ભૂયોઽપિ શૃણુ રાજેન્દ્ર પાર્થો ગત્વોત્તરાં દિશમ્। વિજિત્ય નવવર્ષાંશ્ચ સપુરાંશ્ચ સપર્વતાન્
હવે વધુ સાંભળો, રાજેન્દ્ર: પાર્થએ ઉત્તર દિશામાં જઈ, નવ વર્ષો, શહેરો અને પહાડો જીત્યા.
જમ્બુદ્વીપં વશે કૃત્વા સર્વં તદ્ભરતર્ષભ। બલાજ્જિત્વા નૃપાન્સર્વાન્કરે ચવિનિવેશ્ય ચ
પછી, હે ભારતવંશી, આખો જંબુદ્વીપ પોતાના વશમાં કરી, બધા રાજાઓને બળપૂર્વક જીત્યા અને કર વસૂલ કર્યો.
રત્નાન્યાદાય સર્વાણિ ગત્વા ચૈવ પુનઃ પુરીમ્। તતો જ્યેષ્ઠં મહાત્માનં ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્। રાજસૂયં ક્રતુશ્રેષ્ઠં કારયામાસ ભારત
બધી કિંમતી વસ્તુઓ લઈને, ફરીથી શહેરમાં પાછો ફર્યો; ત્યારબાદ, હે ભારત, પોતાના મહાન ભાઈ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર દ્વારા શ્રેષ્ઠ રાજસૂય યજ્ઞ કરાવ્યો.
સ તાન્યન્યાનિ કર્માણિ કૃતવાનર્જુનઃ પુરા। અર્જુનેન સમો વીર્યે ત્રિષુ લોકેષુ ન ક્વચિત્
આ રીતે અર્જુને એ અને અન્ય ઘણા કાર્યો કર્યા; ત્રણેય લોકમાં પરાક્રમમાં અર્જુન જેવો બીજો કોઈ નથી.
દેવદાનવયક્ષાશ્ચ પિશાચોરગરાક્ષસાઃ। ભીષ્મદ્રોણાદયઃ સર્વે કુરવશ્ચ મહારથાઃ
દેવતાઓ, દાનવો, યક્ષો, ભૂતપ્રેતો, સાપો અને રાક્ષસો, ભીષ્મ, દ્રોણ અને બધા કુરુઓ જેવા મહાન રથીઓ—
લોકે સર્વનૃપાશ્ચૈવ વીરાશ્ચાન્યે ધનુર્ધરાઃ। એતે પાર્થં રણે યુક્તાઃ પ્રતિયોદ્ધું ન શક્નુયુઃ
આ દુનિયાના બધા રાજાઓ અને બીજા શૂરવીર ધનુર્ધારો—even જો બધા મળીને યુદ્ધ કરે, તો પણ પાર્થને ટક્કર આપી શકે નહીં.
અહં હિ નિત્યં કૌરવ્ય ફલ્ગુનં હૃદિ સંસ્થિતમ્। અપશ્યં ચિન્તયિત્વા તં સમુદ્વિગ્નોઽસ્મિ તદ્ભયાત્
હે કૌરવ, હું તો હંમેશા ફાળ્ગુનને મનમાં રાખું છું; એને યાદ કરીને મને સતત ચિંતા અને ભય રહે છે.
ગૃહે ગૃહે ચ પશ્યામિ તાત પાર્થમહં સદા। શરગાણ્ડીવસંયુક્તં પાશહસ્તમિવાન્તકમ્
હે બેટા, દરેક ઘરમાં હું પાર્થને જોતો રહું છું—એના હાથમાં તીરો અને ગાંડીવ હોય છે, જાણે યમરાજ ફાંસો લઈને ઊભો હોય એમ.
અપિ પાર્થસહસ્રાણિ ભીતઃ પશ્યામિ ભારત। પાર્થભૂતમિદં સર્વં નગરં પ્રતિભાતિ મે
હે ભારત, ડરથી હું હજારો પાર્થોને જોઈ રહ્યો છું; આખું શહેર પણ મને પાર્થ જેવું જ લાગે છે.
પાર્થમેવ હિ પશ્યામિ રહિતે તાત ભારત। દૃષ્ટ્વા સ્વપ્નગતં પાર્થમુદ્ધમામિ વિચેતનઃ
હે બેટા, એકાંતમાં પણ મને પાર્થ જ દેખાય છે, અને સપનામાં પણ પાર્થને જોઈને હું ગભરાઈને ઉઠી જાઉં છું.
