ચલેદ્વિ હિમવાન્સ્થાનાન્નિષ્પ્રભઃ સ્યાદ્દિવાકરઃ। શૈત્યં સોમાત્પ્રણશ્યેત મત્સત્યં વિચલેદ્યદિ
જો મારું વચન ખોટું નીકળે, તો હિમાલય સ્થાન છોડે, સૂર્યનો તેજ ઓસરાઈ જાય અને ચંદ્રનું શીતળપણું નાશ પામે.
ન પ્રદાસ્યતિ ચેદ્રાજ્યમિતો વર્ષે ચતુર્દશે। દુર્યોધનોઽભિસત્કૃત્ય સત્યમેતદ્ભવિષ્યતિ
જો ચૌદ વર્ષ પછી દુર્યોધન રાજ્ય પાછું ન આપે, તો એને સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે – આ વચન ચોક્કસ પૂરું થશે.
ઇત્યુક્તવતિ પાર્થે તુ શ્રીમાન્માદ્રવતીસુતઃ। પ્રગૃહ્ય વિપુલં બાહું સહદેવઃ પ્રતાપવાન્
પાર્થએ આવું કહ્યું ત્યારે, માદ્રીપુત્ર, તેજસ્વી અને પરાક્રમી સહદેવએ પોતાનો મજબૂત હાથ મજબૂતીથી પકડી લીધો.
સૌબલસ્ય વધં પ્રેપ્સુરિદં વચનમબ્રવીત્। ક્રોધસંરક્તનયનો નિઃ શ્વસન્નિવ પન્નગઃ
સૌબલના વિનાશની ઈચ્છા રાખીને, ક્રોધથી આંખો લાલ થઈ ગયેલી અને સાપ જેવો જોરથી શ્વાસ લેતો સહદેવે આ શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.
અક્ષાન્યાન્મન્યસે મૂઢ ગાન્ધારાણાં યશોહર। નૈતેઽક્ષા નિશિતા બાણાસ્ત્વયૈતે સમરે વૃતાઃ
અરે મૂર્ખ, ગાંધારના માનહરતા, તું સમજે છે કે આ ફક્ત પાશા છે? આ પાશા નથી, પણ તીખા બાણ છે, જે તું યુદ્ધમાં સામે આવ્યો છે.
યથા ચૈવોક્તવાન્ભીમસ્ત્વામુદ્દિશ્ય સબાન્ધવમ્। કર્તાહં કર્મણસ્તસ્ય કુરુ કાર્યાણિ સર્વશઃ
ભીમજેવું બોલ્યો હતો, તને અને તારા સંબંધીઓને સંબોધી, એ કાર્ય હું નિશ્ચયે કરું છું; હે કુરુ, જે કરવું જોઈએ એ બધું તું પણ કર.
હન્તાઽસ્મિ તરસા યુદ્ધે ત્વામેવહે સબાન્ધવમ્। યદિ સ્થાસ્યસિ સઙ્ગ્રામે ક્ષત્રધર્મેણ સૌબલ
હું યુદ્ધમાં તાકાતથી તને અને તારા સંબંધીઓને મારેશ, હે સૌબલ, જો તું ક્ષત્રિયધર્મ પ્રમાણે યુદ્ધમાં ઊભો રહેશે.
સહદેવવચઃ શ્રુત્વા નકુલોઽપિ વિશામ્પતે। દર્શનીયતમો નૄણામિદં વચનમબ્રવીત્
સહદેવના વચન સાંભળી, મનુષ્યોમાં સૌથી સુંદર નકુલ પણ આ રીતે બોલ્યા:
સુતેયં યજ્ઞસેનસ્ય દ્યૂતેઽસ્મિન્ધૃતરાષ્ટ્રજૈઃ। યૈર્વાચઃ શ્રાવિતા રૂક્ષાઃ સ્થિતૈર્દુર્યોધનપ્રિયે
યજ્ઞસેનાની આ પુત્રીને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોએ પાશામાં જીતેલી, અને ત્યાં રહીને દુશ્મનના મનગમતા, તેમણે કડક વચનો ઉચ્ચાર્યા.
તાન્ધાર્તરાષ્ટ્રાન્દુર્વૃત્તાન્મુમૂર્ષૂન્કાલનોદિતાન્। ગમયિષ્યામિ ભૂયિષ્ઠાનહં વૈવસ્વતક્ષયમ્
ધૃતરાષ્ટ્રના જે દુર્વ્યવહારવાળા પુત્રો, સમયના હાથે મરણ માટે તૈયાર છે, તેમને હું મોટાભાગે યમના ઘરે મોકલી દેશ.
