વાર્યમાણો હિ ભીષ્મેણ દ્રોણેન વિદુરેણ ચ। પાણ્ડવાનાં પ્રિયાં ભાર્યાં દ્રૌપદીં ધર્મચારિણીમ્
ભીષ્મ, દ્રોણ અને વિદુરે રોક્યા છતાં, તમારા પુત્રએ પાંડવોની પ્રિય પત્ની, ધર્મનિષ્ઠ દ્રૌપદીને બોલાવવા માટે માણસ મોકલ્યો.
પ્રાહિણોદાનયેહેતિ પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ। સૂતપુત્રં સુમન્દાત્મા નિર્લજ્જઃ પ્રાતિકામિનમ્
તમારો પુત્ર દુશ્ટ અને નિર્લજ્જ દુર્યોધને રથચાલકના પુત્ર પ્રતિકામિને કહ્યું: 'જાઓ, દ્રૌપદીને અહીં લાવો.'
યસ્મૈ દેવાઃ પ્રયચ્છન્તિ પુરુષાય પરાભવમ્। બુદ્ધિં તસ્યાપકર્ષન્તિ સોઽવાચીનાનિ પશ્યતિ
જેનાં પર દેવતાઓ હાર લાવવાનું નક્કી કરે છે, તેની સમજદારી તેઓ ખેંચી લે છે અને પછી એ માણસ બધું ઉલટું જ જોઈ શકે છે.
બુદ્ધૌ કલુષભૂતાયાં વિનાશે સમુપસ્થિતે। અનયો નયસઙ્કાશો હૃદયાન્નાપસર્પતિ
જ્યારે મન બગડી જાય અને વિનાશ નજીક આવે, ત્યારે ખોટું પણ સાચા જેવું લાગવા લાગે છે અને એ ભ્રમ દિલમાંથી દૂર જ થતો નથી.
અનર્થાશ્ચાર્થરૂપેણ અર્થાશ્ચાનર્થરૂપિણઃ। ઉત્તિષ્ઠન્તિ વિનાશાય નૂનં તચ્ચાસ્ય રોચતે
અનર્થ પણ ક્યારેક લાભના રૂપમાં દેખાય છે અને લાભ પણ અનર્થ જેવો લાગે છે; આવા ભ્રમથી વિનાશ નજીક આવે છે અને એ જ તેને ગમતું હોય છે.
ન કાલો દણ્ડમુદ્યમ્ય શિરઃ કૃન્તતિ કસ્યચિત્। કાલસ્ય બલમેતાર્વાદ્વપરીતાર્થદર્શનમ્
સમય કોઈનું માથું કાપતો નથી; પણ સમયની શક્તિથી માણસને બધું ખોટું જ દેખાય છે.
આસાદિતમિદં ઘોરં તુમુલં રોમહર્ષણમ્। પાઞ્ચાલીમપકર્ષદ્ભિઃ સભામધ્યે તપસ્વિનીમ્
પાંચાલી જેવી તપસ્વિ સ્ત્રીને સભામાં ખેંચી લાવવું એ કેટલું ભયાનક, ભયાવહ અને રોમાંચક કામ થયું છે!
અયોનિજાં રૂપવતીં કુલે જાતાં વિભાવસોઃ। કો નુ તાં સર્વધર્મજ્ઞાં પરિભૂય યશસ્વિનીમ્
જે સુંદર, અગ્નિમાંથી જન્મેલી અને ઉચ્ચ કુળમાં પેદા થયેલી છે, એવી સર્વધર્મ જાણનારી અને યશસ્વિ દ્રૌપદીનું અપમાન કોણ કરી શકે?
પર્યાનયેત્સભામધ્યે વિના દુર્દ્યૂતદેવિનમ્। સ્ત્રીધર્મિણી વરારોહા શોણિતેન પરિપ્લુતા
કોઈ દુર્ભાગ્યશાળી જુગારદેવી વિના, લોહીથી ભીંજાયેલી, સારા સ્વભાવ અને સુંદર દેહવાળી એવી સ્ત્રીને સભામાં કોણ લાવી શકે?
એકવસ્ત્રાથ પાઞ્ચાલી પાણ્ડવાનભ્યવૈક્ષત। હૃતસ્વાન્હૃતરાજ્યાંશ્ચ હૃતવસ્ત્રાન્હૃતશ્રિયઃ
પછી એક જ વસ્ત્રમાં પાંચાલી પાંડવો તરફ જોઈ રહી હતી—જેઓ પોતાનો સર્વસ્વ, રાજ્ય, વસ્ત્ર અને યશ ગુમાવી બેઠા હતા.
