તાનુપાયાન્હિ કૌન્તેયા બહુશો વ્યતિચક્રમુઃ। તસ્માદ્વિતં જીવિતાય નઃ કુલસ્ય જનસ્ય ચ
કુંતીપુત્રોએ એ બધાં ઉપાયો વારંવાર પાર કરી લીધા છે; એટલે, આપણું અને આપણા કુટુંબ તથા પ્રજાનું જીવન બચાવવા માટે શાંતિ જ શ્રેયસ્કર છે.
ત્વં ચિકીર્ષસિ ચેદ્વત્સ સમિત્રઃ સહબાન્ધવઃ। સભ્રાતૃકસ્ત્વં પાર્થેન નિત્યં સ્નેહેન વર્તય
જો તને તારા મિત્રો, સગાં અને ભાઈઓનું કલ્યાણ જોઈએ છે, તો હંમેશા પાર્થ સાથે પ્રેમથી વર્તજે.
ધૃતરાષ્ટ્રવચઃ શ્રુત્વા રાજા દુર્યોધનસ્તદા। ચિન્તયિત્વા મુહૂર્તં તુ વિધિના ચોદિતોઽબ્રવીત્
ધૃતરાષ્ટ્રના શબ્દો સાંભળી, રાજા દુર્યોધને થોડું વિચાર્યું અને પછી ભાગ્યના પ્રેરણે બોલ્યો.
પુનર્દીવ્યામ ભદ્રં તે વનવાસાય પાણ્ડવૈઃ। એવમેતાન્વશે કર્તું શક્ષ્યામઃ પુરુષર્ષભ।।ષ
ચાલો ફરીથી જુગાર રમીએ, પાંડવોને વનમાં મોકલવા માટે. આમ કરીને, હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, આપણે તેમને આપણા વશમાં કરી શકીશું.
તે વા દ્વાદશ વર્ષાણિ વયં વા દ્યૂતનિર્જિતાઃ। પ્રવિશેમ મહારણ્યમજિનૈઃ પ્રતિવાસિતાઃ
જોઈએ તો, તેઓ કે અમે, જે પણ જુગારમાં હારી જઈએ, તે બાર વર્ષ માટે મ્હાન વનમાં હરણચામડી પહેરીને જઈશું.
ત્રયોદશં ચ સ્વજનૈરજ્ઞાતાઃ પરિવત્સરમ્। જ્ઞાતાશ્ચ પુનરન્યાનિ વને વર્ષાણિ દ્વાદશ
અને તે ત્રયોદશમું વર્ષ, આપણે કે તેઓ, કોઈ ઓળખી ન શકે એમ પોતાના લોકોમાં રહીશું; જો ઓળખાઈ જઈએ, તો ફરીથી બાર વર્ષ વનમાં જવું પડશે.
નિવસેમ વયં તે વા તથા દ્યૂતં પ્રવર્તતામ્। અક્ષાનુપ્ત્વા પુનર્દ્યૂતમિદં કુર્વન્તુ પાણ્ડવઃ
અમે કે તેઓ, જેમ નક્કી થયું તેમ રહીશું; જુગાર પણ એ રીતે ચાલે. પાંડવો ફરીથી આ જુગાર રમે, પણ વાસ્તવમાં પાંસાં નાખ્યા વિના.
એતત્કૃત્યતમં રાજન્નસ્માકં ભરતર્ષભ। અયં હિ શકુનિર્વેદ સવિદ્યામક્ષસમ્પદમ્
હે રાજા, આપણા માટે આ જ સૌથી લાભદાયી રસ્તો છે, હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ; કારણ કે શકુનીને પાંસાં રમવાની આખી કળા અને કુશળતા સારી રીતે ખબર છે.
દૃઢમૂલં વયં રાજ્યે મિત્રાણિ પરિગૃહ્ય ચ। સારવદ્વિપુલં સૈન્યં સત્કૃત્ય ચ દુરાસદમ્
અમે રાજ્યમાં મજબૂત પાયા પર છીએ, મિત્રો પણ જોડાયા છે અને અમારી સેના પણ બહુ મોટી, શક્તિશાળી અને જીતવી મુશ્કેલ છે.
તે ચ ત્રયોદશં વર્ષં પારયિષ્યન્તિ ચેદ્વ્રતમ્। જેષ્યામસ્તાન્વયં રાજત્રોચતાં તે પરન્તપ
જો પાંડવો ત્રયોદશ વર્ષનું વ્રત પૂરૂં કરે, તો પછી આપણે તેમને હરાવીશું; હે દુશ્મનોને હરાવનાર રાજા, હવે તમે નક્કી કરો.