અકારાદીનિ નામાનિ અર્જુનગ્રસ્તચેતસઃ। અશ્વાક્ષરામ્બુજાશ્ચૈવ ત્રાસં સઞ્જનયન્તિ મે
મારું મન અર્જુનના વિચારોમાં ગરકાવ છે, એટલે નામના પહેલાં અક્ષરો કે 'અશ્વ', 'અક્ષ', 'અંબુજ' જેવા શબ્દો પણ મને ડરાવે છે.
નાસ્તિ પાર્થાદૃતે તાત પરવીરાદ્ભયં મમ। પ્રહ્લાદં વા બલિં વાપિ હન્યાદ્ધિ વિજયો રણે
હે બેટા, પાર્થ સિવાય બીજાં કોઈ પણ મહાન શૂરવીરથી મને ડર નથી; પ્રહલાદ કે બલિ પણ વિજય દ્વારા યુદ્ધમાં મારાઈ શકે.
તસ્માત્તેન મહારાજ યુદ્ધં નસ્તાત ન ક્ષમમ્। અહં તસ્ય પ્રભાવજ્ઞો નિત્યં દુઃખં વહામિ ચ
એટલે, હે મહારાજ, આપણું એના સામે યુદ્ધ કરવું યોગ્ય નથી; હું એની શક્તિ જાણું છું અને એના કારણે હંમેશા દુઃખ સહું છું.
પુરા હિ દણ્ડકારણ્યે મારીચસ્ય યથા ભયમ્। ભવેદ્રામે મહાવીર્યે તથા પાર્થે ભયં મમ
જેમ દંડક વનમાં મારીચને મહાવીર રામથી ડર લાગતો હતો, એ જ રીતે મને પણ પાર્થથી ભય લાગે છે.
જાનામ્યેવ મહદ્વીયં જિષ્ણોરેતદ્દુરાસદમ્। એતદ્વીરસ્ય પાર્થસ્ય કાર્ષીસ્ત્વં તુ વિપ્રિયમ્
હું જાણું છું કે જિષ્ણુની મહાન અને અપરાજિત શક્તિ કેટલી છે; છતાં, હે શૂરવીર, તું પાર્થના વિરોધમાં કામ કર્યું છે.
દ્યૂતં વા શસ્ત્રયુદ્ધં વા દુવાક્યં વા કથઞ્ચન। એતેષ્વેવં કૃતે તસ્ય વિગ્રહશ્ચૈવ વો ભવેત્
છે તે જુગાર હોય, શસ્ત્રયુદ્ધ હોય કે કડવા શબ્દો હોય—આ બધામાંથી કંઈક થયું તો એના કારણે તને પાર્થ સાથે વિવાદ ઊભો થશે.
તસ્માત્ત્વં પુત્ર પાર્થેન નિત્યં સ્નેહેન વર્તય। યશ્ચ પાર્થેન સમ્બન્ધો વર્તતે ચેન્નરો ભુવિ
એટલે, બેટા, તું હંમેશા પાર્થ સાથે પ્રેમથી વર્તજે; અને જે કોઈ પણ માણસ ધરતી પર પાર્થ સાથે સંબંધ રાખે છે—
તસ્ય નાસ્તિ ભયં કિઞ્ચિત્રિષુ લોકેષુ ભારત। તસ્માત્ત્વં જિષ્ણુના વત્સ નિત્યં સ્નેહેન વર્તય
એને ત્રણેય લોકમાં કશી પણ રીતે ડર રહેતું નથી, હે ભારત; એટલે, બેટા, તું હંમેશા જિષ્ણુ સાથે પ્રેમથી વર્તજે.
દ્યૂતે પાર્થસ્ય કૌરવ્ય માયયા નિકૃતિઃ કૃતા। તસ્માદ્વિ નો જયસ્તાત અન્યોપાયેન નો ભવેત્
હે કૌરવ, જુગારમાં પાર્થ સામે છેતરપિંડી અને ચાલબાજી કરવામાં આવી હતી; એટલે જીત આપણને નહીં મળે, અને બીજાં કોઈ ઉપાયથી પણ નહીં મળે.
ઉપાયશ્ચ ન કર્તવ્યઃ પાણ્ડવાન્પ્રતિ ભારત। પાર્થાન્પ્રતિ પુરા વત્સ બહૂપાયાઃ કૃતાસ્ત્વયા
પાંડવો સામે હવે કોઈ નવી યુક્તિ ન કરવી, હે ભારત; પહેલાં તું પાર્થ સામે ઘણી યુક્તિઓ કરી ચૂકી છે.
