એ સમયે, ભયથી ગભરાયેલી કૃષ્ણાને પાંચેય પાંડવો sambhaali લીધા, જેમ ઇન્દ્રિયો વિષયોમાં ફસાઈ જાય ત્યારે સંયમ રાખવામાં આવે છે.
અથ તાં રાક્ષસીં માયામુત્થિતાં ઘોરદર્શનામ્। રક્ષોઘ્નૈર્વિવિધૈર્મન્ત્રૈર્ધૌમ્યઃ સમ્યક્પ્રયોજિતૈઃ
પછી ધૌમ્યે, રાક્ષસોનો નાશ કરનારા મંત્રો યોગ્ય રીતે બોલી, ઊભેલી ભયાનક રાક્ષસી માયાને દૂર કરવા લાગ્યા.
પશ્યતાં પાણ્ડુપુત્રાણાં નાશયામાસ વીર્યવાન્। સ નષ્ટમાયોઽતિબલઃ ક્રોધવિસ્ફારિતેક્ષણઃ
પાંડુપુત્રો સામે જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, તે શક્તિશાળી રાક્ષસે, ક્રોધથી આંખો લાલ કરીને, પોતાની માયા દૂર કરી અને સાચી તાકાત બતાવી.
કામમૂર્તિધરઃ ક્રૂરઃ કાલકલ્પો વ્યદૃશ્યત। તમુવાચ તતો રાજા દીર્ઘપ્રજ્ઞો યુધિષ્ઠિરઃ
ઈચ્છારૂપ ધારણ કરેલો, ભયાનક અને મૃત્યુ જેવો દેખાતો તે રાક્ષસ દેખાયો; ત્યારે બુદ્ધિશાળી યુધિષ્ઠિરે તેને પૂછ્યું.
કો ભવાન્કસ્ય વા કિં તે ક્રિયતાં કાર્યમુચ્યતામ્। પ્રત્યુવાચાથ તદ્રક્ષો ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્
"તમે કોણ છો? કોના છો? તમને શું જોઈએ છે? કહો, અહીં કયા કામે આવ્યા છો?" એમ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરના પ્રશ્નનો રાક્ષસે જવાબ આપ્યો.
અહં વકસ્ય વૈ ભ્રાતા કિર્મીર ઇતિ વિશ્રુતઃ। વનેઽસ્મિન્કામ્યકે શૂન્યે નિવસામિ ગતજ્વરઃ
"હું વકનો ભાઈ કિર્મીર છું, એમ જાણીતા છું. આ સુનસાન કામ્યક વનમાં નિરોગી રહીને વસું છું."
યુધિ નિર્જિત્ય પુરુષાનાહારં નિત્યમાચરન્। કે યૂયમભિસંપ્રાપ્તા ભક્ષ્યભૂતા મમાન્તિકમ્। યુધિ નિર્જિત્યવઃ સર્વાન્ભક્ષયિષ્યે ગતજ્વરઃ
"યુદ્ધમાં માણસોને હરાવીને, હું હંમેશા તેમને ખાવું છું. તમે કોણ છો, જે મારા ખોરાક બનવા અહીં આવ્યા છો? યુદ્ધમાં તમને જીતીને, નિરોગી રહીને, હું બધાને ભક્ષણ કરીશ."
યુધિષ્ઠિરસ્તુ તચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય દુરાત્મનઃ। આચચક્ષે તતઃ સર્વં ગોત્રનામાદિ ભારત
તે દુષ્ટ રાક્ષસના વચન સાંભળી, યુધિષ્ઠિરે તેને પોતાનું અને પોતાના કુળનું નામ વિગતે કહ્યું, હે ભારત.
પાણ્ડવો ધર્મરાજોઽહં યદિ તે શ્રોત્રમાગતઃ। સહિતો ભ્રાતૃભિઃ સર્વૈર્ભીમસેનાર્જુનાદિભિઃ
"હું પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિર છું, જો તારા કાને એ સંભળાયું હોય. મારા બધા ભાઈઓ, ભીમસેન, અર્જુન અને બીજા બધા સાથે છું."
હૃતરાજ્યો વને વાસં વસ્તું કૃતમતિસ્તતઃ। વનમભ્યાગતો ઘોરમિદં તવ પરિગ્રહમ્
"રાજ્ય ગુમાવીને, અમે વનમાં રહેવાનો નિશ્ચય કર્યો છે; એટલે અમે આ ભયાનક અને તારો અધિકારવાળું વન શોધી આવ્યા છીએ."
