ન તેષામાપદઃ સન્તિ નાધયો વ્યાધયસ્તથા। યે તવાનન્યમનસા કુર્વન્ત્યર્ચનવન્દનમ્
જે લોકો તારી ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરે છે, તેમને કોઈ દુઃખ, શોક કે રોગ લાગતા નથી.
સર્વરોગૈર્વિરહિતાઃ સર્વપાપાવિવર્જિતાઃ। ત્વદ્ભાવભક્તાઃ સુખિનો ભવન્તિ ચિરજીવિનઃ
તારી ભક્તિમાં લીન રહેનારા સર્વ રોગોથી મુક્ત, સર્વ પાપોથી દૂર, સુખી અને દીર્ઘાયુ થાય છે.
ત્વં મમાપન્નકામસ્ય સર્વાતિથ્યં ચિકીર્ષતઃ। અન્નમન્નપતે દાતુમભિતઃ શ્રદ્ધયાઽર્હસિ
હે અન્નના સ્વામી, હું તકલીફમાં છું અને સર્વ અતિથિનું સન્માન કરવા ઈચ્છું છું, તેથી શ્રદ્ધાથી મને અન્ન આપવાની તું લાયક છે.
યેચ તેઽનુચરાઃ સર્વે પાદોપાન્તં સમાશ્રિતાઃ। માઠરારુણદણ્ડાદ્યાસ્તાંસ્તાન્વન્દેઽશનિક્ષુભાન્
તારા ચરણ પાસે આશ્રય લીધેલા બધા અનુચરો—માઠર, અરુણ, દંડ વગેરે—જેઓ વીજળીની જેમ ઉગ્ર છે, તેમને પણ હું નમસ્કાર કરું છું.
ક્ષુભયા સહિતા મૈત્રી યાશ્ચાન્યા ભૂતમાતરઃ। તાશ્ચ સર્વા નમસ્યામિ પાન્તુ માં શરણાગતમ્ ।।]
અને અન્ય જે ભૂતમાતાઓ છે, જેઓ ઉગ્રતા અને મિત્રતાથી જોડાયેલી છે, તેમને પણ હું નમું છું—તેઓ મને, આશ્રય લીધેલા ને, રક્ષા કરે.
કણ્ઠદઘ્ને જલે સ્થિત્વા મન્ત્રૈઃ સ્તોત્રૈશ્ચ તોષિતઃ। તતો દિવાકરઃ પ્રીતો દર્શયામાસ પાણ્ડવમ્। દીપ્યમાનઃ સ્વવપુષા જ્વલન્નિવ હુતાશનઃ
કંઠ સુધી પાણીમાં ઊભા રહી, મંત્રો અને સ્તોત્રોથી પ્રસન્ન કરી, ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા દિવાકરે પાંડવને પોતાનું તેજસ્વી સ્વરૂપ દર્શાવ્યું, જે યજ્ઞ અગ્નિ જેવું પ્રજ્વલિત હતું.
યત્તેઽભિલષિતં કિંચિત્તત્ત્વં સર્વમવાપ્સ્યસિ। અહમન્નં પ્રદાસ્યામિ સપ્ત પઞ્ચ ચ તે સમાઃ
તમે જે સાચા દિલથી ઇચ્છ્યું છે, તે બધું તમને મળશે. હું તમને સાત અને પાંચ વર્ષ માટે અન્ન આપું છું.
ગૃહ્ણીષ્વ પિઠરં તામ્રં મયા દત્તં નરાધિપ। યાવદ્વર્ત્સ્યતિ પાઞ્ચાલી પાત્રેણાનેન સુવ્રત
હે રાજા, હું આપેલું આ તાંબાનું પાત્ર લઈ લો. જયાં સુધી દ્રૌપદી આ પાત્રનો ઉપયોગ કરશે, ત્યાં સુધી તેમાં અન્ન પૂરતું રહેશે.
ફલમૂલામિષં શાકં સંસ્કૃતં યન્મહાનસે। ચતુર્વિધં તદન્નાદ્યમક્ષય્યં તે ભવિષ્યતિ। ઇતશ્ચતુર્દશે વર્ષે ભૂયો રાજ્યમવાપ્સ્યસિ
રસોડામાં જે ફળ, મૂળ, માંસ અને શાક તૈયાર થાય છે, એ ચાર પ્રકારનું અન્ન-પાન તમને કદી ખૂટશે નહીં. અને ચૌદમા વર્ષે તમે ફરીથી રાજપદ પ્રાપ્ત કરશો.
