ભીમસ્ય વાક્યે તદ્વદેવાર્જુનસ્ય સ્થિતોઽહં વૈ યમયોશ્ચૈવમેવ। યુધિષ્ઠિરં તે પ્રવદન્ત્વનીશ- મથો દાસ્યાન્મોક્ષસે યાજ્ઞસેનિ
હું ભીમ, અર્જુન અને બંને ભાઈઓના વચન પર અડગ છું; તેઓ યુધિષ્ઠિરને નિર્બળ કહે છે, અને પછી તું, યાજ્ઞસેની, મુક્ત થાશે.
ઈશો રાજા પૂર્વમાસીદ્ગ્લહે નઃ કુન્તીસુતો ધર્મરાજો મહાત્મા। ઈશસ્ત્વયં કસ્ય પરાજિતાત્મા તજ્જાનીધ્વં કુરવઃ સર્વ એવ
પહેલા અમારો રાજા કુંતીપુત્ર, મહાત્મા ધર્મરાજ હતો; હવે જ્યારે તે પરાજિત થયો છે, તો કોણ રાજા છે? હે કૌરવો, તમે બધાએ આ જાણવું જોઈએ.
દુશ્શાસન નિબોધેદં વચનં વૈ પ્રભાષિતમ્। કિમનેન ચિરં વીર નયસ્વ દ્રપદાત્મજામ્। દાસીભાવેન ભુઙ્ક્ષ્વ ત્વં યથેષ્ટં કુરુનન્દન
દુશાસન, આ કહેલું વચન સાંભળ; હે વીર, હવે શા માટે વિલંબ કરે છે? દ્રુપદની પુત્રીને લઈ જા અને કૌરવકુળના આનંદરૂપ, દાસી તરીકે તેને મનગમતું ભોગવી લે.
તતો ગાન્ધારરાજસ્ય પુત્રઃ શકુનિરબ્રવીત્। સાધુ કર્ણ મહાબાહો યથેષ્ટં ક્રિયતામિતિ
પછી ગાંધારના રાજાના પુત્ર શકુને કહ્યું: 'શાબાશ કર્ણ, મહાબાહુ, હવે જે તારે મનગમતું હોય તે કર.'
તતો દુશ્શાસનસ્તૂર્ણં દ્રુપદસ્ય સુતાં બલાત્। પ્રવેશયિતુમારબ્ધઃ સ ચકર્ષ દુરાત્મવાન્।। તતો વિક્રોશતિ તદા પાઞ્ચાલી વરવર્ણિની
પછી દુશાસને તરત જ દ્રુપદની પુત્રીને બળજબરીથી અંદર ખેંચવા લાગ્યો; એ દુષ્ટે તેને ખેંચી, ત્યારે સુંદર પાંંચાલી ઉંચે અવાજે રડવા લાગી.
પરિત્રાયસ્વ માં ભીષ્ણ દ્રોણ દ્રૌણે તથા કૃપ। પરિત્રાયસ્વ વિદુર ધર્મિષ્ઠો ધર્મવત્સલ
હે ભીષ્મ, દ્રોણ, અશ્વત્થામા અને કૃપ, મને બચાવો; હે વિદુર, ધર્મનિષ્ઠ અને ધર્મપ્રેમી, મને બચાવો.
ધૃતરાષ્ટ્ર મહારાજ પરિત્રાયસ્વ વૈ સ્નુષામ્। ગાન્ધારિ ત્વં મહાભાગે સર્વજ્ઞે સર્વદર્શિનિ। પિરત્રાયસ્વ માં ભીરું સુયોધનભયાર્દિતામ્
હે ધૃતરાષ્ટ્ર મહારાજ, તમારી વહુને બચાવો; હે ગાંધારી, મહાભાગ્યવાળી, સર્વજ્ઞાની અને સર્વદ્રષ્ટા, મને બચાવો, હું ભયભીત છું અને દુશાસનના ભયથી ત્રાસી છું.
ત્વમાર્યે વીરજનનિ કિં માં પશ્યસિ યાદવીમ્। ક્લિશ્યમાનામનાર્યેણ ન ત્રાયસિવ વધૂં સ્વકામ્
હે આર્યે, વીરપુત્રોની માતા, તું મને કેમ માત્ર જોઈ રહી છે? હું યાદવકુળની છોકરી, અયોગ્યના હાથમાં પીડાઈ રહી છું, તું પોતાની વહુને બચાવતી નથી.
યદિ લાલપ્યમાનાં માં ન કશ્ચિત્કિઞ્ચિદબ્રવીત્। હા હતાઽસ્મિ સુમન્દાત્મા સુયોધનવશં ગતા
જો હું રડું છું અને કોઈ પણ કંઈ બોલતું નથી, તો હાય, હું તો બેચારી, સુયોધનના અધિકારમાં પડી ગઈ અને હવે મારું બધું બરબાદ થઈ ગયું.