તાનુપાયાન્હિ કૌન્તેયા બહુશો વ્યતિચક્રમુઃ। તસ્માદ્વિતં જીવિતાય નઃ કુલસ્ય જનસ્ય ચ
કુંતીપુત્રોએ એ બધાં ઉપાયો વારંવાર પાર કરી લીધા છે; એટલે, આપણું અને આપણા કુટુંબ તથા પ્રજાનું જીવન બચાવવા માટે શાંતિ જ શ્રેયસ્કર છે.
ત્વં ચિકીર્ષસિ ચેદ્વત્સ સમિત્રઃ સહબાન્ધવઃ। સભ્રાતૃકસ્ત્વં પાર્થેન નિત્યં સ્નેહેન વર્તય
જો તને તારા મિત્રો, સગાં અને ભાઈઓનું કલ્યાણ જોઈએ છે, તો હંમેશા પાર્થ સાથે પ્રેમથી વર્તજે.
ધૃતરાષ્ટ્રવચઃ શ્રુત્વા રાજા દુર્યોધનસ્તદા। ચિન્તયિત્વા મુહૂર્તં તુ વિધિના ચોદિતોઽબ્રવીત્
ધૃતરાષ્ટ્રના શબ્દો સાંભળી, રાજા દુર્યોધને થોડું વિચાર્યું અને પછી ભાગ્યના પ્રેરણે બોલ્યો.
પુનર્દીવ્યામ ભદ્રં તે વનવાસાય પાણ્ડવૈઃ। એવમેતાન્વશે કર્તું શક્ષ્યામઃ પુરુષર્ષભ।।ષ
ચાલો ફરીથી જુગાર રમીએ, પાંડવોને વનમાં મોકલવા માટે. આમ કરીને, હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, આપણે તેમને આપણા વશમાં કરી શકીશું.
તે વા દ્વાદશ વર્ષાણિ વયં વા દ્યૂતનિર્જિતાઃ। પ્રવિશેમ મહારણ્યમજિનૈઃ પ્રતિવાસિતાઃ
જોઈએ તો, તેઓ કે અમે, જે પણ જુગારમાં હારી જઈએ, તે બાર વર્ષ માટે મ્હાન વનમાં હરણચામડી પહેરીને જઈશું.
ત્રયોદશં ચ સ્વજનૈરજ્ઞાતાઃ પરિવત્સરમ્। જ્ઞાતાશ્ચ પુનરન્યાનિ વને વર્ષાણિ દ્વાદશ
અને તે ત્રયોદશમું વર્ષ, આપણે કે તેઓ, કોઈ ઓળખી ન શકે એમ પોતાના લોકોમાં રહીશું; જો ઓળખાઈ જઈએ, તો ફરીથી બાર વર્ષ વનમાં જવું પડશે.
નિવસેમ વયં તે વા તથા દ્યૂતં પ્રવર્તતામ્। અક્ષાનુપ્ત્વા પુનર્દ્યૂતમિદં કુર્વન્તુ પાણ્ડવઃ
અમે કે તેઓ, જેમ નક્કી થયું તેમ રહીશું; જુગાર પણ એ રીતે ચાલે. પાંડવો ફરીથી આ જુગાર રમે, પણ વાસ્તવમાં પાંસાં નાખ્યા વિના.
એતત્કૃત્યતમં રાજન્નસ્માકં ભરતર્ષભ। અયં હિ શકુનિર્વેદ સવિદ્યામક્ષસમ્પદમ્
હે રાજા, આપણા માટે આ જ સૌથી લાભદાયી રસ્તો છે, હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ; કારણ કે શકુનીને પાંસાં રમવાની આખી કળા અને કુશળતા સારી રીતે ખબર છે.
દૃઢમૂલં વયં રાજ્યે મિત્રાણિ પરિગૃહ્ય ચ। સારવદ્વિપુલં સૈન્યં સત્કૃત્ય ચ દુરાસદમ્
અમે રાજ્યમાં મજબૂત પાયા પર છીએ, મિત્રો પણ જોડાયા છે અને અમારી સેના પણ બહુ મોટી, શક્તિશાળી અને જીતવી મુશ્કેલ છે.
તે ચ ત્રયોદશં વર્ષં પારયિષ્યન્તિ ચેદ્વ્રતમ્। જેષ્યામસ્તાન્વયં રાજત્રોચતાં તે પરન્તપ
જો પાંડવો ત્રયોદશ વર્ષનું વ્રત પૂરૂં કરે, તો પછી આપણે તેમને હરાવીશું; હે દુશ્મનોને હરાવનાર રાજા, હવે તમે નક્કી કરો.