સર્વોપાયૈર્નિહન્તવ્યાઃ શત્રવઃ શત્રુસૂદન। પુરા યુદ્ધાદ્બલાદ્વાપિ પ્રકુર્વન્તિ તવાહિતમ્
શત્રુઓએ અગાઉ પણ તાકાતથી કે યુદ્ધ પહેલાં તમારી સામે દુશ્મની કરી છે, તેથી, હે શત્રુવિનાશક, તેમને દરેક રીતે હરાવા જ જોઈએ.
તે વયં પાણ્ડવધનૈઃ સર્વાન્સમ્પૂજ્ય પાર્થિવાન્। યદિ તાન્યોધયિષ્યામઃ કિં વૈ નિઃ પરિહાસ્યતિ
પાંડવોના ધનથી બધા રાજાઓનું સન્માન કર્યા પછી જો અમે તેમને યુદ્ધ માટે લલકારીએ, તો પછી શું બચશે?
અહીનાશીવિષાન્ક્રુદ્ધાન્નાશાય સમુપસ્થિતાન્। કૃત્વા કણ્ઠે ચ પૃષ્ઠે ચ કઃ સમુત્સ્રષ્ટુમર્હતિ
જેના ગળા અને પીઠ પર ક્રોધિત અને ઝેરી સાપો બેઠા હોય, અને જે નાશ માટે તૈયાર હોય, એવો કોણ છે કે જે તેમને દૂર કરવા હિંમત કરે?
આત્તશસ્ત્રા રથગતાઃ કુપિતાસ્તાત પાણ્ડવાઃ। નિઃશેષાન્નઃ કરિષ્યન્તિ ક્રુદ્ધા હ્યાશીવિષા ઇવ
પિતા, પાંડવો શસ્ત્રોથી સજ્જ અને રથ પર બેઠા છે, તેઓ ક્રોધિત છે; તેઓ ઝેરી સાપની જેમ અમારો સંપૂર્ણ નાશ કરી દેશે.
સન્નદ્ધો હ્યર્જુનો યાતિ વિધૃત્ય પરમેષુધી। ગાણ્ડીવં મુહુરાદત્તે નિઃશ્વસંશ્ચ નિરીક્ષતે
અર્જુન સંપૂર્ણ બાંધછાંદ સાથે પોતાના શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય સાથે આગળ વધી રહ્યો છે; તે વારંવાર ગાંડીવ ઉઠાવે છે, ઊંડા શ્વાસ લે છે અને તીવ્ર નજરે જુએ છે.
ગદાં ગુર્વી સમુદ્યમ્ય ત્વરિતશ્ચ વૃકોદરઃ। સ્વરથં યોજયિત્વાઽશુ નિર્યાત ઇતિ નઃ શ્રુતમ્
ભીમએ પોતાની ભારે ગદા ઝડપથી ઉંચી કરી છે, પોતાનો રથ જોડ્યો છે અને ઝડપથી નીકળી રહ્યો છે—આમ અમને ખબર પડી છે.
નકુલઃ ખહ્ગમાદાય ચર્મ ચાપ્યર્ધચન્દ્રવત્। સહદેવશ્ચ રાજા ચ ચક્રુરાકારમિઙ્ગિતૈઃ
નકુલએ તલવાર અને અર્ધચંદ્રાકૃતિ ઢાળ હાથમાં લીધી છે, જ્યારે સહદેવ અને રાજાએ પણ પોતાના હાવભાવથી તૈયારી દર્શાવી છે.
તે ત્વાસ્થાય રથાન્સર્વે બહુશસ્ત્રપરિચ્છદાન્। અભિઘ્નાન્તો રથવ્રાતાન્સેનાયોગાય નિર્યયુઃ
બધા પોતાના રથ પર અનેક શસ્ત્રો સાથે ચઢીને, રથસેનાઓને હરાવતાં યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ નીકળી પડ્યા છે.
ન ક્ષંસ્યન્તે તથાઽસ્માભિર્જાતુ વિપ્રકૃતા હિ તે। દ્રૌપદ્યાશ્ચ પરિક્લેશં કસ્તેષાં ક્ષન્તુમર્હતિ
તેમને અમારી તરફથી થયેલા અપમાન ક્યારેય ભુલાશે નહીં; દ્રૌપદી પર થયેલા દુઃખને કોણ માફ કરી શકે?
ન પશ્યામિ રણે ક્રદ્ધું બીભત્સું પ્રતિવારણમ્। ભીષ્મો દ્રોણશ્ચ કર્ણશ્ચ દ્રૌણિશ્ચ રથિનાં વરઃ
મને યુદ્ધમાં અર્જુનને રોકી શકે એવો કોઈ દેખાતો નથી—ન ભીષ્મ, ન દ્રોણ, ન કર્ણ, ન દ્રોણપુત્ર, રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ.
