ચક્ષુર્વિષૌ મહાઘોરૌ નિત્યં ક્રુદ્ધૌ તરસ્વિનૌ। અમૃતસ્યૈવ રક્ષાર્થં દદર્શ ભુજગોત્તમૌ
એ બંનેના આંખોમાં ઝેર હતું, અત્યંત ભયાનક, હંમેશા ક્રોધિત અને ઝડપી; એણે જોયું કે એ બંને શ્રેષ્ઠ ભુજંગો અમૃતની રક્ષા માટે ત્યાં બેઠેલા છે.
સદા સંરબ્ધનયનૌ સદા ચાનિમિષેક્ષણૌ। તયોરેકોઽપિ યં પશ્યેત્સ તૂર્ણં ભસ્મસાદ્ભવેત્
એ બંનેના નેત્ર હંમેશા રોષથી ભરેલા અને ક્યારેય પલક ન મારતા; એમની નજરમાં જે પણ આવે, તરત ભસ્મ થઈ જાય.
તૌ દૃષ્ટ્વા સહસા ખેદં જગામ વિનતાત્મજઃ। કથમેતૌ મહાવીર્યૌ જેતવ્યૌ હરિભોજિનૌ
એ બંનેને જોઈને વિનતાના પુત્રને અચાનક ચિંતામાં મૂકાઈ ગયો: 'આ મહાબળવાન, પીળા પંખીઓ ખાવાવાળા, બંનેને કેવી રીતે જીતવામાં આવે?'
ઇતિ સંચિન્ત્ય ગરુડસ્તયોસ્તૂર્ણં નિરાકરઃ।' તયોશ્ચક્ષૂંષિ રજસા સુપર્ણઃ સહસાઽઽવૃણોત્। તાભ્યામદૃષ્ટરૂપોઽસૌ સર્વતઃ સમતાડયત્
આ રીતે વિચાર કરીને, ગરુડે તરત પોતાનો ભય દૂર કર્યો; સુપર્ણે ધૂળથી એ બંનેના નેત્ર ઢાંકી દીધા, અને એમને દેખાયા વિના ચારેય બાજુથી પ્રહાર કર્યો.
તયોરઙ્ગે સમાક્રમ્ય વૈનતેયોઽન્તરિક્ષગઃ। આચ્છિનત્તરસા મધ્યે સોમમભ્યદ્રવત્તતઃ
એ બંનેના શરીર પર ચડીને, આકાશમાં વિહરનાર વિનતાનો પુત્ર ઝડપથી એમને વચ્ચેથી કાપી નાખ્યો અને પછી સોમ તરફ દોડી ગયો.
સમુત્પાટ્યામૃતં તત્ર વૈનતેયસ્તતો બલી। ઉત્પપાત જવેનૈવ યન્ત્રમુન્મથ્ય વીર્યવાન્
ત્યાં, વિનતાનો બળવાન પુત્ર અમૃત ઉપાડી લીધો અને પોતાની શક્તિથી યંત્રને તોડી નાખી, ઝડપથી ઉપર ઉડી ગયો.
અપીત્વૈવામૃતં પક્ષી પરિગૃહ્યાશુ નિઃસૃતઃ। આગચ્છદપરિશ્રાન્ત આવાર્યાર્કપ્રભાં તતઃ
એ પંખીએ અમૃત પિયું નહીં, પણ ઝડપથી લઈ ગયો અને થાક્યા વિના પાછો આવ્યો, અને એના પાંખોથી સૂર્યનું તેજ ઢાંકી દીધું.
વિષ્ણુના ચ તદાકાશે વૈનતેયઃ સમેયિવાન્। તસ્ય નારાયણસ્તુષ્ટસ્તેનાલૌલ્યેન કર્મણા
ત્યાં આકાશમાં, વિનતેયે વિષ્ણુને મળ્યો; નારાયણે એના લોભરહિત કાર્યો જોઈને પ્રસન્ન થયા.
તમુવાચાવ્યયો દેવો વરદોઽસ્મીતિ ખેચરમ્। સ વવ્રે તવ તિષ્ઠેયમુપરીત્યન્તરિક્ષગઃ
અવિનાશી દેવએ આકાશમાં વિહરતા પંખીને કહ્યું: 'હું તને વરદાન આપું છું.' ત્યારે તે પંખીએ કહ્યું: 'મારે તારા ઉપર રહેવું છે.'
ઉવાચ ચૈનં ભૂયોઽપિ નારાયણમિદં વચઃ। અજરશ્ચામરશ્ચ સ્યામમૃતેન વિનાઽપ્યહમ્
પછી તેણે ફરીથી નારાયણને કહ્યું: 'મારે વૃદ્ધાવસ્થા અને મૃત્યુ ન આવે, અમૃત પીધા વિના પણ હું અજીવન અને અમર રહું.'