એવમુક્ત્વા તુ ભગવાંસ્તત્રૈવાન્તરધીયત
આ રીતે કહીને ભગવાન ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
લબ્ધ્વા વરં તુ કૌન્તેયો જલાદુત્તીર્ય ધર્મવિત્। જગ્રાહ પાદૌ ધૌમ્યસ્ય ભ્રાતૄંશ્ચ પરિષસ્વજે
વર મળ્યા પછી ધર્મને જાણનારા કુંતીપુત્ર જળમાંથી બહાર આવ્યા, ધૌમ્યના પગ પકડી લીધા અને પોતાના ભાઈઓને ભેટી પડ્યા.
દ્રૌપદ્યા સહ-સંગમ્ય પશ્યમાનોઽપયાત્પ્રાભુઃ। મહાનસે તદાન્નં તુ સાધયામાસ પાણ્ડવઃ
દ્રૌપદી સાથે મળીને પાંડવ મહાનસમાં ગયા અને અન્ન તૈયાર કરવા લાગ્યા.
સંસ્કૃતં પ્રસવં યાતિ સ્વલ્પમન્નં ચતુર્વિધમ્। અક્ષય્યં વર્ધતે ચાન્નં તેનાભોજયત દ્વિજાન્
તૈયાર કરેલું એ થોડું પણ ચાર પ્રકારનું અન્ન કદી ખૂટતું નહોતું, સતત વધતું જતું હતું; એથી તેમણે બ્રાહ્મણોને તૃપ્ત કર્યા.
ભુક્તવત્સુ ચ વિપ્રેષુ ભોજયિત્વાઽનુજાનપિ। શેષં વિઘસસંજ્ઞં તુપશ્ચાદ્ભુઙ્ક્તે યુધિષ્ઠિરઃ
બ્રાહ્મણો અને પોતાના ભાઈઓને ખવડાવ્યા પછી, યુધિષ્ઠિર પછી જે બચતું તેને 'વીઘસ' કહે છે, એ જમતા.
યુધિષ્ઠિરં ભોજયિત્વા શેષમશ્નાતિ પાર્ષતી। [દ્રૌપદ્યાં ભુજ્યમાનાયાં તદન્નં ક્ષયમેતિ ચ ।।]
યુધિષ્ઠિરને ખવડાવ્યા પછી દ્રૌપદી બચેલું અન્ન જમતી; દ્રૌપદી જમ્યા પછી જ અન્ન પૂરું થતું.
એવં દિવાકરાત્પ્રાપ્ય દિવાકરસમપ્રભઃ। કામાન્મનોભિલષિતાન્બ્રાહ્મણેભ્યોઽદદાત્પ્રભુઃ
આ રીતે, સૂર્યદેવ પાસેથી પ્રાપ્ત કરીને, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી પાંડવોએ બ્રાહ્મણોને મનની ઇચ્છા મુજબ બધું આપ્યું.
પુરોહિતપુરોગાશ્ચ તિથિનક્ષત્રપર્વસુ। ઇજ્યાર્થે સંપ્રવર્તન્તે વિધિમન્ત્રપ્રમાણતઃ
પૂજારીના નેતૃત્વમાં તિથિ, નક્ષત્ર અને પર્વના દિવસે, નિયમ અને મંત્ર પ્રમાણે યજ્ઞ-કર્મો કરતા.
તતઃ કૃતસ્વસ્ત્યયના ધૌમ્યેન સહ પાણ્ડવાઃ। દ્વિજસઙ્ઘૈઃ પરિવૃતાઃ પ્રયયુઃ કામ્યકં વનમ્
પછી ધૌમ્ય સાથે શુભ કાર્ય કરીને, પાંડવો બ્રાહ્મણોના સમૂહ સાથે કામ્યક વનમાં ગયા.
પુષ્પોપહારબલિભિર્બહુશશ્ચ યથાવિધિ। સર્વાત્મભૂતં સંપૂજ્ય યતપ્રાણો જિતેન્દ્રિયઃ
ફૂલો અને નૈવેદ્યથી, અનેક વાર અને નિયમ પ્રમાણે સર્વવ્યાપક ભગવાનની પૂજા કરી, સંયમિત અને ઇન્દ્રિયજિત રહ્યા.
સ્તવેન કેન વિપ્રર્ષે સ તુ રાજા યુધિષ્ઠિરઃ। વિપ્રાર્થમારાધિતવાન્સૂર્યમદ્ભુતવિક્રમમ્
હે મહાન ઋષિ, એ રાજા યુધિષ્ઠિરે બ્રાહ્મણોના હિત માટે, એક સ્તોત્ર દ્વારા આશ્ચર્યજનક શક્તિ ધરાવતા સૂર્યદેવની આરાધના કરી.
મયિ સ્નેહોઽસ્તિ ચેદ્બ્રહ્મન્યદ્યનુગ્રહભાગહમ્। ભગવન્નાસ્તિ ચેદ્ગુદ્યં તચ્ચ મે બ્રૂહિ સાંપ્રતમ્
હે બ્રાહ્મણ, જો તમને મારા પર સ્નેહ હોય અને હું તમારી કૃપાનો પાત્ર હોઉં, તો હે ભગવાન, જો કંઈ કરવું હોય તો મને હવે કહો.
