સ્નાતા મઙ્ગલસંયુક્તાસ્તતઃ પ્રાશ્નીત પન્નગાઃ। ભવદ્ભિરિદમાસીનૈર્યદુક્તં તદ્વચસ્તદા
સ્નાન કરીને અને શુભ સંસ્કારો સાથે શોભિત થઈ, પછી પન્નગો એ અમૃત ગ્રહણ કરશે. તમે જે કહ્યું તેમ જ અહીં બેઠેલા સૌ માટે થશે.
અદાસી ચૈવ માતેયમદ્યપ્રભૃતિ ચાસ્તુ મે। યથોક્તં ભવતામેતદ્વચો મે પ્રતિપાદિતમ્
આજે પછી આ માતા મારી બની રહે, અને તમે જે કહ્યું તે તમારા વચન મારા માટે પૂર્ણ થયું છે.
તતઃ સ્નાતું ગતાઃ સર્પાઃ પ્રત્યુક્ત્વા તં તથેત્યુત। શક્રોઽપ્યમૃતમાક્ષિપ્ય જગામ ત્રિદિવં પુનઃ
પછી સાપોએ 'તથા' કહી સ્નાન કરવા ગયા. શક્રએ પણ અમૃત લઈ ફરી સ્વર્ગમાં ગયો.
અથાગતાસ્તમુદ્દેશં સર્પાઃ સોમાર્થિનસ્તદા। સ્નાતાશ્ચ કુતજપ્યાશ્ચ પ્રહૃષ્ટાઃ કૃતમઙ્ગલાઃ
પછી સોમ મેળવવાની ઇચ્છાથી પન્નગો એ સ્થળે આવ્યા, સ્નાન કર્યા, મંત્રોચ્ચાર કર્યા, આનંદિત અને શુભ સંસ્કારોથી શોભિત થયા.
પરસ્પરકૃતદ્વેષાઃ સોમપ્રાશનકર્મણિ। અહં પૂર્વમહં પૂર્વમિત્યુક્ત્વા તે સમાદ્રવન્
એકબીજાની અદાવત રાખીને, સૌએ પહેલા હું જ સોમરસ પીશ એમ કહીને, ઝડપથી દોડ્યા.
યત્રૈતદમૃતં ચાપિ સ્થાપિતં કુશસંસ્તરે। તદ્વિજ્ઞાય હૃતં સર્પાઃ પ્રતિમાયાકૃતં ચ તત્
જ્યારે અમૃત કુશના પાંખે મૂકાયું હતું, ત્યારે સાપોએ સમજ્યું કે અમૃત કોઈએ લઈ લીધું છે અને એના બદલે ખોટું મૂકાયું છે.
સોમસ્થાનમિદં ચેતિ દર્ભાંસ્તે લિલિહુસ્તદા। તતો દ્વિધા કૃતા જિહ્વાઃ સર્પાણાં તેન કર્મણા
'આજ સોમનું સ્થાન છે' એમ માનીને, સાપોએ દર્ભા ઘાસ ચાટી; એ કારણે તેમી જીભ બે ભાગે વહેંચાઈ ગઈ.
અભવંશ્ચામૃતસ્પર્શાદ્દર્ભાસ્તેઽથ પવિત્રિણઃ। `નાગાશ્ચ વઞ્ચિતા ભૂત્વા વિસૃજ્ય વિનતાં તતઃ। વિષાદમગમંસ્તીવ્રં ગરુડસ્ય બલાત્પ્રભો
અમૃતના સ્પર્શથી એ પવિત્ર દર્ભા ઘાસ અમર બની ગઈ; પણ સાપો ગરુડની ચાલાકીથી છેતરાઈ અને વિનતાને છોડી, ભારે દુઃખમાં પડ્યા.
એવં તદમૃતં તેન હૃતમાહૃતમેવ ચ। દ્વિજિહ્વાશ્ચ કૃતાઃ સર્પા ગરુડેન મહાત્મના
આ રીતે મહાન આત્માવાળા ગરુડે અમૃત લઈ ગયું અને સાપોની જીભ બે ભાગે કરી નાખી.