એવમસ્ત્વિતિ તં વિષ્ણુરુવાચ વિનતાસુતમ્। પ્રતિગૃહ્ય વનૌ તૌ ચ ગરુડો વિષ્ણુમબ્રવીત્
વિષ્ણુએ વિનતાના પુત્રને કહ્યું: 'જેમ તું ઈચ્છે છે તેમ જ થાઓ.' વરદાન મળ્યા પછી, ગરુડાએ જંગલમાં વિષ્ણુને કહ્યું.
ભવતેપિ વરં દદ્યાં વૃણોતુ ભગવાનપિ। તં વવ્રે વાહનં વિષ્ણુર્નરુત્મન્તં મહાબલમ્
ગરુડાએ કહ્યું: 'ભગવાન, હવે તમને પણ વરદાન મળે, તમે પણ કંઈક માંગો.' ત્યારે વિષ્ણુએ મહાબળવાન અને સર્વોપરી એવા ગરુડાને પોતાનું વાહન પસંદ કર્યું.
ધ્વજં ચ ચક્રે ભગવાનુપરિ સ્થાસ્યસીતિ તમ્। એવમસ્ત્વિતિ તં દેવમુક્ત્વા નારાયણં ખગઃ
ભગવાને કહ્યું: 'હું તને મારા ધ્વજ પર રાખીશ, તું મારા ઉપર રહેશે.' ત્યારે પંખીએ 'જેમ કહ્યું તેમ જ થાઓ' કહીને નારાયણને વંદન કરી ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો.
વવ્રાજ તરસા વેગાદ્વાયું સ્પર્ધન્મહાજવઃ। તં વ્રજન્તં ખગશ્રેષ્ઠં વજ્રેણેન્દ્રોઽભ્યતાડયત્
ગરુડા પવન જેવી ઝડપથી અને જોરથી આગળ વધ્યો. ત્યારે ઇન્દ્રે, જ્યારે ગરુડા જઈ રહ્યો હતો, ત્યારે તેને વજ્રથી માર્યો.
હરન્તમમૃતં રોષાદ્ગરુડં પક્ષિણાં વરમ્। તમુવાચેન્દ્રમાક્રન્દે ગરુડઃ પતતાં વરઃ
ગરુડા જ્યારે અમૃત લઈ જઈ રહ્યો હતો ત્યારે ઇન્દ્રે ગુસ્સામાં આવીને પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગરુડાને વજ્રથી ઘા કર્યો. ત્યારે પતંગીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગરુડાએ, ઇન્દ્રના રડવાના અવાજે, તેને કહ્યું.
પ્રહસઞ્શ્લક્ષ્ણયા વાચા તથા વજ્રસમાહતઃ। ઋષેર્માનં કરિષ્યામિ વજ્રં યસ્યાસ્થિસંભવમ્
ગરુડા હસતાં હસતાં અને વજ્રના ઘા છતાં મૃદુ વાણીમાં બોલ્યો: 'જેણે વજ્ર માટે હાડકું આપ્યું એ ઋષિનું માન હું રાખીશ.'
વજ્રસ્ય ચ કરિષ્યામિ તવૈવ ચ શતક્રતો। એતત્પત્રં ત્યજામ્યેકં યસ્યાન્તં નોપલપ્સ્યસે
'હું વજ્રનું અને તું શતક્રતુ, તારો પણ માન રાખીશ. હવે હું એક પાંખ છોડું છું, જેના અંત સુધી તું પહોંચી શકીશ નહિ.'
ન ચ વજ્રનિપાતેન રુજા મેઽસ્તીહ કાચન। એવમુક્ત્વા તતઃ પુત્રમુત્સસર્જ સ પક્ષિરાટ્
'વજ્રના ઘા છતાં મને અહીં કોઈ દુઃખ થતું નથી.' આવું કહીને પંખીઓના રાજાએ પોતાના પુત્રને છોડી દીધો.
સુરૂપં પત્રમાલક્ષ્ય સુપર્ણોઽયં ભવત્વિતિ। તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં સહસ્રાક્ષઃ પુરંદરઃ। ખગો મહદિદં ભૂતમિતિ મત્વાઽભ્યભાષત
સુંદર પાંખ જોઈને બધાએ કહ્યું: 'આ હવે સુપર્ણ કહેવાશે.' આ વિશાળ આશ્ચર્ય જોઈને હજારો આંખો ધરાવતા પુરંદરે વિચાર્યું કે આ પંખી મહાન છે અને પછી બોલ્યો.