ઉલૂકં ચ દુરાત્માનં સૌબલસ્ય સુતં પ્રિયમ્। ક્રૂરં હન્તાઽસ્મિ સમરે તં વૈ ક્રૂરં નરાધમમ્
અને ઉલૂક, સૌબલનો દોષી અને પ્રિય પુત્ર, જે ક્રૂર છે, એ ક્રૂર અને નિકૃષ્ટ મનુષ્યને હું યુદ્ધમાં અવશ્ય મારી નાખીશ.
નિદેશાદ્ધર્મરાજસ્ય દ્રૌપદ્યાઃ પદવીં ચરન્। નિર્ધાર્તરાષ્ટ્રાં પૃથિવીં કર્તાઽસ્મિ નચિરાદિવ
યુધિષ્ઠિરના આજ્ઞાથી અને દ્રૌપદીના માર્ગે ચાલીને, હું જલ્દી જ પૃથ્વીને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોથી ખાલી કરી દઈશ.
એવં તે પુરુષવ્યાઘ્રાઃ સર્વે વ્યાયતબાહવઃ। પ્રતિજ્ઞા બહુલાઃ કૃત્વા ધૃતરાષ્ટ્રમુપાગમન્
આ રીતે એ બધા પુરુષસિંહો, મજબૂત અને વિસ્તૃત હાથવાળા, અનેક પ્રતિજ્ઞા કરીને, ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે ગયા.
આમન્ત્રયામિ ભરતાંસ્તથા વૃદ્ધં પિતામહમ્।। રાજાનં સોમદત્તં ચ મહારાજં ચ બાહ્લિકમ્
હું ભરતોનો, વૃદ્ધ પિતામહનો, રાજા સોમદત્તનો અને મહારાજ બાહ્લિકનો વિદાય લઈ રહ્યો છું.
દ્રોણં કૃપં નૃપાંશ્ચાન્યાનશ્વત્થામાનમેવ ચ। વિદુરં ધૃતરાષ્ટ્રં ચ ધાર્તરાષ્ટ્રાંશ્ચ સર્વશઃ
હું દ્રોણ, કૃપ, બીજા રાજાઓ, અશ્વત્થામા, વિદુર, ધૃતરાષ્ટ્ર અને તમામ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોને વિદાય આપી રહ્યો છું.
સૌમદત્તિં મહાવીર્યં વિકર્ણં ચ મહામતિમ્'। યુયુત્સું સઞ્જયં ચૈવ તથૈવાન્યાન્સભાસદઃ
હું મહાવીર સૌમદત્તિ, બુદ્ધિશાળી વિકર્ણ, યુયુત્સુ, સંજય અને સભાના અન્ય સભ્યોને પણ વિદાય આપી રહ્યો છું.
ગાન્ધારીં ચ મહાભાગાં માતરં ચ તથા પૃથામ્'। સર્વાનામન્ત્ર્ય ગચ્છામિ દ્રષ્ટાઽસ્મિ પુનરેત્ય વઃ
હું મહાભાગ્યશાળી ગાંધારી અને મારી માતા પૃથાને પણ વિદાય આપી રહ્યો છું; બધા ને વિદાય લઈને, હું જઈ રહ્યો છું અને પાછા આવીને ફરીથી તમને મળીશ.
ન ચ કિઞ્ચિદથોચુસ્તં હ્રિયાઽઽસન્ના યુધિષ્ઠિરમ્। મનોભિરેવ કલ્યાણં દધ્યુસ્તે તસ્ય ધીમતઃ
પણ તેઓ યુધિષ્ઠિરની હાજરીમાં સંકોચથી કંઈ બોલ્યા નહીં; માત્ર મનમાં જ તે વિદ્વાન માટે શુભેચ્છા રાખી.
આર્યા પૃથા રાજપુત્રી નારણ્યં ગન્તુમર્હતિ। સુકુમારી ચ વૃદ્ધા ચ નિત્યં ચૈવ સુખોચિતા
આર્ય પૃથા, રાજકન્યા, જંગલમાં જવા યોગ્ય નથી; એ નાજુક છે, વૃદ્ધ છે અને હંમેશાં સુખમાં રહી છે.
ઇહ વત્સ્યતિ કલ્યાણી સત્કૃતા મમ વેશ્મનિ। ઇતિ પાર્થા વિજાનીધ્વમગદં વોઽસ્તુ સર્વશઃ
આ શુભલક્ષણી અહીં મારા ઘરમાં સન્માનથી રહે, એ જ યોગ્ય છે; હે પાંડવો, તમારે આ જાણવું જોઈએ અને તમે બધા નિરોગ રહો.
