ઉલૂકં ચ દુરાત્માનં સૌબલસ્ય સુતં પ્રિયમ્। ક્રૂરં હન્તાઽસ્મિ સમરે તં વૈ ક્રૂરં નરાધમમ્
અને ઉલૂક, સૌબલનો દોષી અને પ્રિય પુત્ર, જે ક્રૂર છે, એ ક્રૂર અને નિકૃષ્ટ મનુષ્યને હું યુદ્ધમાં અવશ્ય મારી નાખીશ.
નિદેશાદ્ધર્મરાજસ્ય દ્રૌપદ્યાઃ પદવીં ચરન્। નિર્ધાર્તરાષ્ટ્રાં પૃથિવીં કર્તાઽસ્મિ નચિરાદિવ
યુધિષ્ઠિરના આજ્ઞાથી અને દ્રૌપદીના માર્ગે ચાલીને, હું જલ્દી જ પૃથ્વીને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોથી ખાલી કરી દઈશ.
એવં તે પુરુષવ્યાઘ્રાઃ સર્વે વ્યાયતબાહવઃ। પ્રતિજ્ઞા બહુલાઃ કૃત્વા ધૃતરાષ્ટ્રમુપાગમન્
આ રીતે એ બધા પુરુષસિંહો, મજબૂત અને વિસ્તૃત હાથવાળા, અનેક પ્રતિજ્ઞા કરીને, ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે ગયા.
આમન્ત્રયામિ ભરતાંસ્તથા વૃદ્ધં પિતામહમ્।। રાજાનં સોમદત્તં ચ મહારાજં ચ બાહ્લિકમ્
હું ભરતોનો, વૃદ્ધ પિતામહનો, રાજા સોમદત્તનો અને મહારાજ બાહ્લિકનો વિદાય લઈ રહ્યો છું.
દ્રોણં કૃપં નૃપાંશ્ચાન્યાનશ્વત્થામાનમેવ ચ। વિદુરં ધૃતરાષ્ટ્રં ચ ધાર્તરાષ્ટ્રાંશ્ચ સર્વશઃ
હું દ્રોણ, કૃપ, બીજા રાજાઓ, અશ્વત્થામા, વિદુર, ધૃતરાષ્ટ્ર અને તમામ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોને વિદાય આપી રહ્યો છું.
સૌમદત્તિં મહાવીર્યં વિકર્ણં ચ મહામતિમ્'। યુયુત્સું સઞ્જયં ચૈવ તથૈવાન્યાન્સભાસદઃ
હું મહાવીર સૌમદત્તિ, બુદ્ધિશાળી વિકર્ણ, યુયુત્સુ, સંજય અને સભાના અન્ય સભ્યોને પણ વિદાય આપી રહ્યો છું.
ગાન્ધારીં ચ મહાભાગાં માતરં ચ તથા પૃથામ્'। સર્વાનામન્ત્ર્ય ગચ્છામિ દ્રષ્ટાઽસ્મિ પુનરેત્ય વઃ
હું મહાભાગ્યશાળી ગાંધારી અને મારી માતા પૃથાને પણ વિદાય આપી રહ્યો છું; બધા ને વિદાય લઈને, હું જઈ રહ્યો છું અને પાછા આવીને ફરીથી તમને મળીશ.
ન ચ કિઞ્ચિદથોચુસ્તં હ્રિયાઽઽસન્ના યુધિષ્ઠિરમ્। મનોભિરેવ કલ્યાણં દધ્યુસ્તે તસ્ય ધીમતઃ
પણ તેઓ યુધિષ્ઠિરની હાજરીમાં સંકોચથી કંઈ બોલ્યા નહીં; માત્ર મનમાં જ તે વિદ્વાન માટે શુભેચ્છા રાખી.
આર્યા પૃથા રાજપુત્રી નારણ્યં ગન્તુમર્હતિ। સુકુમારી ચ વૃદ્ધા ચ નિત્યં ચૈવ સુખોચિતા
આર્ય પૃથા, રાજકન્યા, જંગલમાં જવા યોગ્ય નથી; એ નાજુક છે, વૃદ્ધ છે અને હંમેશાં સુખમાં રહી છે.
ઇહ વત્સ્યતિ કલ્યાણી સત્કૃતા મમ વેશ્મનિ। ઇતિ પાર્થા વિજાનીધ્વમગદં વોઽસ્તુ સર્વશઃ
આ શુભલક્ષણી અહીં મારા ઘરમાં સન્માનથી રહે, એ જ યોગ્ય છે; હે પાંડવો, તમારે આ જાણવું જોઈએ અને તમે બધા નિરોગ રહો.