ન વૈ પાણ્ડુર્નરપતિર્ન ધર્મો ન ચ દેવરાટ્। ન ચાયુર્નાશ્વિનૌ વાઽપિ પરિત્રાયન્તિ વૈ સ્નુષામ્।। ધિક્કષ્ટં યદિ જીવેયં મન્દભાગ્યા પતિવ્રતા
ન તો પાંડુરાજા, ન ધર્મ, ન દેવરાજ, ન આયુષ્ય, ન અશ્વિનીકુમારો તમારી વહુને બચાવે છે. ધિક્કાર છે, જો હું દુર્ભાગ્યવાળી અને પતિવ્રતા જીવતી રહીશ.
શૃણોમિ વાક્યં તવ રાજપુત્રિ નેમે પાર્થાઃ કિઞ્ચિદપિ બ્રુવન્તિ। સા ત્વં પ્રિયાર્થં શૃણુ વાક્યમેત- દ્યદુચ્યતે પાપમતિઃ કૃતઘ્નઃ
હું તારી વાત સાંભળું છું, રાજકન્યા, પણ પાંડુપુત્રો તો એક શબ્દ પણ બોલતા નથી; હવે, તારા માટે, આ દુષ્ટ અને કૃતઘ્ન માણસે જે કહ્યું છે એ સાંભળ.
સુયોધનઃ સાનુચરઃ સુદુષ્ટઃ સહૈવ રાજા નિકૃતઃ સૂનુના ચ યદ્યેષ વાચં મહદુચ્યમાનાં ન શ્રોષ્યતે પાપમતિઃ સુદુષ્ટઃ
સુયોધન અને તેના સાથીઓ બહુ જ દુષ્ટ છે; રાજા અને તેનો પુત્ર પણ છેતરપિંડીયાં છે; જો આ પાપી એ ગંભીર વાત સાંભળશે નહીં, તો એ સંપૂર્ણપણે બગડી જ જશે.
ઇત્યેવમુક્ત્વા દ્રુપદસ્ય પુત્રીં ક્ષત્તાઽબ્રવીદ્ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રમ્
આ રીતે દ્રુપદપુત્રીને કહીને, કશ્યપએ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રને સંબોધન કર્યું.
મા ક્લિશ્યતાં વૈ દ્રુપદસ્ય પુત્રીં મા ત્વં ચરીં દ્રક્ષ્યસિ રાજપુત્ર
દ્રુપદની દીકરીને દુઃખ આપશો નહીં; રાજકુમાર, તું સુખ ક્યારેય નહીં જોઈ શકે.
યદ્યેવં ત્વં મહારાજ સઙ્ક્લેશયસિ દ્રૌપદીમ્। અચિરેણૈવ કાલેન પુત્રસ્તે સહ મન્ત્રિભિઃ। ગમિષ્યતિ ક્ષયં પાપઃ પાણ્ડવક્ષયકારણાત્
મહારાજા, જો તમે દ્રૌપદી પર આ રીતે દુઃખ લાવશો, તો જલ્દી જ, તમારા પુત્ર અને તેના મંત્રીઓ સાથે, પાપના કારણે, પાંડવોને દુઃખ આપવાના પરિણામે, વિનાશ પામશે.
ભીમાર્જુનાભ્યાં ક્રુદ્ધાભ્યાં માદ્રીપુત્રદ્વયેન ચ। તસ્માન્નિવારય સુતં મા વિનાશં વિચિન્તય
ભીમ અને અર્જુનના ક્રોધથી, અને માદ્રીના બંને પુત્રોથી પણ, તેથી તમારો પુત્રને રોકો; વિનાશના વિચારો મનમાં લાવશો નહીં.
એતચ્છુત્વા મન્દબુદ્ધિર્નોત્તરં કિઞ્ચિદબ્રવીત્। તતો દુર્યોધનસ્તત્ર દૈવમોહબલાત્કૃતઃ
આ સાંભળીને એ મૂર્ખે કોઈ જવાબ આપ્યો નહીં; પછી ત્યાં દુર્યોધન, ભાગ્ય અને મોહના પ્રભાવે—
અચિન્ત્ય ક્ષત્તુર્વચનં હર્ષેણાયતલોચનઃ। ઊરૂ દર્શયતે પાપો દ્રૌપદ્યા વૈ મુહુર્મુહુઃ
કશ્યપના શબ્દો અવગણીને, આનંદથી આંખો પહોળી કરીને, એ પાપી દુર્યોધન વારંવાર દ્રૌપદી સામે પોતાના જાંઘો બતાવતો રહ્યો.
ઊરૌ સન્દર્શ્યમાને તુ નિરીક્ષ્ય તુ સુયોધનમ્। વૃકોદરસ્તદાલોક્ય નેત્રે ચોલ્ફાલ્ય લોહિતે
જ્યારે દુર્યોધન જાંઘો બતાવતો હતો, ત્યારે ભીમે તેને જોયો, અને ગુસ્સાથી તેની આંખો લાલ થઈ ગઈ અને ભૃકુટિ ભીંસી ગઈ.
