એતચ્છ્રુત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિં સમુપાશ્રિતઃ। જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત
આ સાંભળીને, છેતરપિંડીનો નક્કી કરીને અને કપટનો આશરો લઈને, શકુનિએ યુધિષ્ઠિરને કહ્યું: 'તું હારી ગયો.'
અયં મયા પાણ્ડવાનાં ધનિર્ધરઃ પરાજિતઃ પાણ્ડવઃ સવ્યસાચી। ભીમેન રાજન્દયિતેન દીવ્ય યત્કૈતવં પાણ્ડવ તેઽવશિષ્ટમ્
પાંડવોમાં ધનની રાખવાવાળો, ડાબા હાથથી તીર ચલાવનાર આ પાંડવને મેં હરાવ્યો છે. હવે તારા પાસે જે છેતરપિંડીમાં બચ્યું છે, એ છે ભીમ, રાજાના પ્રિય.
યો નો નેતા યો યુધિ નઃ પ્રણેતા યથા વજ્રી દાનવશત્રુરેકઃ। તિર્યક્પ્રેક્ષી સન્નતભ્રૂર્મહાત્મા સિંહસ્કન્ધો યશ્ચ સદાઽત્યમર્ષી
જેમ વજ્રધારી એકલો દાનવોનો વિનાશ કરે છે, એમ અમારો નેતા, યુદ્ધમાં અમારો માર્ગદર્શક, તિરછો નજર કરતો, ભ્રૂકુટિ ચડાવતો, મહાન આત્માવાળો, સિંહ જેવા ખભાવાળો અને હંમેશા અડગ રહે છે—
બલેન તુલ્યો યસ્યપ પુમાન્ન વિદ્યતે ગદાભૃતામગ્ર્ય ઇહારિમર્દનઃ। અનર્હતા રાજપુત્રેણ તેન દીવ્યામ્યહં ભીમસેનેન રાજન્
શક્તિમાં જેને કોઈ પુરુષ બરાબરી કરી શકે નહીં, ગદાધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ, દુશ્મનોને ચકનાચૂર કરનારો—એવો રાજકુમાર ભીમસેન, જેને દાવ પર લગાવવાનો હક નથી, એના નામે હું જુગાર રમું છું, રાજન.
એતચ્છ્રુત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિં સમુપાશ્રિતઃ। જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત
આ સાંભળીને, છેતરપિંડીનો નક્કી કરીને અને કપટનો આશરો લઈને, શકુનિએ યુધિષ્ઠિરને કહ્યું: 'તું હારી ગયો.'
બહુવિત્તં પરાજૈષીર્ભ્રાતૄંશ્ચ સહયદ્વિપાન્। આચક્ષ્વ વિત્તં કૌન્તેય યદિ તેઽસ્ત્યપરાજિતમ્
તમે ઘણું ધન, તમારા ભાઈઓ અને સહાયી હાથીઓ હારી ગયા છો. કુંતીપુત્ર, જો તારા પાસે હજી કંઈ અહારે ન હારેલું ધન હોય તો કહો.
અહં વિશિષ્ટઃ સર્વેષાં ભ્રાતૄણાં દયિતસ્તથા। કુર્યામહં જિતઃ કર્મ સ્વયમાત્મન્યુપલ્પુતે
હું બધા ભાઈઓમાં શ્રેષ્ઠ અને સૌથી પ્રિય છું. જો હું હારી જાઉં, તો પોતાને હારેલો માનીને પોતે જ એ કર્મ કરીશ.
એતચ્છ્રુત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિં સમુપાશ્રિતઃ। જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત
આ સાંભળીને, છેતરપિંડીનો નક્કી કરીને અને કપટનો આશરો લઈને, શકુનિએ યુધિષ્ઠિરને કહ્યું: 'તું હારી ગયો.'
એતત્પાપિષ્ઠમકરોર્યદાત્માનં પરાજયેઃ। શિષ્ટે સતિ ધને રાજન્પાપ આત્મપરાજયઃ
રાજન, તું પોતાને હાર્યો, જ્યારે હજી ધન બચેલું હતું—આ સૌથી મોટું પાપનું કામ કર્યું છે. પોતાને હારવું પાપ છે.
એવમુક્ત્વા મતાક્ષસ્તાન્ ગ્લહે સર્વાનવસ્થિતાન્। પરાજયલ્લોકવીરાનુક્ત્વા રાજ્ઞાં પૃથક્ પૃથક્
આ રીતે બોલીને, માટલાવાળાએ બધા પ્રસિદ્ધ વીરોએ એક પછી એક જુગારમાં હરાવી દીધા, રાજાઓને અલગથી કહ્યા વિના.