તથેત્યુક્ત્વાઽબ્રુવન્સર્વે યથા નો વદસેઽનઘ। ત્વં પિતૃવ્યઃ પિતૃસમો વયં ચ ત્વત્પરાયણાઃ
"એવું જ થશે" એમ કહી બધાએ કહ્યું: "જેમ તમે કહો છો, અમો એમ જ કરીશું, પવિત્ર આત્મા. તમે અમારાં કાકા છો, અમારાં પિતાજી સમાન છો અને અમે તો તમારાં જ આશ્રિત છીએ."
યથાઽઽજ્ઞાપયસે વિદ્વંસ્ત્વં હિ નઃ પરમો ગુરુઃ। યચ્ચાન્યદપિ કર્તવ્યં તદ્વિધત્સ્વ મહામતે
"જેમ તમે આજ્ઞા આપો છો, વિદ્વાન, કેમ કે તમે અમારાં સર્વોચ્ચ ગુરુ છો. બીજું પણ જે કરવું હોય, મહાન બુદ્ધિવાન, એ પણ તમે કહો."
યુધિષ્ઠિર વિજાનીહિ મમેદં ભરતર્ષભ। નાધર્મેણ જિતઃ કશ્ચિદ્વ્યથતે વૈ પરાજયે
યુધિષ્ઠિર, એ વાત મારી તરફથી જાણી લે, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ: જે કોઈ અધર્મથી હરાય છે, તેને હારનો દુઃખ કદી સતાવતું નથી.
ત્વં વૈ ધર્મં વિજાનીષે યુદ્ધે જેતા ધનઞ્જયઃ। હન્તાઽરીણાં ભીમસેનો નકુલસ્ત્વર્થસઙ્ગ્રહી
તમે તો ધર્મને સારી રીતે જાણો છો; યુદ્ધમાં ધનંજય વિજયી થશે; ભીમસેન દુશ્મનોને સંહારશે; અને નકુલ ધન એકત્ર કરશે.
સંયન્તા સહદેવસ્તુ ધૌમ્યો બ્રહ્મવિદુત્તમઃ। ધર્માર્થકુશલા ચૈવ દ્રૌપદી ધર્મચારિણી
સહદેવ બધાને સંયમમાં રાખશે; ધૌમ્ય સર્વશ્રેષ્ઠ બ્રહ્મજ્ઞાની છે; દ્રૌપદી ધર્મ અને અર્થમાં nipuṇ છે અને હંમેશા ધર્મમાર્ગે ચાલે છે.
અન્યોન્યસ્ય પ્રિયાઃ સર્વે તથૈવ પ્રિયદર્શનાઃ। પરૈરભેદ્યાઃ સન્તુષ્ટાઃ કો વોન ન સ્પૃહયેદિહ
તમામે એકબીજાને ખૂબ જ પ્રિય છો અને સૌને જોવા મન ભાવે છે; બહારવાળાઓથી અખંડિત અને સંતોષી છો—અહીં એવો કોણ છે જેને તમારો ઈચ્છા ન થાય?
એષ વૈ સર્વકલ્યાણઃ સમાધિસ્તવ ભારત। નૈનં શત્રુર્વિષહતે શક્રેણાપિ સમોઽપ્યુત
હે ભારત, આ તમારો સર્વમંગલમય સંકલ્પ છે. કોઈ પણ દુશ્મન—even ઈન્દ્ર સમાન પણ—એનો સામનો કરી શકે તેમ નથી.
હિમવત્યનુશિષ્ટોઽસિ મેરુસાવર્ણિના પુરા। દ્વૈપાયનેન કૃષ્ણેન નગરે વારણાવતે
તમે હિમવંતે, મેરુના સુવર્ણવર્ણી દ્વારા, કૃષ્ણ દ્વૈપાયન દ્વારા વારણાવત નગરીમાં શિક્ષા મેળવી છે.
ભૃગુતુઙ્ગે ચ રામેણ દૃષ્ટદ્વત્યાં ચ શમ્ભુના। અશ્રૌષીરસિ તસ્યાપિ મહર્ષેરઞ્જનં પ્રતિ
ભૃગુશિખરે રામે, દૃષ્ટદ્વતીમાં શંભુએ પણ તમને શીખવ્યું; અને એ મહર્ષિ પાસેથી અંજના વિષે પણ તમે સાંભળ્યું.
કલ્માષીતીરસંસ્થસ્ય ગતસ્ત્વં શિષ્યતાં ભૃગોઃ। દ્રષ્ટા સદા નારદસ્તે ધૌમ્યસ્તેઽયં પુરોહિતઃ
કર્માશી નદીના કિનારે વસતા ભૃગુ પાસે તમે શિષ્ય બન્યા; નારદ હંમેશા તમને જુએ છે; ધૌમ્ય તમારાં પુરોહિત છે.