એતત્સમીક્ષ્યાત્મનિ ચાવમાનં નિયમ્ય મન્યું બલનાન્સ માની। રાજાનુજઃ સંસદિ કૌરવાણાં વિનિષ્ક્રમન્વાક્યમુવાચ ભીમઃ
આપણે અપમાન થયું જોઈને, ભારે મનથી ગુસ્સો દબાવીને, ગર્વીલા ભીમે, કૌરવોની સભામાં ઊભા રહીને કહ્યું—
અહં દુર્યોધનં હન્તા કર્ણં હન્તા ધનઞ્જયઃ। શકુનિં ચાક્ષકિતવં સહદેવો હનિષ્યતિ
હું દુર્યોધનને મારિશ, અર્જુન કર્ણને મારશે; સહદેવ ચતુર કટ્ટ શકુનિને પણ મારે છે.
દુશ્શાસનસ્ય રુધિરં પાસ્યામિ મૃગરાડિવ
હું દુશાસનનું લોહી સિંહ જેવું પી જઈશ.
ભીમસેન ન તે સન્તિ યેષાં વૈરં ત્વયા સહ। નન્દા ગૃહેષુ ન બુદ્ધ્યન્તે મહદ્ભયમ્
ભીમસેન, જેઓ તારી સાથે દુશ્મની રાખે છે, તેઓ ક્યારેય સુખી નથી થતા; તેમના ઘરમાં તેમના પરિવારજનોને પણ મોટું દુઃખ આવતું નથી સમજાતું.
નૈવ વાચા વ્યવસિતં ભીમ વિજ્ઞાયતે સતામ્। યદિ સ્થાસ્યન્તિ સઙ્ગ્રામે ક્ષત્રધર્મેણ વૈ સહ
ભીમ, સજ્જનોના મનમાં જે નિશ્ચય હોય છે, એ ક્યારેય વાણીથી જણાતો નથી; જો તેઓ યુદ્ધમાં ક્ષત્રિય ધર્મે ઊભા રહેશે—
દુર્યોધનસ્ય કર્ણસ્ય શકુનેશ્ચ દુરાત્મનઃ। દુશ્શાસનચતુર્થાનાં ભૂમિઃ પાસ્યતિ શોણિતમ્
દુર્યોધન, કર્ણ, દુષ્ટ શકુની અને ચોથો દુશાસન—આ બધાનું લોહી ધરતી પી જશે.
અસૂયિતારં વક્તારં પ્રહૃષ્ટાનાં દુરાત્મનામ્। ભીમસેન નિયોગાત્તે હન્તાઽહં કર્ણમાહવે
જે દુષ્ટ લોકો ઈર્ષ્યા કરીને ગર્વથી બોલે છે અને આનંદ કરે છે, ભીમસેનના આદેશે હું કર્ણને યુદ્ધમાં મારીશ.
કર્ણં કર્ણાનુગાંશ્ચૈવ રણે હન્તાઽસ્મિ પત્રિભિઃ। યે ચાન્યે વિપ્રયોત્સ્યન્તિ બુદ્ધિમોહેન માં નૃપાઃ। તાન્સ્મ સર્વઞ્છિતૈર્બાણૈર્નેતાઽસ્મિ યમસાદનમ્
હું યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી કર્ણ અને તેના અનુયાયીઓને મારીશ; અને જે બીજા રાજાઓ મોહવશ મને સામે લડવા આવશે, તેમને પણ હું બધાને તીક્ષ્ણ બાણોથી યમલોકમાં મોકલી દઈશ.
ચલેદ્વિ હિમવાન્સ્થાનાન્નિષ્પ્રભઃ સ્યાદ્દિવાકરઃ। શૈત્યં સોમાત્પ્રણશ્યેત મત્સત્યં વિચલેદ્યદિ
હિમાલય પોતાનું સ્થાન છોડી દે, સૂર્યની તેજસ્વિતા ઓછી પડી જાય, ચંદ્રની શીતળતા નાશ પામે—પણ મારા મૌખિક વચન ક્યારેય ડગશે નહીં.
ઉત્યુક્તવતિ પાર્થે તુ શ્રીમાન્માદ્રવતીસુતઃ। પ્રગૃહ્ય વિપુલં બાહું સહદેવઃ પ્રતાપવાન્
પાર્થએ એમ કહ્યું પછી, માદ્રીપુત્ર અને પરાક્રમી સહદેવએ પોતાનો પહોળો હાથ ઊંચક્યો.
સૌબલસ્ય વધપ્રેપ્સુરિદં વચનમબ્રવીત્। ક્રોધસંરક્તનયનો નિશ્વસ્ય ચ મુહુર્મુહુઃ
સૌબલપુત્રને મારવાનો ઇરાદો રાખીને, ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરી, વારંવાર ઊંડો શ્વાસ લઈ, તેણે આ શબ્દો કહ્યા.