તતઃ સુપર્ણઃ પરમપ્રહર્ષવા- ન્વિહૃત્ય માત્રા સહ તત્ર કાનને। ભુજંગભક્ષઃ પરમાર્ચિતઃ ખગૈ- રહીનકીર્તિર્વિનતામનન્દયત્
પછી સુપર્ણે, અત્યંત આનંદથી, પોતાના કામ પૂરું કરીને, વનમાં માતા વિનતાને આનંદ આપ્યો; પંખીઓએ તેને સાપખોર તરીકે બહુ માન આપ્યો, ભલે તેની કીર્તિ ઓછી થઈ ગઈ હતી.
ઇમાં કથાં યઃ શૃણુયાન્નરઃ સદા પઠેત વા દ્વિજગણમુખ્યસંસદિ। અસંશયં ત્રિદિવમિયાત્સ પુણ્યભા- ઙ્મહાત્મનઃ પતગપતેઃ પ્રકીર્તનાત્
જે મનુષ્ય આ વાર્તા હંમેશા સાંભળે કે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોની સભામાં વાંચે, તે નિશ્ચયે પતગપતિ મહાત્માની કીર્તિથી પુણ્ય મેળવી સ્વર્ગ પામશે.
ભુજઙ્ગમાનાં શાપસ્ય માત્રા ચૈવ સુતેન ચ। વિનતાયાસ્ત્વયા પ્રોક્તં કારણં સૂતનન્દન
સૂતાનંદન, તું સાપોના શ્રાપનું કારણ અને વિનતા તથા તેના પુત્રની વાર્તા કહી છે.
વરપ્રદાનં ભર્ત્રા ચ કદ્રૂવિનતયોસ્તથા। નામની ચૈવ તે પ્રોક્તે પક્ષિણોર્વૈનતેયયોઃ
તમે કદ્રૂ અને વિનતાને પતિએ આપેલા વરદાન અને વિનતાના બે પંખીપુત્રોના નામ પણ કહ્યા.
પન્નગાનાં તુ નામાનિ ન કીતર્યસિ સૂતજ। પ્રાધાન્યેનાપિ નામાનિ શ્રોતુમિચ્છામહે વયમ્
પણ, સુતપુત્ર, તું સાપોના નામો હજુ સુધી કહ્યા નથી; અમને તેમના મુખ્ય નામો સાંભળવા ઇચ્છા છે.
બહુત્વાન્નામધેયાનિ પન્નગાનાં તપોધન। ન કીર્તયિષ્યે સર્વેષાં પ્રાધાન્યેન તુ મે શૃણુ
મુનિશ્રેષ્ઠ, સાપોના નામ બહુ છે, એટલે બધાંના નામ કહી શકાતાં નથી; પણ તેમના મુખ્ય નામો સાંભળ.
શેષઃ પ્રથમતો જાતો વાસુકિસ્તદનન્તરમ્। ઐરાવતસ્તક્ષકશ્ચ કર્કોટકધનઞ્જયૌ
સૌપ્રથમ શેષ જન્મ્યો, પછી વાસુકિ; પછી એરાવત, તક્ષક, કર્કોટક અને ધનંજય.
કાલિયો મણિનાગશ્ચ નાગશ્ચાપૂરણસ્તથા। નાગસ્તથા પિઞ્જરક એલાપત્રોઽથ વામનઃ
કાળિય, મણિનાગ, પણાપુરણ, પિન્જરક, એલાપત્ર અને વામન પણ સાપ તરીકે જન્મ્યા.
નીલાનીલૌ તથા નાગૌ કલ્માષશબલૌ તથા। આર્યકશ્ચોગ્રકશ્ચૈવ નાગઃ કલશપોતકઃ
નીલ અને અનિલ, કલ્માષ અને શબલ, આર્યક અને ઉગ્રક, અને કળશપોતક નામના સાપ.
સુમનાખ્યો દધિમુખસ્તથા વિમલપિણ્ડકઃ। આપ્તઃ કોટરકશ્ચૈવ શઙ્ખો વાલિશિખસ્તથા
સુમનાખ્ય, દધિમુખ, વિમલપિંડક, આપ્ત, કોટરક, શંખ અને વાલિશિખ.
નિષ્ટાનકો હેમગુહો નહુષઃ પિઙ્ગલસ્તથા। બાહ્યકર્ણો હસ્તિપદસ્તથા મુદ્ગરપિણ્ડકઃ
નિષ્ટાનક, હેમગુહ, નહુષ, પિંગલ, બાહ્યકર્ણ, હસ્તિપદ અને મુદ્ગરપિંડક.