માહાસીઃ સામ્પરાયે ત્વં બુદ્ધિં તામૃષિપૂજિતામ્। પુરૂરવસમૈલં ત્વં બુદ્ધ્યા જયસિ પાણ્ડવ
યુદ્ધમાં તને મહાન આશીર્વાદ મળ્યા છે, એ જ્ઞાન જે ઋષિઓએ પૂજ્યું છે; એ જ્ઞાનથી, હે પાંડવ, તું પુરુરવા અને ઇલાને પણ જીતે છે.
શક્ત્યા જયસિ રાજ્ઞોઽન્યાનૃષીન્ધર્ગોપસેવયા। ઐન્દ્રે જયે ધૃતમના યામ્યે કોપવિધારણે
તારી શક્તિથી તું બીજા રાજાઓને જીતે છે, ઋષિઓની સેવા કરીને; ઈન્દ્ર જેવી વિજયમાં તું દૃઢ મનવાળો છે, યમ જેવી વિજયમાં તું ક્રોધને રોકે છે.
તથા વિસર્ગે કૌબેરે વારુણે કોપવિધારણે।। આત્મપ્રદાનં સૌમ્યત્વમદ્ભ્યશ્ચૈવોપજીવનમ્
તે જ રીતે, કુબેર અને વરુણના ક્ષેત્રમાં પણ તું ક્રોધને રોકે છે; તું પોતે આપો છો, સૌમ્યતા બતાવો છો અને જળમાંથી જીવન યાપો છો.
ભૂમેઃ ક્ષમા ચ તેજશ્ચ સમગ્રં સૂર્યમણ્ડલાત્। વાયોર્બલં પ્રાપ્નુહિ ત્વં ભૂતેભ્યશ્ચાત્મસમ્પદમ્
પૃથ્વી પાસેથી ક્ષમા અને તેજ, સૂર્યમંડળથી સર્વ તેજ; વાયુ પાસેથી તું બળ મેળવે છે અને સર્વ પ્રાણીઓ પાસેથી આત્મસંપત્તિ પ્રાપ્ત કર.
અગદં વોઽસ્તુ ભદ્રં વો દ્રષ્ટાઽસ્મિ પુનરાગતાન્। આપદ્ધર્માર્થકૃચ્છ્રેષુ સર્વકાર્યેષુ વા પુનઃ
તમને રોગ ન લાગે, સુખ અને કલ્યાણ મળે; પાછા આવશો ત્યારે હું તમને ફરીથી જોઈશ. આપત્તિમાં, ધર્મ-અર્થના કઠિન સમયમાં કે કોઈ પણ કાર્યમાં, હું ફરી મળીશ.
યથાવત્પ્રતિપદ્યેથાઃ કાલે કાલે યુધિષ્ઠિર। આપૃષ્ટોઽસીહ કૌન્તેય સ્વસ્તિ પ્રાપ્નુહિ ભારત
દરેક સમયે જેમ યોગ્ય હોય તેમ વર્તજો, હે યુધિષ્ઠિર. હવે તને વિદાય આપી છે, હે કુંતીપુત્ર; સુખી રહો, હે ભારત.
કૃતાર્થં સ્વસ્મિમન્તં ત્વાં દ્રક્ષ્યામઃ પુનરાગતમ્। ન હિ વો વૃજિનં કિઞ્ચિદ્વેદ કશ્ચિત્પુરાકૃતમ્
તમે જ્યારે પાછા આવશો ત્યારે પૂર્ણ અને સંતોષી અવસ્થામાં તમને ફરીથી જોઈશું. તમારો ભૂતકાળમાં કોઈ પણ દુઃખદાયક કર્મ કોઈ જાણતો નથી.
એવમુક્તસ્તથેત્યુક્ત્વા પાણ્ડવઃ સત્યવિક્રમઃ। ભીષ્મદ્રોણૌ નમસ્કૃત્ય પ્રાતિષ્ઠત યુધિષ્ઠિરઃ
આ રીતે કહેવામાં આવતા, સત્યનિષ્ઠ પાંડવે "એવું જ થશે" એમ કહ્યું અને ભીષ્મ તથા દ્રોણને વંદન કરીને યુધિષ્ઠિર રવાના થયો.
તતઃ સમ્પ્રસ્થિતે તત્ર ધર્મરાજે તદા નૃપ। જનાઃ સમન્તાદ્દ્રષ્ટું તં સમારુરુહુરાતુરાઃ
પછી જ્યારે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર ત્યાંથી નીકળ્યા, ત્યારે ચારેય બાજુથી લોકો તેમને જોવા ભેગા થયા, સૌના મન દુઃખથી ભરાયેલા હતા.
તતઃ પ્રાસાદવર્યાણિ વિમાનશિખરાણિ ચ। ગોપુરાણિ ચ સર્વાણિ વૃક્ષાનન્યાંશ્ચ સર્વશઃ
લોકોએ મહેલોના શિખરો, ઉંચા મકાનોના મંડપો, દરવાજા અને દરેક વૃક્ષ પર ચડીને યથાશક્તિ સ્થાન લીધું.