અસ્તિ તે વૈ પ્રિયા રાજન્ ગ્લહ એકોઽપરાજિતઃ। પણસ્વ કૃષ્ણાં પાઞ્ચાલીં તયાત્માનં પુનર્જય
રાજન, તને હજી એક પ્રિય વ્યક્તિ છે, જે જુગારમાં હારી નથી. પાંચાલકન્યા કૃષ્ણાને દાવ પર લગાવ અને એના દ્વારા પોતાને પાછો જીત.
નૈવ હ્રસ્વા ન મહતી ન કૃશા નાતિરોહિણી। નીલકુઞ્ચિતકશી ચ તયા દીવ્યામ્યહં ત્વયા
ન તો ઓછી ઊંચી, ન વધારે ઊંચી, ન પાતળી, ન વધારે જાડા શરીરની, અને ઘાટા વાળ કાળા અને વાંકાળા—એવી એ છે. એના નામે હું તારા સામે જુગાર રમું છું.
શારદોત્પલપત્રાક્ષ્યા શારદોત્પલગન્ધયા। શારદોત્પલસેવિન્યા રૂપેણ શ્રીસમાનયા
શરદના કમળ જેવી આંખો, શરદના કમળ જેવી સુગંધ, શરદના કમળની સેવા કરનારી, રૂપે લક્ષ્મી સમાન—
તથૈવ સ્યાદાનુશંસ્યાત્તથ સ્યાદ્રૂપસમ્પદા। તથા સ્યાચ્છીલસમ્પત્ત્યા યામિચ્છેત્પુરુષઃ સ્ત્રિયમ્
દયા, રૂપ અને સદગુણોમાં પણ એવી જ; એવી સ્ત્રી, જેવી પુરુષ ઈચ્છે છે.
સર્વૈર્ગુણૈર્હિ સમ્પન્નામનુકૂલાં પ્રિયંવદામ્। યાદૃશીં ધર્મકામાર્થસિદ્ધિમિચ્છેન્નરઃ સ્ત્રિયમ્
બધા ગુણોથી યુક્ત, સૌમ્ય અને મીઠા બોલ બોલનારી, અને એવી સ્ત્રી, જેવી પુરુષ ધર્મ, કામ અને અર્થની સિદ્ધિ માટે ઈચ્છે છે.
ચરમં સંવિશતિ યા પ્રથમં પ્રતિબુધ્યતે। આગોપાલાવિપાલેભ્યઃ સર્વં વેદ કૃતાકૃતમ્
જે છેલ્લે સુવે અને સૌપ્રથમ ઉઠે, ગોપાલક અને ગાયવાળાઓએ શું કર્યું કે શું બાકી છે એ બધું જાણે છે.
આભાતિ પદ્મવદ્વક્ત્રં સસ્વેદં મલ્લિકેવ ચ। વેદીમધ્યા દીર્ઘકેશી તામ્રાસ્યા નાતિલોમશા
એનું ચહેરું કમળ જેવું તેજસ્વી છે, અને પરસેવાથી મલ્લિકા ફૂલ જેવી ઝળહળે છે; સભામાં એ લાંબા વાળ સાથે, તાંબાં જેવા હોઠવાળી અને વધારે વાળવાળી નથી, એ રીતે બેઠી છે.
તયૈવંવિધયા રાજન્પાઞ્ચાલ્યાહં સુમધ્યમા। ગ્લહં દીવ્યામિ ચાર્વઙ્ગ્યા દ્રૌપદ્યા હન્ત સૌબલ
હે રાજા, એવી સુંદર કાયાવાળી, પાંડવોને પ્રિય દ્રૌપદીને હું હવે જૂવામાં મૂકી રહ્યો છું, હે સૌબલપુત્ર.
એવમુક્તે તુ વચને ધર્મરાજેન ધીમતા। ધિગ્ધિગિત્યેવ વૃદ્ધાનાં સભ્યાનાં નિઃ સૃતા ગિરઃ
ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે આ વાત કહી ત્યારે સભામાં બેઠેલા વૃદ્ધોએ માત્ર 'અરે શરમ! શરમ!' એમ જ બોલી ઉઠ્યા.
ચુક્ષુભે સા સભા રાજન્રાજ્ઞાં સઞ્જત્રિરે શુચઃ। ભીષ્મદ્રોણકૃપાદીનાં સ્વેદશ્ચ સમજાયત
હે રાજા, એ સભામાં બધાં રાજાઓના મન દુઃખથી ભરાઈ ગયા અને ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપાદિ મહાનુભાવો પરસેવાથી ભીંજાઈ ગયા.
શિરો ગૃહીત્વા વિદુરો ગતસત્વ ઇવાભવત્। આસ્તે ધ્યાયન્નધોવક્ત્રો નિઃ શ્વસન્નિવ પન્નગઃ
વિદુરે માથું પકડીને એવું લાગ્યું કે જાણે એની અંદરથી પ્રાણ જતો રહ્યો હોય; એ નીચે નજર કરીને, ઊંડા શ્વાસ લેતો, સાપ જેવો બેઠો રહ્યો.