તથેત્યુક્ત્વાઽબ્રુવન્સર્વે યથા નો વદસેઽનઘ। ત્વં પિતૃવ્યઃ પિતૃસમો વયં ચ ત્વત્પરાયણાઃ
"એવું જ થશે" એમ કહી બધાએ કહ્યું: "જેમ તમે કહો છો, અમો એમ જ કરીશું, પવિત્ર આત્મા. તમે અમારાં કાકા છો, અમારાં પિતાજી સમાન છો અને અમે તો તમારાં જ આશ્રિત છીએ."
યથાઽઽજ્ઞાપયસે વિદ્વંસ્ત્વં હિ નઃ પરમો ગુરુઃ। યચ્ચાન્યદપિ કર્તવ્યં તદ્વિધત્સ્વ મહામતે
"જેમ તમે આજ્ઞા આપો છો, વિદ્વાન, કેમ કે તમે અમારાં સર્વોચ્ચ ગુરુ છો. બીજું પણ જે કરવું હોય, મહાન બુદ્ધિવાન, એ પણ તમે કહો."
યુધિષ્ઠિર વિજાનીહિ મમેદં ભરતર્ષભ। નાધર્મેણ જિતઃ કશ્ચિદ્વ્યથતે વૈ પરાજયે
યુધિષ્ઠિર, એ વાત મારી તરફથી જાણી લે, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ: જે કોઈ અધર્મથી હરાય છે, તેને હારનો દુઃખ કદી સતાવતું નથી.
ત્વં વૈ ધર્મં વિજાનીષે યુદ્ધે જેતા ધનઞ્જયઃ। હન્તાઽરીણાં ભીમસેનો નકુલસ્ત્વર્થસઙ્ગ્રહી
તમે તો ધર્મને સારી રીતે જાણો છો; યુદ્ધમાં ધનંજય વિજયી થશે; ભીમસેન દુશ્મનોને સંહારશે; અને નકુલ ધન એકત્ર કરશે.
સંયન્તા સહદેવસ્તુ ધૌમ્યો બ્રહ્મવિદુત્તમઃ। ધર્માર્થકુશલા ચૈવ દ્રૌપદી ધર્મચારિણી
સહદેવ બધાને સંયમમાં રાખશે; ધૌમ્ય સર્વશ્રેષ્ઠ બ્રહ્મજ્ઞાની છે; દ્રૌપદી ધર્મ અને અર્થમાં nipuṇ છે અને હંમેશા ધર્મમાર્ગે ચાલે છે.
અન્યોન્યસ્ય પ્રિયાઃ સર્વે તથૈવ પ્રિયદર્શનાઃ। પરૈરભેદ્યાઃ સન્તુષ્ટાઃ કો વોન ન સ્પૃહયેદિહ
તમામે એકબીજાને ખૂબ જ પ્રિય છો અને સૌને જોવા મન ભાવે છે; બહારવાળાઓથી અખંડિત અને સંતોષી છો—અહીં એવો કોણ છે જેને તમારો ઈચ્છા ન થાય?
એષ વૈ સર્વકલ્યાણઃ સમાધિસ્તવ ભારત। નૈનં શત્રુર્વિષહતે શક્રેણાપિ સમોઽપ્યુત
હે ભારત, આ તમારો સર્વમંગલમય સંકલ્પ છે. કોઈ પણ દુશ્મન—even ઈન્દ્ર સમાન પણ—એનો સામનો કરી શકે તેમ નથી.
હિમવત્યનુશિષ્ટોઽસિ મેરુસાવર્ણિના પુરા। દ્વૈપાયનેન કૃષ્ણેન નગરે વારણાવતે
તમે હિમવંતે, મેરુના સુવર્ણવર્ણી દ્વારા, કૃષ્ણ દ્વૈપાયન દ્વારા વારણાવત નગરીમાં શિક્ષા મેળવી છે.
ભૃગુતુઙ્ગે ચ રામેણ દૃષ્ટદ્વત્યાં ચ શમ્ભુના। અશ્રૌષીરસિ તસ્યાપિ મહર્ષેરઞ્જનં પ્રતિ
ભૃગુશિખરે રામે, દૃષ્ટદ્વતીમાં શંભુએ પણ તમને શીખવ્યું; અને એ મહર્ષિ પાસેથી અંજના વિષે પણ તમે સાંભળ્યું.
કલ્માષીતીરસંસ્થસ્ય ગતસ્ત્વં શિષ્યતાં ભૃગોઃ। દ્રષ્ટા સદા નારદસ્તે ધૌમ્યસ્તેઽયં પુરોહિતઃ
કર્માશી નદીના કિનારે વસતા ભૃગુ પાસે તમે શિષ્ય બન્યા; નારદ હંમેશા તમને જુએ છે; ધૌમ્ય તમારાં પુરોહિત છે.