તૂર્ણં પ્રત્યાનયસ્વૈતાન્કામં વ્યધ્વગતાનપિ। આગચ્છન્તુ પુનર્દ્યૂતમિદં કુર્વન્તુ પાણ્ડવઃ
તેઓ મનગમતું કરી ગયા હોય તો પણ, તુરંત પાછા બોલાવો; પાંડવો ફરી આવીને આ જુગાર રમે.
તતો દ્રોણઃ સોમદત્તો બાહ્લીકશ્ચૈવ ગૌતમઃ। વિદુરો દ્રોણપુત્રશ્ચ વૈશ્યાપુત્રશ્ચ વીર્યવાન્
પછી દ્રોણ, સોમદત્ત, બાહ્લીક, ગૌતમ, વિદુર, દ્રોણપુત્ર અને વણિકપુત્ર વીર પણ ત્યાં હતા.
ભૂરિશ્રવાઃ શાન્તનવો વિકર્ણશ્ચ મહારથઃ। મા દ્યૂતમિત્યભાષન્ત શમોઽસ્ત્વિતિ ચ સર્વશઃ
ભૂરીશ્વર, શાંતનુના વંશજ અને મહારથી વિકર્ણ—બધાએ કહ્યું: 'જુગાર ન થવો જોઈએ' અને 'શાંતિ રહે' એમ સર્વે એ ઇચ્છા વ્યક્ત કરી.
અકામાનાં ચ સર્વેષાં સુહૃદામર્થદર્શિનામ્। અકરોત્પાણ્ડવાહ્વાનં ધૃતરાષ્ટ્રઃ સુતપ્રિયઃ
પણ ધૃતરાષ્ટ્ર, જે પોતાના પુત્રને ખૂબ પ્રેમ કરતો હતો, એ બધા સારા અને હિતેચ્છુ મિત્રોની ઇચ્છા વિરુદ્ધ પાંડવોને બોલાવ્યા.
અથાબ્રવીન્મહારાજ ધૃતરાષ્ટ્રં જનેશ્વરમ્। પુત્રહાર્દાદ્ધર્મયુક્તા ગાન્ધારી શોકકર્શિતા
પછી ગાંધારી, જે દુઃખથી પીડાતી અને પુત્રપ્રેમી તથા ધર્મનિષ્ઠ હતી, એ રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને સંબોધી બોલી.
જાતે દુર્યોધને ક્ષત્તા મહામતિરભાષત। નીયતાં પરલોકાય સાધ્વયં કુલપાંસનઃ
જ્યારે દુર્યોધન જન્મ્યો ત્યારે બુદ્ધિશાળી સારથીએ કહ્યું હતું: 'આ કુળનો વિનાશક છે, તેને પરલોકમાં મોકલી દો.'
વ્યનદજ્જાતમાત્રો હિ ગોમાયુરિવ ભારત। અન્તો નૂનં કુલસ્યાસ્ય કુરવસ્તન્નિબોધત
જન્મતાં જ એ કૂતરાની જેમ રડ્યો હતો, હે ભારત; એથી જાણો કે આ કુળનો અંત આવવાનો છે.
મા નિમજ્જીઃ સ્વદોષેણ મહાપ્સુ ત્વં હિ ભારત। મા બાલાનામશિષ્ટાનામભિમંસ્થા મતિં પ્રભો
હે ભારત, તું પોતાનાં દુષ્કર્મોથી મોટા દુઃખમાં ન ફસાઈ જા; અને હે પ્રભુ, અજ્ઞાન અને અવિવેકી યુવાનોની વાતને માન્ય ન કર.
મા કુલસ્ય ક્ષયે ઘોરે કારણં ત્વં ભવિષ્યસિ। બદ્ધં સેતું કો નુ ભિન્દ્યાદ્ધમેચ્છાન્તં ચ પાવકમ્
કુળના ભયાનક વિનાશનું કારણ તું ન બનજે; કોણ મજબૂત બંધ બાંધીને તોડે, કે ઓલવાતી આગને ફરીથી ધમાવે?
શમે સ્થિતાન્કો નુ પાર્થાન્કોપયેદ્ભરતર્ષભ। સ્મરન્તં ત્વામાજમીઢં સ્મારયિષ્યામ્યહં પુનઃ
શાંતિમાં સ્થિત પાંડવોને કોણ ઉશ્કેરશે, હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ? તને ફરીથી તારા પૂર્વજ અજમીઢની યાદ અપાવું છું.
શાસ્ત્રં ન શાસ્તિ દુર્બુદ્ધિં શ્રેયસે ચેતરાય ચ। ન વૈ વૃદ્ધો બાલમતિર્ભવેદ્રાજન્કથઞ્ચન
શાસ્ત્ર બૂઢા મનવાળા માણસને કદી સુધારી શકતું નથી, ભલે તે માટે કલ્યાણ હોય કે નુકસાન. રાજા, જેમ વૃદ્ધ માણસનું મન કદી બાળક જેવું નથી થતું.