વિહીનાન્સર્વકામેભ્યો દાસભાવમુપાગતાન્। ધર્મપાશપરિક્ષિપ્તાનશક્તાનિવ વિક્રમે
જે બધા સુખોથી વંચિત, દાસ બની ગયા, ધર્મના બંધનમાં બંધાઈને, કંઈ કરી શકતા નહોતા—એવી સ્થિતિમાં હતા.
ક્રુદ્ધાં ચાનર્હતીં કૃષ્ણાં દુઃખિતાં કુરુસંસદિ। દુર્યોધનશ્ચ કર્ણશ્ચ કટુકાન્યભ્યભાષતામ્
કૃષ્ણા, જે આ બધું સહન કરવા લાયક નહોતી, કુરુ સભામાં દુઃખી અને ક્રોધિત હતી; ત્યારે દુર્યોધન અને કર્ણએ તેને કડવી વાતો કહી.
તસ્યાઃ કૃપણચક્ષુર્ભ્યાં પ્રદહ્યેતાપિ મેદિની
એના દયનીય આંખો એટલી તીવ્ર હતી કે, એથી આખી ધરતી સળગી શકે એવી લાગતી હતી.
અપિ શેષં ભવેદદ્ય પુત્રાણાં મમ સઞ્જય। ભરતાનાં સ્ત્રિયઃ સર્વા ગાન્ધાર્યા સહ સઙ્ગતાઃ
સંજય, આજે મારા પુત્રોમાંથી કોઈ બચશે કે નહીં? બધા ભરતકુળની સ્ત્રીઓ ગાંધારી સાથે ભેગી થઈ છે.
પ્રાકોશન્ભૈરવં તત્ર દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણાં સભાગતામ્। ધર્મિષ્ટાં ધર્મપત્નીં ચ રૂપયૌવનશાલિનીમ્
જ્યારે સભામાં ધર્મનિષ્ઠ, પતિવ્રતા અને રૂપ-યૌવનથી ભરપૂર કૃષ્ણાને જોઈ, ત્યારે ત્યાં બધાએ ભયથી રડવાનું શરૂ કર્યું.
પ્રજાભિઃસહ સઙ્ગમ્ય હ્યનુશોચન્તિ નિત્યશઃ। અગ્નિહોત્રાણિ સાયાહ્ને ચ ચાહૂયન્ત સર્વશઃ
લોકો સાથે ભેગા થઈને તેઓ સતત શોક કરતા; અને સાંજે બધા અગ્નિહોત્ર યથાવિધિ કરવામાં આવ્યા.
બ્રાહ્મણાઃ કુપિતાશ્ચાસન્દ્રૌપદ્યાઃ પરિકર્ષણે। આસીન્નિષ્ઠાનકો ઘોરો નિર્ઘાતશ્ચ મહાનભૂત્
દ્રૌપદીના અપમાનથી બ્રાહ્મણો ગુસ્સે થઈને મૌન બેસી ગયા; ભયાનક શાંતિ અને ભારે ગર્જના પ્રસરી ગઈ.
દિવ ઉલ્કાશ્ચાપતન્ત રાહુશ્ચાર્કમુપાગ્રસત્। અપર્વણિ મહાઘોરં પ્રજાનાં જયન્ભયમ્
આકાશમાંથી ઉલ્કાઓ પડવા લાગી, રાહુએ સૂર્યને ઢાંકી લીધો અને અસમયે જ પ્રજામાં મોટું ભય ફેલાઈ ગયું.
તથૈવ રથશાલાસુ પ્રાદુરાસીદ્ધુતાશનઃ। ધ્વજાશ્ચાપિ વ્યશીર્યન્ત ભરતાનામભૂતયે
એ જ રીતે રથશાળાઓમાં અચાનક અગ્નિ પ્રગટ્યો અને ભરતોના ધ્વજાઓ ફાટી પડ્યા, જે દુર્ભાગ્યનું સંકેત હતું.
દુર્યોધનસ્યાગ્નિહોત્રે પ્રાક્રોશન્ભૈરવં શિવાઃ। તાસ્તદા પ્રત્યભાષન્ત રાસભાઃ સર્વતો દિશઃ
દુર્યોધનના યજ્ઞકુંડ પાસે ભયાનક રીતે શિયાળોએ હાહાકાર કર્યો અને દરેક દિશામાં ગધેડાંઓએ પણ અવાજ કર્યો.
