સ્વાગતં સર્વથા દિષ્ટ્યા પાણ્ડોઃ પશ્યામ સન્તતિમ્। ઉચ્યતાં સ્વાગતમિતિ વાચોઽશ્રૂયન્ત સર્વશઃ
'સૌભાગ્યથી પાંડુની વંશને જોઈ શકીએ છીએ, આપનું સ્વાગત છે!' — આવી સ્વાગતની વાતો સર્વત્ર સંભળાઈ.
તસ્મિન્નુપરતે શબ્દે દિશઃ સર્વા નિનાદયન્। અન્તર્હિતાનાં ભૂતાનાં નિઃસ્વનસ્તુમુલીઽભવત્
આવો ઉત્સાહનો અવાજ શાંત પડ્યો ત્યારે, સર્વ દિશાઓમાંથી અદૃશ્ય પ્રાણીઓના ગર્જના જેવો મોટો અવાજ થયો.
પુષ્પવૃષ્ટિઃ શુભા ગન્ધાઃ શઙ્ખદુન્દુભિનિઃસ્વનાઃ। આસન્પ્રવેશે પાર્થાનાં તદદ્ભુતમિવાભવત્
પાંડવોના પ્રવેશ સમયે ફૂલોની વરસાત, શુભ સુગંધો અને શંખ-ઢોલના અવાજો થયા; એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગ્યું.
તત્પ્રીત્યા ચૈવ સર્વેષાં પૌરાણાં હર્ષસંભવઃ। શબ્દ આસીન્મહાંસ્તત્ર દિવસ્પૃક્કીર્તિવર્ધનઃ
પૌરજનોએ આનંદથી હર્ષ અનુભવ્યો; ત્યાં મોટો અવાજ થયો, જે આકાશને સ્પર્શતો અને તેમની કીર્તિને વધારતો હતો.
તેઽધીત્ય નિખિલાન્વેદાઞ્શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ। ન્યવસન્પાણ્ડવાસ્તત્ર પૂજિતા અકુતોભયાઃ
ત્યાં પાંડવો સર્વે વેદો અને અનેક શાસ્ત્રો ભણ્યા પછી, સન્માન પામીને અને નિર્ભય રહીને વસતા હતા.
યુધિષ્ઠિરસ્ય શૌચેન પ્રીતાઃ પ્રકૃતયોઽભવન્। ધૃત્યા ચ ભીમસેનસ્ય વિક્રમેણાર્જુનસ્ય ચ
યુધિષ્ઠિરની પવિત્રતાથી લોકો ખુશ થયા, ભીમસેનની સ્થિરતાથી અને અર્જુનના પરાક્રમથી પણ તેઓ પ્રસન્ન થયા.
ગુરુશુશ્રૂષયા કુન્ત્યા યમયોર્વિનયેન ચ। તુતોષ લોકઃ સકલસ્તેષાં શૌર્યગુણેન ચ
કુંતીએ વડીલોની સેવા કરી, યમદ્વયે વિનમ્રતા બતાવી અને બધા ભાઈઓના શૌર્યથી આખો જગત સંતોષ પામ્યો.
સમવાયે તતો રાજ્ઞાં કન્યાં ભર્તૃસ્વયંવરામ્। પ્રાપ્તવાનર્જુનઃ કૃષ્ણાં કૃત્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્
પછી રાજાઓની સભામાં, અર્જુને અતિ દુષ્કર કાર્ય કરી, દ્રૌપદીનું સ્વયંવર જીતીને તેને પત્ની બનાવી.
તતઃ પ્રભૃતિ લોકેઽસ્મિન્પૂજ્યઃ સર્વધનુષ્મતામ્। આદિત્ય ઇવ દુષ્પ્રેક્ષ્યઃ સમરેષ્વપિ ચાભવત્
એ સમયે પછીથી, અર્જુન ધનુર્ધારીઓમાં સૌથી વધુ માન પામતો થયો, યુદ્ધમાં પણ તે સૌને માટે અદૃશ્ય અને સૂર્ય સમાન બની ગયો.
સ સર્વાન્પાર્થિવાઞ્જિત્વા સર્વાંશ્ચ મહતો ગણાન્। આજહારાર્જુનો રાજ્ઞો રાજસૂયં મહાક્રતુમ્
પછી અર્જુને બધા રાજાઓ અને મોટા સમૂહોને જીત્યા અને રાજસૂય યજ્ઞ પાંડવોના રાજાને અપાવ્યો.