ત્વન્નેત્રાઃ સન્તુ તે પુત્રા મા ત્વાં દીર્ણાઃ પ્રહાસિષુઃ। તસ્માદયં મદ્વચનાત્ત્યજ્યતાં કુલપાંસનઃ
તમારા પુત્રો તમારી વાત સાંભળે એવી આશીર્વાદ છે; તેઓ તૂટી ને તમને દુઃખ ન આપે. તેથી, મારા કહેવા મુજબ, આ કુટુંબનું કલંક દૂર કરો.
તથા તે ન કૃતં રાજન્પુત્રસ્નેહાન્નરાધિપ। તસ્ય પ્રાપ્તં ફલં વિદ્ધિ કુલાન્તકરણાય યત્
પણ રાજા, તમે પુત્રપ્રેમમાં આવીને એમ કર્યું નહીં; હવે જે પરિણામ આવ્યું છે, તે વંશના વિનાશ માટે આવ્યું છે, એ સમજો.
શમેન ધર્મેણ નયેન યુક્તા યા તે બુદ્ધિઃ સાઽસ્તુ તે મા પ્રમાદીઃ। પ્રધ્વંસિની ક્રૂરસમાહિતા શ્રી- ર્મૃદુપ્રૌઢા ગચ્છતિ પુત્રપૌત્રાન્
તમારી બુદ્ધિ શાંતિ, ધર્મ અને યોગ્ય રીત સાથે જોડાયેલી રહે, તમે અચેત ન થાઓ. કઠોર અને ક્રૂર વૃત્તિ ધરાવતી લક્ષ્મી, ભલે નરમ અને પરિપક્વ હોય, તો પણ પુત્ર-પૌત્રોને છોડી જાય છે.
અથાબ્રવીન્મહારાજો ગાન્ધારીં ધર્મદર્શિનીમ્। અન્તઃ કામં કુલસ્યાસ્તુ ન શક્નોમિ નિવારિતુમ્
પછી મહારાજે ધર્મને જાણનારી ગાંધારીને કહ્યું: 'હું મનથી વંશની ભલાઈ ઈચ્છું છું, પણ તેને રોકી શકતો નથી.'
યથેચ્છન્તિ તથૈવાસ્તુ પ્રત્યાગચ્છન્તુ પાણ્ડવાઃ। પુનર્દ્યૂતં ચ કુર્વન્તુ મામકાઃ પાણ્ડવૈઃ સહ
‘જેમ તેમને ગમતું હોય તેમ થવા દો; પાંડવો પાછા આવે. મારા લોકો ફરીથી પાંડવો સાથે જુગાર રમે.’
તતો વ્યધ્વગતં પાર્થં પ્રાતિકામી યુધિષ્ઠિરમ્। ઉવાચ વચનાદ્રાજ્ઞો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય ધીમતઃ
પછી પ્રતિકામી પાર્થે યુધિષ્ઠિર પાસે ગયો અને ધૃતરાષ્ટ્ર રાજાના કહેવા મુજબ સંદેશો આપ્યો.
ઉપાસ્તીર્ણા સભા રાજન્નક્ષાનુપ્ત્વા યુધિષ્ઠિર। એહિ પાણ્ડવ દીવ્યેતિ પિતા ત્વાહ નરાધિપઃ
‘રાજા, સભા તૈયાર છે અને જુગાર માટે પાંસાં પણ ગોઠવાઈ ગયા છે. પાંડવ, આવો અને રમો; તમારા પિતા, રાજાધિરાજે તમને બોલાવ્યા છે.’
ધાતુર્નિયોગાદ્ભૂતાનિ પ્રાપ્નુવન્તિ શુભાશુભમ્। ન નિવૃત્તિસ્તયોરસ્તિ દેવતવ્યં પુનર્યદિ
ભાગ્યના હુકમથી જીવાતો સુખ-દુઃખ ભોગવે છે; એમાંથી બચવાનો કોઈ રસ્તો નથી. જો ફરીથી ભાગ્યમાં લખ્યું હોય, તો સહન કરવું જ પડે.
અક્ષદ્યૂતે સમાહ્વાનં નિયોગાત્સ્થવિરસ્ય ચ। જાનન્નપિ ક્ષયકરં નાતિક્રમિતુમુત્સહે
વડીલના આદેશથી જુગાર માટે બોલાવાયો છું, જાણતો હોવા છતાં કે એ વિનાશ લાવનાર છે, હું એથી બચી શકતો નથી.