કમ્બલાશ્વતરૌ ચાપિ નાગઃ કાલીયકસ્તથા। વૃત્તસંવર્તકૌ નાગૌ દ્વૌ ચ પદ્માવિતિ શ્રુતૌ
કંબલ અને અશ્વતર, કાલિયક, વૃત્તસમ્વર્તક નામના બે સાપ અને પદ્મ નામે જાણીતા બે સાપ.
નાગઃ શઙ્ખમુખશ્ચૈવ તથા કૂષ્માણ્ડકોઽપરઃ। ક્ષેમકશ્ચ તથા નાગો નાગઃ પિણ્ડારકસ્તથા
શંખમુખ, કુસ્માંડક, ક્ષેમક અને પિંડારક નામના સાપ પણ હતા.
કરવીરઃ પુષ્પદંષ્ટ્રો બિલ્વકો બિલ્વપાણ્ડુરઃ। મૂષકાદઃ શઙ્ખશિરાઃ પૂર્ણભદ્રો હરિદ્રકઃ
કરવીર, પુષ્પદંષ્ટ્ર, બિલ્વક, બિલ્વપાંડુર, મૂષકાદ, શંખશિર, પૂર્ણભદ્ર અને હરિદ્રક — આ બધા નાગો છે.
અપરાજિતો જ્યોતિકશ્ચ પન્નગઃ શ્રીવહસ્તથા। કૌરવ્યો ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ શઙ્ખપિણ્ડશ્ચ વીર્યવાન્
અપરાજિત, જ્યોતિક, પન્નગ, શ્રીવહ, કૌરવ્ય, ધૃતરાષ્ટ્ર અને બલવાન શંખપિંડ — એ પણ નાગો છે.
વિરજાશ્ચ સુબાહુશ્ચ શાલિપિણ્ડશ્ચ વીર્યવાન્। હસ્તિપિણ્ડઃ પિઠરકઃ સુમુખઃ કૌણપાશનઃ
વિરજ, સુબાહુ, શક્તિશાળી શાલિપિંડ, હસ્તિપિંડ, પિઠરક, સુમુખ અને કૌણપાશન — એ પણ નાગો છે.
કુઠર઼ઃ કુઞ્જરશ્ચૈવ તથા નાગઃ પ્રભાકરઃ। કુમુદઃ કુમુદાક્ષશ્ચ તિત્તિરિર્હલિકસ્તથા
કુઠર, કુંજર, નાગ, પ્રભાકર, કુમુદ, કુમુદાક્ષ, તિત્તિરી અને હલિક — એ પણ નાગો છે.
કર્દમશ્ચ મહાનાગો નાગશ્ચ બહુમૂલકઃ। કર્કરાકર્કરૌ નાગૌ કુણ્ડોદરમહોદરૌ
કર્દમ, મહાનાગ, બહુમૂલક નાગ, કર્કર અને અકર્કર નામના નાગ, તેમજ કુંડોદર અને મહોદર — એ પણ નાગો છે.
એતે પ્રાધાન્યતો નાગાઃ કીર્તિતા દ્વિજસત્તમ। બહુત્વાન્નામધેયાનામિતરે નાનુકીર્તિતાઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, અહીં મુખ્ય નાગોના નામ કહેવામાં આવ્યા છે; બાકીના તો બહુ જ વધારે હોવાથી તેમના નામ કહેવામાં આવ્યા નથી.
એતેષાં પ્રસવો યશ્ચ પ્રસવસ્ય ચ સંતતિઃ। અસઙ્ખ્યેયેતિ મત્ત્વા તાન્ન બ્રવીમિ તપોધન
આ નાગોના સંતાન અને તેમના સંતાનના સંતાન ગણતરીથી બહાર છે; એ જાણીને, હે તપસ્વી, હું તેમને ગણતો નથી.
બહૂનીહ સહસ્રાણિ પ્રયુતાન્યર્બુદાનિ ચ। અશક્યાન્યેવ સઙ્ખ્યાતું પન્નગાનાં તપોધન
અહીં હજારો, લાખો અને કરોડો જેટલા પન્નગો છે, હે તપસ્વી, જેમને ગણવી શક્ય નથી.