બલં વિજ્ઞાતુમિચ્છામિ યત્તે પરમનુત્તમમ્। સખ્યં ચાનન્તમિચ્છામિ ત્વયા સહ ખગોત્તમ
'મારે તારી સર્વોપરી અને અપ્રતિમ તાકાત જાણવી છે, અને તારા સાથે અવિનાશી મિત્રતા ઈચ્છું છું, પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ.'
સખ્યં મેઽસ્તુ ત્વયા દેવ યથેચ્છસિ પુરંદર। બલં તુ મમ જાનીહિ મહચ્ચાસહ્યમેવ ચ
'પુરંદર, જેમ તું ઈચ્છે છે તેમ આપણી વચ્ચે મિત્રતા રહે. પણ મારી તાકાત બહુ મોટી છે અને સહન કરી શકાય તેવી નથી, એ જાણ.'
કામં નૈતત્પ્રશંસન્તિ સન્તઃ સ્વબલસંસ્તવમ્। `અનિમિત્તં સુરશ્રેષ્ઠ સદ્યઃ પ્રાપ્નોતિ ગર્હણામ્
'સારા લોકો પોતાનું બળ કદી વખાણતા નથી, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ; કારણ વગર પોતાની પ્રશંસા કરવી તરત જ નિંદા લાવે છે.'
ગુણસંકીર્તનં ચાપિ પૃષ્ટેનાન્યેન ગોપતે। વક્તવ્યં ન તુ વક્તવ્યં સ્વયમેવ શતક્રતો
'જ્યારે બીજું કોઈ પૂછે ત્યારે પોતાના ગુણો કહેવા જોઈએ, ધરતીના સ્વામી, પણ કારણ વગર પોતાની જાતે કદી કહેવું નહિ, શતક્રતુ.'
સખેતિ કૃત્વા તુ સખે પૃષ્ટો વક્ષ્યામ્યહં ત્વયા। ન હ્યાત્મસ્તવસંયુક્તં વક્તવ્યમનિમિત્તતઃ
'પણ હવે તું મને મિત્ર કહીને પૂછ્યું છે, એટલે હું તને કહું છું. કારણ વગર પોતાની પ્રશંસા કરવી યોગ્ય નથી.'
સપર્વતવનામુર્વીં સસાગરજલામિમામ્। વહે પક્ષેણ વૈ શક્ર ત્વામપ્યત્રાવલમ્બિનમ્
'શક્ર, એક જ પાંખે હું આ પર્વતો, વનો અને સાગરોથી ભરેલી ધરતી અને તને પણ, જો તું મારા પર આધાર રાખે, ઉઠાવી શકું.'
સર્વાન્સંપિણ્ડિતાન્વાપિ લોકાન્સસ્થાણુજઙ્ગમાન્। વહેયમપરિશ્રાન્તો વિદ્ધીદં મે મહદ્બલમ્
'સ્થાવર અને જંગમ બધા જીવો સાથે બધા લોકોને હું થાક્યા વિના ઉઠાવી શકું, આ જ મારું મહાન બળ છે, એ જાણ.'
ઇત્યુક્તવચનં વીરં કિરીટી શ્રીમતાં વરઃ। આહ શૌનક દેવેન્દ્રઃ સર્વલોકહિતઃ પ્રભુઃ
આવી રીતે વાત કર્યા પછી, કિરીટી, જે સૌભાગ્યશાળીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેને દેવોના રાજા, સૌના કલ્યાણકામી શૌનકએ સંબોધન કર્યો.
એવમેવ યથાત્થ ત્વં સર્વં સંભાવ્યતે ત્વયિ। સંગૃહ્યતામિદાનીં મે સખ્યમત્યન્તમુત્તમમ્
જેમ તમે કહ્યું તેમ જ થશે; તમામાં બધું શક્ય છે. હવે મારી તરફથી આ શ્રેષ્ઠ અને અવિનાશી મિત્રતા સ્વીકારો.
ન કાર્યં યદિ સોમેન મમ સોમઃ પ્રદીયતામ્। અસ્માંસ્તે હિ પ્રબાધેયુર્યેભ્યો દદ્યાદ્ભવાનિમમ્
જો મને સોમની જરૂર નથી, તો સોમ આપી દો. જેમને તમે આપશો, એ જ અમને દુઃખ આપનારા છે.
કિંચિત્કારણમુદ્દિશ્ય સોમોઽયં નીયતે મયા। ન દાસ્યામિ સમાપાતું સોમં કસ્મૈચિદપ્યહમ્
કેટલાક કારણસર હું આ સોમ લઈ રહ્યો છું. હું કોઈને પણ પીવા માટે સોમ નહીં આપું.