શૃણુષ્વાંવહિતો રાજઞ્શુચિર્ભૂત્વા સમાહિતઃ। ક્ષણં ચ કુરુ રાજેન્દ્ર ગુહ્યં વક્ષ્યામિ તે હિતમ્
હે રાજા, ધ્યાનપૂર્વક અને શુદ્ધ થઈને સાંભળો. થોડી વાર રાહ જુઓ, હે રાજાધિરાજ, હું તમારું કલ્યાણ થાય એવું ગુપ્ત વાત કહું છું.
ધૌમ્યેન તુ યથાપ્રોક્તં પાર્થાય સુમહાત્મને। નામ્નામષ્ટોત્તરં પુણ્યં શતં તચ્છૃણુ ભૂપતે
ધૌમ્યે જે રીતે કહ્યું, એ પ્રમાણે, હે મહાત્મા પાર્થે, પુણ્યદાયક આ અષ્ટોત્તર શત નામો સાંભળો, હે રાજા.
સૂર્યોઽર્યભા ભગસ્ત્વષ્ટા પૂષાઽર્કઃ સવિતા રવિઃ। ગભસ્તિમાનજઃ કાલો મૃત્યુર્ધાતા પ્રભાકરઃ
સૂર્ય, અર્યમા, ભગ, ત્વષ્ટા, પુષા, અર્ક, સવિતા, રવિ, ગભસ્તિમાન, અજ, કાળ, મૃત્યુ, ધાતા, પ્રકાશ આપનાર—
પૃથિવ્યાપશ્ચ તેજશ્ચ ખં વાયુશ્ચ પરાયણમ્। સોમો બૃહસ્પતિઃ શુક્રો બુધોઽઙ્ગારક એવ ચ
પૃથ્વી, પાણી, અગ્નિ, આકાશ અને વાયુ તારી નિવાસસ્થાન છે; ચંદ્ર, બૃહસ્પતિ, શુક્ર, બુધ અને મંગળ પણ તારા સ્વરૂપ છે.
ઇન્દ્રો વિવસ્વાન્દીપ્તાંશુઃ શુચિઃ શૌરિઃ શનૈશ્ચરઃ। બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ સ્કન્દો વૈશ્રવણો યમઃ
ઇન્દ્ર, વિવસ્વાન, તેજસ્વી, શુદ્ધ, શૌરી, શનૈશ્ચર, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, રુદ્ર, સ્કંદ, વૈશ્વરવણ અને યમ પણ તું જ છે.
વૈદ્યુતો જાઠરશ્ચાગ્નિરૈન્ધનસ્તેજસાં પતિઃ। ધર્મધ્વજો વેદકર્તા વેગાઙ્ગો વેદવાહનઃ
વીજળી, જઠરાગ્નિ, યજ્ઞાગ્નિ, તેજનો સ્વામી, ધર્મનો ધ્વજ, વેદનો રચયિતા, ઝડપી ચાલનાર અને વેદવાહક—all તું જ છે.
કૃતં ત્રેતા દ્વાપરશ્ચ કલિઃ સર્વામરાશ્રયઃ। કલા કાષ્ઠા મુહૂર્તાશ્ચ પક્ષા માસા ઋતુસ્તથા
કૃતયુગ, ત્રેતાયુગ, દ્વાપરયુગ અને કળિયુગ—જેમાં બધા દેવતાઓનું આશ્રય છે; કળા, ક્ષણો, મુહૂર્તો, પખવાડિયા, મહિના અને ઋતુઓ પણ તું જ છે.
સંવત્સરકરોઽશ્વત્થઃ કાલચક્રો વિભાવસુઃ। પુરુષઃ શાશ્વતો યોગી વ્યક્તાવ્યક્તઃ સનાતનઃ
વર્ષનો સર્જનહાર, અશ્વત્થ વૃક્ષ, સમયચક્ર, પ્રજ્વલિત, શાશ્વત પુરુષ, યોગી, પ્રગટ અને અપ્રગટ, સનાતન—all તું જ છે.
લોકાધ્યક્ષઃ સુરાધ્યક્ષો વિશ્વકર્મા તમોનુદઃ। વરુણઃ સાગરોંશશ્ચ જીમૂતો જીવનોઽરિહા
લોકોનો અધ્યક્ષ, દેવતાઓનો સ્વામી, વિશ્વનો વિધાતા, અંધકારનો નાશક, વરુણ, સાગર, સાગરનો અંશ, મેઘ, જીવનદાતા અને શત્રુહંતાર—all તું જ છે.