તતો દેવગણાઃ સર્વે યુધ્વા પાર્થેન વૈ મુહુઃ। રણે જેતુમશક્યં તં જ્ઞાત્વા તે ભરતર્ષભ
પછી બધા દેવતાઓએ વારંવાર અર્જુન સાથે યુદ્ધ કર્યું; પણ યુદ્ધમાં તેને હરાવવું અશક્ય છે એ જાણીને, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેઓ પાછા ફર્યા.
શાન્તાસ્તે વિબુધાઃ સર્વે પાર્થબાણાભિપીડિતાઃ। સદ્વિપં વાસવં ત્યક્ત્વા દુદ્રુવુઃ સર્વતો દિશમ્
અર્જુનના બાણોથી પીડાયેલી બધા દેવતાઓ શાંત થઈ ગયા; ઇન્દ્ર અને તેમના હાથીને છોડી, તેઓ ચારેય દિશામાં ભાગી ગયા.
પ્રાચીં રુદ્રાઃ સગન્ધર્વા દક્ષિણાં મરુતો યયુઃ। દિશં પ્રતીચીં ભીતાસ્તે વસવશ્ચ તથાઽશ્વિનૌ
રુદ્રો અને ગંધર્વો પૂર્વ દિશા તરફ ગયા, મરુતો દક્ષિણ તરફ, અને ડરેલા વસુઓ તથા અશ્વિનીકુમારો પશ્ચિમ તરફ ભાગ્યા.
આદિત્યાશ્ચૈવ વિશ્વે ચ દુદ્રુવુર્વા ઉદઙ્મુખાઃ। સાધ્યાશ્ચોર્ધ્વમુખા ભીતાશ્ચિન્તયન્તોઽસ્ય સાયકાન્
આદિત્યો અને વિશ્વેદેવો ઉત્તર તરફ દોડ્યા; સાધ્યો ડરીને ઉપર તરફ ગયા અને અર્જુનના બાણોની ચિંતામાં પડ્યા.
એવં સુરગણાઃ સર્વે પ્રાદ્રવન્ત્સર્વતો દિશમ્। મુહુર્મુહુઃ પ્રેક્ષમાણાઃ પાર્થમેવ સકાર્મુકમ્
આ રીતે બધા દેવગણ ચારેય દિશામાં ભાગી ગયા, વારંવાર ધનુષ્યધારી અર્જુન તરફ જોઈને.
વિદ્રુતાન્દેવસઙ્ઘાંસ્તાન્રણે દૃષ્ટ્વા પુરન્દરઃ। તતઃ ક્રુદ્ધો મહાતેજાઃ પાર્થં બાણૈરવાકિરત્
યુદ્ધમાં દેવગણને ભાગતા જોઈને, મહાતેજસ્વી અને ગુસ્સે થયેલા ઇન્દ્રે અર્જુન પર બાણોની વરસાત કરી.
પાર્થોઽપિ શક્રં વિવ્યાથ માનુષો વિબુધાધિપમ્
પાર્થએ માનવ હોવા છતાં દેવોના રાજા ઇન્દ્રને ઘાયલ કર્યો.
તતઃ સોઽશ્મમયં વર્ષં વ્યસૃજદ્વિબુધાધિપઃ। તચ્છરૈરર્જુનો વર્ષં પ્રતિજાઘ્નેઽત્યમર્ષણઃ
પછી દેવાધિપતિએ પથ્થરોની વરસાદ વરસાવી; પણ અર્જુને અડગ રહી તીરોથી એ વરસાદને રોકી દીધો.
અથ સંવર્ધયામાસ તદ્વર્ષં દેવરાડપિ। ભૂય એવ મહાવીર્યં જિજ્ઞાસુઃ સવ્યસાચિનઃ
પછી દેવરાજએ અર્જુનના મહાન બળને વધુ પરખવા માટે એ વરસાદને વધારે પ્રચંડ બનાવ્યો.
સોઽશ્મવર્ષં મહાવેગમિષુભિઃ પાણ્ડવોઽપિ ચ। વિલયં ગમયામાસ હર્ષયન્પાકશાસનમ્
પણ પાંડવે પણ ઝડપી તીરો વડે એ ભયાનક પથ્થરવરસાદને વિસર્જિત કરી દીધો, અને પાકનાશકને આનંદ આપ્યો.