યુધિષ્ઠિરેણ સંપ્રાપ્તો રાજસૂયો મહાક્રતુઃ
યુધિષ્ઠિર દ્વારા મહાન રાજસૂય યજ્ઞ સફળતાપૂર્વક સંપન્ન થયો.
સુનયાદ્વાસુદેવસ્ય ભીમાર્જુનબલેન ચ। ઘાતયિત્વા જરાસન્ધં ચૈદ્યં ચ બલગર્વિતમ્
વાસુદેવની બુદ્ધિ અને ભીમ-અર્જુનના બળે, જરાસંધ અને અહંકારથી ભરેલા ચેદિ રાજાને પણ મારે નાખ્યા.
દુર્યોધનં સમાગચ્છન્નર્હણાનિ તતસ્તતઃ। મણિકાઞ્ચનરત્નાનિ ગોહસ્ત્યશ્વધનાનિ ચ
પછી દુર્યોધન ત્યાં આવીને અનેક ભેટો—માણિક, સોનાં, રત્નો, ગાય, હાથી, ઘોડા અને ધન—જુઓ.
વિચિત્રાણિ ચ વાસાંસિ પ્રાવારાવરણાનિ ચ। કમ્બલાજિનરત્નાનિ રાઙ્કવાસ્તરણાનિ ચ
તેને ત્યાં વિવિધ વસ્ત્રો, ઓઢણીઓ, આવરણો, કમ્બલ, મૃગચર્મ, કિંમતી ચટાઈઓ અને સુંદર ગાદલા પણ જોવા મળ્યા.
સમૃદ્ધાં તાં તથા દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવાનાં તદા શ્રિયમ્। ઈર્ષ્યાસમુત્થઃ સુમહાંસ્તસ્ય મન્યુરજાયત
પાંડવોની એ સમૃદ્ધિ જોઈને, દુર્યોધનના મનમાં ભારે ઈર્ષ્યા અને ક્રોધ ઊભો થયો.
વિમાનપ્રતિમાં તત્ર મયેન સુકૃતાં સભામ્। પાણ્ડવાનામુપહૃતાં સ દૃષ્ટ્વા પર્યતપ્યત
મય દાનવે બનાવેલી અને વિમાન જેવી સુંદર સભા પાંડવોને મળેલી જોઈ, દુર્યોધનનું મન દુઃખથી ભરાઈ ગયું.
તત્રાવહસિતશ્ચાસીત્પ્રસ્કન્દન્નિવ સંભ્રમાત્। પ્રત્યક્ષં વાસુદેવસ્ય ભીમેનાનભિજાતવત્
ત્યાં, ગભરાટમાં દુર્યોધન લપસ્યો અને વાસુદેવ તથા ભીમ સામે બધા હસી ઉઠ્યા, જાણે તે ઉંચી જાતનો ન હોય.
સ ભોગાન્વિવિધાન્ભુઞ્જન્રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। કથિતો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય વિવર્ણો હરિણઃ કૃશઃ
વિવિધ ભોગ અને રત્નો ભોગવતો ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર, વર્ણહીન, દુર્બળ અને હરણ જેવો કાંડો જણાયો.
અન્વજાનાત્તતો દ્યૂતં ધૃતરાષ્ટ્રઃ સુતપ્રિયઃ। તચ્છ્રુત્વા વાસુદેવસ્ય કોપઃ સમભવન્મહાન્
પછી પુત્રપ્રેમી ધૃતરાષ્ટ્રે જુગારને મંજૂરી આપી; આ સાંભળીને વાસુદેવને ભારે ગુસ્સો આવ્યો.
નાતિપ્રીતમનાશ્ચાસીદ્વિવાદાંશ્ચાન્વમોદત। દ્યૂતાદીનનયાન્ઘોરાન્વિવિધાંશ્ચાપ્યુપૈક્ષત
તેનું મન ખુશ નહોતું અને ઝઘડાઓમાં તેને આનંદ નહોતો; જુગારથી થયેલા ભયાનક અણ્યાય અને અનેક દુષ્કૃત્યોને તેણે અવગણ્યા.
નિરસ્ય વિદુરં ભીષ્મં દ્રોણં શારદ્વતં કૃપમ્। વિગ્રહે તુમુલે તસ્મિન્દહન્ક્ષત્રં પરસ્પરમ્
વિદુર, ભીષ્મ, દ્રોણ, શારદ્વત અને કૃપને અવગણીને, એ ભયાનક ઝઘડામાં ક્ષત્રિયો પરસ્પર દુશ્મનાઈથી સળગ્યા.