કૃપશ્ચ વૃષસેનશ્ચ વિકર્ણશ્ચ જયદ્રથઃ। વાહ્લીકઃ સોમદત્તશ્ચ ભૂરિર્ભૂરિશ્રવાઃ શલઃ
ન કૃપ, ન વૃષસેન, ન વિકર્ણ, ન જયદ્રથ, ન વાહ્લિક, ન સોમદત્ત, ન ભૂરી, ન ભૂરીશ્વ, ન શલ.
શકુનિઃ સસુતશ્ચૈવ નૃપાશ્ચાન્યે ચ કૌરવાઃ। નૈતે સર્વે રણોદ્યુક્તાઃ પાર્થં સોઢુમશક્નુવન્
ન શકુની અને તેનો પુત્ર, ન બીજા કૌરવ રાજાઓ—યુદ્ધ માટે ઉત્સુક હોવા છતાં, એમાંના કોઈ પણ પార్థનો સામનો કરી શકે તેમ નથી.
અર્જુનેન સમો લોકે નાસ્તિ વીર્યે ધનુર્ધરઃ। યોઽર્જુનેનાર્જુનસ્તુલ્યો દ્વિબાહુર્બહુબાહુના
આ સમગ્ર જગતમાં અર્જુન જેટલી તાકાત ધરાવતો ધનુર્ધર બીજો નથી; અર્જુનને માત્ર અર્જુન જ બરાબર છે, બે હાથ હોય કે અનેક.
કસ્ત્વયોક્તઃ પુમાન્વીરો બીભત્સુસમવિક્રમઃ। તં યે વ્રૂહિ મહાવીર્યં શ્રોતુમિચ્છામિ પુત્રક
પુત્ર, તું ક્યારેય અર્જુન જેટલી શૂરવીરતા ધરાવતો કોણ છે એવું નામ લીધું છે? એ મહાવીર વિશે મને કહેજે, હું સાંભળવા ઇચ્છું છું.
કાર્તવીર્યસ્ય ચરિતં શૃણુ રાજન્મહાત્મનઃ। અવ્યક્તપ્રભવો બ્રહ્મા સર્વલોકપિતામહઃ
રાજા, મહાન આત્માવાળા કાર્તવીર્યની વાર્તા સાંભળો; બ્રહ્મા, જે અદૃશ્ય મૂળ છે અને સર્વલોકોના પિતામહ છે—
બ્રહ્મણોઽત્રિઃ સુતો વિદ્વાનત્રેઃ પુત્રો નિશાકરઃ। સોમસ્ય તદુ બુધઃ પુત્રો બુધસ્ય તુ પુરૂરવાઃ
બ્રહ્માથી વિદ્વાન અત્રિ જન્મ્યા; અત્રિના પુત્ર નિશાકર (ચંદ્ર) થયા; ચંદ્રથી બુધ અને બુધથી પુરુરવા જન્મ્યા.
તસ્યાપ્યધ સુતોઽપ્યાયુરાયોસ્તુ નહુષઃ સુતઃ। નહુશસ્ય યયાતિસ્તુ યયાતેસ્તનુજો યદુઃ?
આયુને નહુષનો પુત્ર થયો. નહુષને યયાતિ નામે પુત્ર થયો અને યયાતિને યદુ નામે પુત્ર થયો.
યદોઃ પુત્રો મહારાજ સહસ્રૈજેતિ વિશ્રુતઃ। સહસૌજસુતો રાજઞ્છક્રદાસેતિ વિશ્રુતઃ?
મહારાજ, યદુનો પુત્ર સહસ્રજ નામે પ્રસિદ્ધ થયો. સહસ્રજનો પુત્ર શક્રદાસ તરીકે ઓળખાયો.
શક્રદાનસ્ય દાયાદો હેહયો નામ પાર્થિવઃ। હેહયસ્યાભવત્પુત્રો ધર્મનેત્ર ઇતિ શ્રુતઃ?
શક્રદાસનો વારસ હેહય નામે રાજા થયો. હેહયનો પુત્ર ધર્મનેત્ર તરીકે જાણીતો થયો.
ધર્મનેત્રસ્ય તુ કૃતી કૃતવીર્યસ્તુ કાર્તિજઃ। કૃતવીર્યસ્ય તનયો હ્યર્જુનો બલિનાં વરઃ?
ધર્મનેત્રનો પુત્ર કૃતી હતો અને કૃતીમાંથી કૃતવીર્ય જન્મ્યો. કૃતવીર્યનો પુત્ર અર્જુન થયો, જે બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય.