વિસ્મયં પરમં ગત્વા રાક્ષસો ઘોરદર્શનઃ।' કિર્મીરસ્ત્વબ્રવીદેનં દિષ્ટ્યા દેવૈરિદં મમ। ઉપપાદિતમદ્યેહ ચિરકાલાન્મનોરથમ્
આ સાંભળીને, ભયાનક દેખાવાળો રાક્ષસ કિર્મીર ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડ્યો અને કહ્યું, "દેવતાઓની કૃપાથી, આજે મારો લાંબા સમયથી રહેલો ઇચ્છિત મનસૂબો પૂરો થયો છે."
ભીમસેનવધાર્થં હિ નિત્યમભ્યુદ્યતાયુધઃ। ચરામિ પૃથિવીં કૃત્સ્નાં નૈનં ચાસાદયામ્યહમ્
"ભીમસેનને મારવા માટે, હંમેશા શસ્ત્ર લઈને આખી ધરતી પર ફરતો રહ્યો છું, પણ ક્યારેય તેને મળી શક્યો નથી."
સોયમાસાદિતો દિષ્ટ્યા ભ્રાતૃહા કાઙ્ક્ષિતશ્ચિરમ્। અનેન હિ મમ ભ્રાતા બકો વિનિહતઃ પ્રિયઃ
"હવે, ભાગ્યથી, મને એ ભાઈહરણ મળ્યો છે, જેને હું ઘણા સમયથી શોધતો હતો. કેમ કે એ ભીમસેને મારા પ્રિય ભાઈ વકને મારી નાખ્યો હતો."
વૈત્રકીયવને રાજન્બ્રાહ્મણચ્છદ્મરૂપિણા। વિદ્યાબલમુપાશ્રિત્ય ન હ્મસ્ત્યસ્યૌરસં બલમ્
"વૈત્રકી વનમાં, બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને, પોતાના જ્ઞાનના બળે તેણે મારા ભાઈને માર્યો હતો; કેમ કે તેની બળમાં કોઈ સરખામણી નથી."
હિડિમ્બશ્ચ સખા મહ્મં દયિતો વનગોચરઃ। હતો દુરાત્મનાઽનેન સ્વસા ચાસ્ય હૃતા પુરા
"હિડિંબ, જે વનમાં ફરતો અને મને પ્રિય મિત્ર હતો, તેને પણ આ દુષ્ટે મારી નાખ્યો અને એની બહેનને પણ એ ઘણા સમય પહેલા લઈ ગયો હતો."
સોયમભ્યાગતો મૂઢો મમેદં ગહનં વનમ્। પ્રચારસમયેઽસ્માકમર્દ્ધરાત્રે સ્થિતે સમે
"હવે આ મૂર્ખ મારા ઘનઘોર વનમાં આવી પહોંચ્યો છે, એ પણ અમારો ફરવાનો સમય અને મધ્યરાત્રિએ, જ્યારે બધું શાંત છે."
અદ્યાસ્ય યાતયિષ્યામિ તદ્વૈરં ચિરસંભૃતમ્। તર્પયિષ્યામિ ચ બકં રુધિરેણાસ્ય ભૂરિણા
"આજે હું તેની પર વર્ષો જૂનું વેર ઉગારીશ અને વકને એની ધારેલ લોહીથી તૃપ્ત કરીશ."
અદ્યાહમનૃણો ભૂત્વા ભ્રાતુઃ સખ્યુસ્તથૈવ ચ। શાન્તિં લબ્ધાસ્મિ પરમાં હત્વા રાક્ષસકણ્ટકમ્
"આજે ભાઈ અને મિત્રનો ઋણ ચૂકવીને, આ રાક્ષસોમાં કાંટા સમાન ભીમને મારીને, હું સર્વોચ્ચ શાંતિ પ્રાપ્ત કરીશ."
યદિ તેન પુરા મુક્તો ભીમસેનો બકેન વૈ। અદ્યૈનં ભક્ષયિષ્યામિ પશ્યતસ્તે યુધિષ્ઠિર
"જો ભીમસેનને કદી વકે છોડ્યો હતો, તો આજે હું તેને તારી આંખે સામે ભક્ષી જઇશ, યુધિષ્ઠિર."
એનં હિ વિપુલપ્રાણમદ્ય હત્વા વૃકોદરમ્। સંભક્ષ્ય જરયિષ્યામિ યથાઽગસ્ત્યો મહાસુરમ્
"આજે, આ મહાબળવાન ભીમસેનને મારીને, હું તેને ખાઈને પચાવી નાખીશ, જેમ અગસ્ત્યે મહાસુરને પચાવ્યો હતો."