ઉપાદાય તુ પાણિભ્યામઙ્ગદં નામ પર્વતમ્। સદ્રુમં વ્યસૃજચ્છક્રો જિઘાંસુઃ શ્વેતવાહનમ્
પછી ઇન્દ્રે, શ્વેતવાહનને સંહારવા ઈચ્છી, પોતાના હાથથી અંગદ નામના પહાડને, વૃક્ષો સહિત ઉઠાવી ફેંકી દીધો.
તતોઽર્જુનો વેગવદ્ભિર્જ્વલમાનૈરજિહ્યગૈઃ। બાણૈર્વિધ્વંસયામાસ ગિરિરાજં સહસ્રધા
ત્યાં અર્જુને જ્વલંત અને ઝડપી, સાપ જેવા તીરો વડે એ પહાડના રાજાને હજારો ભાગમાં વિખેરી નાખ્યો.
શક્રં ચ પાતયામાસ શરૈઃ પાર્થો મહાન્યુધિ। તતઃ શક્રો મહારાજ રણે વીરં ધનઞ્જયમ્
મહાસંગ્રામમાં પાર્થએ તીરો વડે ઇન્દ્રને પછાડ્યો; પછી, રાજા, ઇન્દ્રે ધનંજયને યુદ્ધમાં વીર રૂપે જોયો.
જ્ઞાત્વા જેતુમશક્યં તં તેજોબલસમન્વિતમ્। પરાં પ્રીતિ યયૌ તત્ર પુત્રશૌર્યેણ વાસવઃ
તેણે સમજ્યું કે, જે તેજ અને બળ ધરાવે છે, તેને જીતવું અશક્ય છે; ત્યારે વાસવએ પોતાના પુત્રના શૌર્યથી અત્યંત આનંદ અનુભવ્યો.
તદા તત્ર ન તસ્યાસ્તિ દિવિ કશ્ચિન્મહાયશાઃ। સમર્થો નિર્જયે રાજન્નપિ સાક્ષાત્પ્રજાપતિઃ
એ સમયે, રાજા, સ્વર્ગમાં કોઈ મહાપ્રસિદ્ધ દેવ, અહીં સુધી કે પ્રજાપતિ પણ, તેને હરાવી શકે એવો નહોતો.
તતઃ પાર્થઃ શરૈર્હત્વા યક્ષરાક્ષસપન્નગાન્। દીપ્તે ચાગ્નૌ મહાતેજાઃ પાતયામાસ સન્તતમ્
પછી મહાતેજસ્વી પાર્થએ તીરો વડે યક્ષ, રાક્ષસ અને સર્પોને મારી, સતત પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં નાખ્યા.
પ્રતિષેધયિતું પાર્થં ન શેકુસ્તત્ર કેચન। દૃષ્ટ્વા નિવારિતં શક્રં દિવિ દેવગણૈઃ સહ
ત્યાં કોઈ પણ પાર્થને અટકાવી શક્યો નહીં, કારણ કે દેવસમૂહ સાથે ઇન્દ્ર પણ રોકાઈ ગયો હતો.
યથા સુપર્ણઃ સોમાર્થં વિબુધાનજયત્પુરા। તથા જિત્વા સુરાન્પાર્થસ્તર્પયામાસ પાવકમ્
જેમ સુપર્ણે ક્યારેક સોમ માટે દેવોને જીત્યા હતા, તેમ પાર્થએ પણ દેવોને હરાવી અગ્નિને તૃપ્ત કર્યો.
તતોઽર્જુનઃ સ્વવીર્યેણ તર્પયિત્વા વિભાવસુમ્। રથં ધ્વજં ચ સહયં દિવ્યાનસ્ત્રાંશ્ચ પાણ્ડવઃ
પછી અર્જુને પોતાના પરાક્રમથી વિભાસુને પ્રસન્ન કરી, રથ, ધ્વજ, ઘોડા અને દિવ્ય શસ્ત્રો મેળવ્યા.
ગાણ્ડીવં ચ ધનુઃ શ્રેષ્ઠં તૂણી ચાક્ષયસાયકૌ। એતાન્યપિ ચ બીભત્સુર્લેભે કીર્તિ ચ ભારત
બીભત્સુએ શ્રેષ્ઠ ધનુષ ગાંડીવ, અક્ષય તૂણીઓ અને, હે ભારત, કીર્તિ પણ મેળવી.