જયત્સુ પાણ્ડુપુત્રેષુ શ્રુત્વા સુમહદપ્રિયમ્। દુર્યોધનમતં જ્ઞાત્વા કર્ણસ્ય શકુનેસ્તથા
પાંડુપુત્રો જીત્યા ત્યારે, એ મોટું દુઃખ સાંભળીને અને દુર્યોધન, કર્ણ અને શકુનીના ઇરાદા જાણી...
ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચિરં ધ્યાત્વા સંજયં વાક્યમબ્રવીત્। શૃણુ સંજય સર્વં મે નચાસૂયિતુમર્હસિ
ધૃતરાષ્ટ્રે લાંબા વિચાર પછી સંજયને કહ્યું: 'સંજય, હવે મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળ અને મનમાં કોઈ દુઃખ ન રાખજે.'
શ્રુતવાનસિ મેધાવી બુદ્ધિમાન્પ્રાજ્ઞસંમતઃ। ન વિગ્રહે મમ મતિર્ન ચ પ્રીયે કુલક્ષયે
તુ તો વિદ્વાન, બુદ્ધિશાળી અને સમજદાર છે. મને ઝઘડામાં કોઈ રસ નથી અને કુટુંબના વિનાશમાં પણ મને આનંદ નથી.
ન મે વિશેષઃ પુત્રેષુ સ્વેષુ પામ્ડુસુતેષુ વા। વૃદ્ધં મામભ્યસૂયન્તિ પુત્રા મન્યુપરાયણાઃ
મારે માટે મારા પુત્રો અને પાંડુના પુત્રોમાં કોઈ ફરક નથી. છતાં મારા પુત્રો, ગુસ્સાવાળા છે, તેઓ મારી ઉંમર જોઈને પણ મને દોષ આપે છે.
અહં ત્વચક્ષુઃ કાર્પણ્યાત્પુત્રપ્રીત્યા સહામિ તત્। મુહ્યન્તં ચાનુમુહ્યામિ દુર્યોધનમચેતનમ્
મારે આંખો નથી, પણ પુત્રપ્રેમ અને નબળાઈને કારણે હું બધું સહન કરું છું. દુર્યોધનની મૂર્ખાઈથી હું પણ ગુંચવાઈ ગયો છું.
રાજસૂયે શ્રિયં દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવસ્ય મહૌજસઃ। તચ્ચાવહસનં પ્રાપ્ય સભારોહણદર્શને
રાજસૂય યજ્ઞમાં જ્યારે મેં પાંડવની મહિમા અને વૈભવ જોયું અને તેના સિંહાસન પર બેસવાનો દૃશ્ય જોયો, ત્યારે મારા પુત્રને અપમાન સહન કરવું પડ્યું.
અમર્ષિતઃ સ્વયં જેતુમશક્તઃ પાણ્ડવાન્રણે। નિરુત્સાહશ્ચ સંપ્રાપ્તું સુશ્રિયં ક્ષત્રિયોઽપિ સન્
પાંડવો સામે યુદ્ધમાં હારીને, ગુસ્સામાં પણ, મારા પુત્રે કશુ જ જીત્યું નહીં અને ક્ષત્રિય હોવા છતાં તે હિંમત ગુમાવી બેઠો.
ગાન્ધારરાજસહિતશ્છદ્મદ્યૂતમમન્ત્રયત્। તત્ર યદ્યદ્યથા જ્ઞાતં મયાં સંજય તચ્છૃણુ
ગાંધીરના રાજા સાથે મળી તેણે કપટથી જૂઆ રમવાનું યોજના બનાવી. સંજય, ત્યાં જે થયું તે બધું મને જેટલું ખબર છે, તે તું સાંભળ.
શ્રુત્વા તુ મમ વાક્યાનિ બુદ્ધિયુક્તાનિ તત્ત્વતઃ। તતો જ્ઞાસ્યસિ માં સૌતે પ્રજ્ઞાટચક્ષુષમિત્યુત
જ્યારે તું મારી વાતો સાચી સમજણ અને વિચારપૂર્વક સાંભળશે, ત્યારે તને ખબર પડશે કે હું પણ સમજદારીથી જોઈ શકું છું.