બાહ્લીકઃ સોમદત્તશ્ચ પ્રાતિપેયશ્ચ સઞ્જયઃ। દ્રૌણિર્ભૂરિશ્રવાશ્ચૈવ યુયુત્સુર્ધૃતરાષ્ટ્રજઃ। આસુર્વીક્ષ્ય ત્વધોવક્ત્રા નિશ્વસન્ત ઇવોરગાઃ
બાહ્લીક, સોમદત્ત, પ્રતિપપુત્ર સંજય, દ્રોણપુત્ર, ભૂરિશ્રવાસ અને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર યુયુત્સુ—allના ચહેરા નીચે વળેલા અને બધા સાપ જેવું ઊંડું શ્વાસ લેતા બેઠા હતા.
ધૃતરાષ્ટ્રસ્તુ સંહૃષ્ટઃ પર્યપૃચ્છત્પુનઃ પુનઃ। કિં જિતં કિં જિતમિતિ હ્યાકારં નાભ્યરક્ષત
પણ ધૃતરાષ્ટ્ર ખુશખુશાલ થઈને વારંવાર પૂછતો રહ્યો: 'શું જીત્યું? શું જીત્યું?' અને પોતાનું આનંદ છુપાવી શક્યો નહીં.
જહર્ષ કર્ણોઽતિભૃશં સહ દુઃશાસનાદિભિઃ। ઇતરેષાં તુ સભ્યાનાં નેત્રેભ્યઃ પ્રાપતઞ્જલમ્
કર્ણ દુઃશાસન અને બીજા સાથે ખૂબ જ આનંદમાં હતો; પણ બાકીના સભ્યોના આંખોમાંથી આંસુ વહી પડ્યા.
સૌબલસ્ત્વભિઘાયૈવ જિતકાશી મદોત્કટઃ। જિતમિત્યેવ તાનક્ષાન્પુરરેવાન્વપદ્યત
સૌબલપુત્ર ગર્વથી ઉશ્કેરાઈને, દાંડી ફટકારીને, બાકીના પહેલા જ 'જીત્યું! જીત્યું!' એમ જાહેર કરી દીધું.
એહિ ક્ષત્તર્દ્રૌપદીમાનસ્વ પ્રિયાં ભાર્યાં સંમતાં પાણ્ડવાનામ્। સંમાર્જતાં વેશ્મ પરૈતુ શીઘ્રં તત્રાસ્તુ દાસીભિરપુણ્યશીલા
આ વહીલ, દ્રૌપદીને લાવ—જે પાંડવોને પ્રિય પત્ની છે—અને એને કહો કે સભા સાફ કરે; એ જલ્દી આવે અને દુષ્ટ સ્વભાવવાળી દાસીઓમાં સામેલ થાય.
દર્વિભાષં ભાષિતં ત્વાદૃશેન ન મન્દ સમ્બુદ્ધ્યસિ પાશબદ્ધઃ। પ્રપાતે ત્વં લમ્બમાનો ન વેત્સિ વ્યાઘ્રાન્મૃગઃ કોપયસેઽતિવેલમ્
તમે આવી વાતો કરો છો, પણ સમજતા નથી—કારણ કે તમે બંધાયેલા છો; ખાડા પર લટકતા હરીણ જેવું, તમે જાણતા નથી અને વાઘોને ઉશ્કેરો છો.
આશીવિષાસ્તે શિરસિ પૂર્ણકોપા મહાવિષાઃ। મા કોપિષ્ઠાઃ સુમન્દાત્મન્મા ગમસ્ત્વં યમક્ષયમ્
કુપિત અને ઝેરી સાપો તમારા માથે બેઠા છે; હે મૂર્ખ, એમને ગુસ્સે ન કરશો, યમલોકમાં ન જશો.
ન હિ દાસીત્વમાપન્ના કૃષ્ણા ભવિતુમર્હતિ। જનીશેન હિ રાજ્ઞૈષા પણે ન્યસ્તેતિ મે મતિઃ
કૃષ્ણા દાસી બનવા યોગ્ય નથી; કારણ કે રાજાએ એને પોતાના હક્કમાં ન હતી ત્યારે જૂવામાં મૂકી હતી—મને તો એમ લાગે છે.
અયં દત્તે વેણુરિવાત્મઘાતી ફલં રાજા ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રઃ। દ્યૂતં હિ વૈરાય મહાભયાય મત્તો ન બુધ્યત્યયમન્તકાલમ્
ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર પોતાને નુકસાન આપનારને વાંસળી આપ્યા જેવી સ્થિતિમાં છે; જૂઆ તો વૈર અને મોટું ભય લાવે છે, પણ એ મદમાં છે અને આવનારા અંતને સમજી શકતો નથી.