ભૂયોઽપિ શૃણુ રાજેન્દ્ર પાર્થો ગત્વોત્તરાં દિશમ્। વિજિત્ય નવવર્ષાંશ્ચ સપુરાંશ્ચ સપર્વતાન્
હવે વધુ સાંભળો, રાજેન્દ્ર: પાર્થએ ઉત્તર દિશામાં જઈ, નવ વર્ષો, શહેરો અને પહાડો જીત્યા.
જમ્બુદ્વીપં વશે કૃત્વા સર્વં તદ્ભરતર્ષભ। બલાજ્જિત્વા નૃપાન્સર્વાન્કરે ચવિનિવેશ્ય ચ
પછી, હે ભારતવંશી, આખો જંબુદ્વીપ પોતાના વશમાં કરી, બધા રાજાઓને બળપૂર્વક જીત્યા અને કર વસૂલ કર્યો.
રત્નાન્યાદાય સર્વાણિ ગત્વા ચૈવ પુનઃ પુરીમ્। તતો જ્યેષ્ઠં મહાત્માનં ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્। રાજસૂયં ક્રતુશ્રેષ્ઠં કારયામાસ ભારત
બધી કિંમતી વસ્તુઓ લઈને, ફરીથી શહેરમાં પાછો ફર્યો; ત્યારબાદ, હે ભારત, પોતાના મહાન ભાઈ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર દ્વારા શ્રેષ્ઠ રાજસૂય યજ્ઞ કરાવ્યો.
સ તાન્યન્યાનિ કર્માણિ કૃતવાનર્જુનઃ પુરા। અર્જુનેન સમો વીર્યે ત્રિષુ લોકેષુ ન ક્વચિત્
આ રીતે અર્જુને એ અને અન્ય ઘણા કાર્યો કર્યા; ત્રણેય લોકમાં પરાક્રમમાં અર્જુન જેવો બીજો કોઈ નથી.
દેવદાનવયક્ષાશ્ચ પિશાચોરગરાક્ષસાઃ। ભીષ્મદ્રોણાદયઃ સર્વે કુરવશ્ચ મહારથાઃ
દેવતાઓ, દાનવો, યક્ષો, ભૂતપ્રેતો, સાપો અને રાક્ષસો, ભીષ્મ, દ્રોણ અને બધા કુરુઓ જેવા મહાન રથીઓ—
લોકે સર્વનૃપાશ્ચૈવ વીરાશ્ચાન્યે ધનુર્ધરાઃ। એતે પાર્થં રણે યુક્તાઃ પ્રતિયોદ્ધું ન શક્નુયુઃ
આ દુનિયાના બધા રાજાઓ અને બીજા શૂરવીર ધનુર્ધારો—even જો બધા મળીને યુદ્ધ કરે, તો પણ પાર્થને ટક્કર આપી શકે નહીં.
અહં હિ નિત્યં કૌરવ્ય ફલ્ગુનં હૃદિ સંસ્થિતમ્। અપશ્યં ચિન્તયિત્વા તં સમુદ્વિગ્નોઽસ્મિ તદ્ભયાત્
હે કૌરવ, હું તો હંમેશા ફાળ્ગુનને મનમાં રાખું છું; એને યાદ કરીને મને સતત ચિંતા અને ભય રહે છે.
ગૃહે ગૃહે ચ પશ્યામિ તાત પાર્થમહં સદા। શરગાણ્ડીવસંયુક્તં પાશહસ્તમિવાન્તકમ્
હે બેટા, દરેક ઘરમાં હું પાર્થને જોતો રહું છું—એના હાથમાં તીરો અને ગાંડીવ હોય છે, જાણે યમરાજ ફાંસો લઈને ઊભો હોય એમ.
અપિ પાર્થસહસ્રાણિ ભીતઃ પશ્યામિ ભારત। પાર્થભૂતમિદં સર્વં નગરં પ્રતિભાતિ મે
હે ભારત, ડરથી હું હજારો પાર્થોને જોઈ રહ્યો છું; આખું શહેર પણ મને પાર્થ જેવું જ લાગે છે.
પાર્થમેવ હિ પશ્યામિ રહિતે તાત ભારત। દૃષ્ટ્વા સ્વપ્નગતં પાર્થમુદ્ધમામિ વિચેતનઃ
હે બેટા, એકાંતમાં પણ મને પાર્થ જ દેખાય છે, અને સપનામાં પણ પાર્થને જોઈને હું ગભરાઈને ઉઠી જાઉં છું.