પ્રાતિષ્ઠત તતો ભીષ્મો દ્રોણેન સહ સઞ્જય। કૃપશ્ચ સોમદત્તશ્ચ બાહ્લીકશ્ચ મહામનાઃ
પછી ભીષ્મ પિતામહ દ્રોણ, સંજય, કૃપાચાર્ય, સોમદત્ત અને મહાન મનવાળા બાહ્લિક સાથે ત્યાંથી નીકળી ગયા.
તતોઽહમબ્રુવં તત્ર વિદુરેણ પ્રચોદિતઃ। વરં દદાનિ કૃષ્ણાયૈ કાઙ્ક્ષિતં યદ્યદિચ્છતિ
પછી હું વિદુરના સંકેતે કહ્યું: 'હું દ્રૌપદીને જે કંઈ ઈચ્છે તે વરદાન આપું છું.'
અવૃણોત્તત્ર પાઞ્ચાલી પાણ્ડવાના --સતામ્। સરથાન્સધનુષ્કાંશ્ચાપ્યનુજ્ઞાસિષમપ્યહમ્
ત્યારે પાંછાલી એ પાંડવોને, તેમના રથ અને ધનુષ્ય સાથે, પસંદ કર્યા અને મેં પણ એમાં સંમતિ આપી.
અથાબ્રવીન્મહાપ્રાજ્ઞો વિદુરઃ સર્વધર્મવિત્। એતદન્તાસ્તુ ભરતા યદ્વ-કૃષ્ણા સભાં ગતા
પછી સર્વધર્મ જાણનારા વિદુરે કહ્યું: 'હવે કૃષ્ણા સભામાં આવી છે, એટલે ભરતોનું અંત આવી ગયું છે.'
યૈષા પાઞ્ચાલરાજસ્ય સુતા સા શ્રીરનુત્તમા। પાઞ્ચાલી પાણ્ડવાનેતાન્દૈવસૃષ્ટોપસર્પતિ
પાંચાલના રાજાની આ પુત્રી, શ્રેષ્ઠ સૌભાગ્યરૂપ, પાંછાલી, જાણે દેવતાઓએ મોકલી હોય તેમ, પાંડવો તરફ આગળ વધી રહી છે.
તસ્યાઃ પાર્થાઃ પરિક્લેશં ન ક્ષંસ્યન્તે હ્યમર્ષણાઃ। વૃષ્ણયો વા મહેષ્વાસાઃ પાઞ્ચાલા વા મહારથાઃ
પાર્થો, જે અણ્યાય સહન કરતા નથી, એ દ્રૌપદીના દુઃખને ક્યારેય સહન કરશે નહીં; અને વૃષ્ણિ તથા પાંચાલના મહાન ધનુર્ધરો પણ નહિ.
તેન સત્યાભિસન્ધેન વાસુદેવેન રક્ષિતાઃ। આગમિષ્યતિ બીભત્સુઃ પઞ્ચાલૈઃ પરિવારિતઃ
સત્યના પાલક વાસુદેવની રક્ષા હેઠળ, અર્જુન પાંચાલો સાથે અહીં આવશે.
તેષાં મધ્યે મહેષ્વાસો ભીમસેનો મહાબલઃ। આગમિષ્યતિ ધુન્વાનો ગદાં દણ્ડમિવાન્તકઃ
એમના વચ્ચે મહાન બળવાન ભીમસેન પોતાની ગદા લઈને, જાણે યમરાજ જ આવે તેમ, અહીં આવશે.
તતો ગાણ્ડીવનિર્ઘોષં શ્રુત્વા પાર્થસ્ય ધીમતઃ। ગદાવેગં ચ ભીમસ્ય નાલં સોઢું નરાધિપાઃ
પછી બુદ્ધિશાળી અર્જુનના ગાંડીવનો ગર્જન અને ભીમની ગદાનો પ્રહાર સાંભળી, રાજાઓ એ સહન કરી શકશે નહીં.
તત્ર મે રોચતે નિત્યં પાર્થૈઃ સામ ન વિગ્રહઃ। કુરુભ્યો હિ સદા મન્યે પાણ્ડવાન્બલવત્તરાન્
મને હંમેશા પાર્થો સાથે સંમતિ જ પસંદ છે, ઝઘડો નહિ; કેમ કે હું પાંડવોને કુરુઓ કરતાં હંમેશા વધુ શક્તિશાળી માનું છું.