સ ચાર્જુનો મહારાજ તપો ઘોરં ચકાર હ। સાગ્રં વર્ષાયુતં જજ્ઞ ઇત્યેવં મે શ્રુતં પુરા?
એ અર્જુને, મહારાજ, ભયાનક તપ કર્યાં. દસ હજાર વર્ષ સુધી તેણે તપસ્યા કરી, એવું મેં પૂર્વકાળથી સાંભળ્યું છે.
તથેયં પૃથિવી રાજન્સપ્તદ્વીપા સપત્તના। સસમુદ્રાકરા તાત વિધિનોગ્રેણ વૈ જિતા?
મહારાજ, એ અર્જુને કઠિન નિયમથી આ સાત દ્વીપોવાળી, શહેરો, સમુદ્રો અને તળાવોવાળી પૃથ્વી જીતેલી.
સ ચાર્જુનોઽથ તેજસ્વી તપઃ પરમદુશ્ચરમ્। દત્તમારાધયામાસ સોઽર્જુનોઽત્રિસુતં મુનિમ્
પછી એ તેજસ્વી અર્જુને અતિ કઠિન તપ કરીને અત્રિના પુત્ર દત્તાત્રેય મુનિની ઉપાસના કરી.
તસ્ય દત્તો વરાન્પ્રાદાચ્ચતુરઃ પાર્થિવસ્ય વૈ। પૂર્વં બાહુસહસ્રં તુ પ્રાર્થિતઃ પરમો વરઃ
દત્તાત્રેયે રાજાને ચાર વરદાન આપ્યાં. પ્રથમ, તેણે હજારો હાથ મેળવવાનો શ્રેષ્ઠ વરદાન માગ્યો.
અધર્મે પ્રીયમાણસ્ય સદ્ભિસ્તત્ર નિવારણમ્। ધર્મેણ પૃથિવીં જિત્વા ધર્મેણૈવ હિ રઞ્જનમ્
જ્યારે અર્જુન અધર્મમાં આનંદ લેતો, ત્યારે સારા લોકો તેને અટકાવતા. તેણે ધર્મથી પૃથ્વી જીતીને ધર્મથી જ શાસન કર્યું.
સઙ્ગ્રામાન્સુબહૂન્કૃત્વા હત્વા ચારીન્સહસ્રશઃ। સઙ્ગ્રામે યતમાનસ્ય વધશ્ચૈવાધિકાદ્રણૈ
એ અર્જુને અનેક યુદ્ધો કર્યા અને હજારો શત્રુઓને માર્યા. યુદ્ધમાં જતન કરતાં તે મહાયુદ્ધમાં મારાયો.
તસ્ય બાહુસહસ્રં તુ યુધ્યતઃ કિલ ભારત। રથો ધ્વજશ્ચ સઞ્જજ્ઞ ઇત્યેવં મે શ્રુતં પરા
ભારત, એવું કહેવાય છે કે જ્યારે અર્જુન યુદ્ધ કરતો હતો, ત્યારે તેને હજારો હાથ સાથે રથ અને ધ્વજ પણ પ્રાપ્ત થયા, એવું મેં પૂર્વકાળથી સાંભળ્યું છે.
તથેયં પૃથિવી રાજન્ત્સપ્તદ્વીપા સપત્તના। સસમુદ્રાકરા તાત વિધિનોગ્રેણ વૈ જિતા
મહારાજ, એ અર્જુને કઠિન નિયમથી સાત દ્વીપો, શહેરો, સમુદ્રો અને તળાવોવાળી પૃથ્વી જીતેલી.
ચાર્જુનોઽથ તેજસ્વી સપ્તદ્વીપેશ્વરો।़ભવત્। ચ રાજા મહાયજ્ઞાનાજહાર મહાબલઃ। પ્રશશાસ મહાબાહુર્મહીં સ ચ સમા બહૂઃ
પછી એ તેજસ્વી અર્જુન સાત દ્વીપોનો સ્વામી બન્યો. મહાબળવાન રાજાએ મહાયજ્ઞો કર્યા અને વર્ષો સુધી પૃથ્વી પર પોતાના બળથી શાસન કર્યું.
તતોઽર્જુનઃ કદાચિદ્વૈ રાજન્માહિષ્મતીપતિઃ। નર્મદાં ભરતશ્રેષ્ઠં તાં તુ દારૈર્યયૌ સહ
પછી, રાજા અર્જુન, માહિષ્મતીના સ્વામી, એક વખત પોતાની પત્નીઓ સાથે નર્મદા નદી પાસે ગયો.