ઇદં વૈ દેવનં પાપં નિકૃત્યા કિતવૈઃ સહ। ધર્મેણ તુ જયો યુદ્ધે તત્પરં ન તુ દેવનમ્
આ પાશા તો ખરેખર પાપ છે, કારણ કે એમાં જુગારીઓ છેતરપિંડી કરે છે; સાચી વિજય તો ધર્મથી યુદ્ધમાં મળે છે, જુગારથી નહીં.
નાર્યા મ્લેચ્છન્તિ ભાષાભિર્માયયા ન ચરન્ત્યુત। અજિહ્યમશઠં યુદ્ધમેતત્સત્પુરુષવ્રતમ્
સ્ત્રીઓ કદી વિદેશી ભાષા બોલતી નથી, ન તો છેતરપિંડીથી વર્તે છે; અને સારા પુરુષોનું વ્રત છે કે તેઓ સીધા અને નિષ્કપટ યુદ્ધ કરે છે.
શક્તિતો બ્રાહ્મણાર્થાય શિક્ષિતું પ્રયતામહે। તદ્વૈ વિત્તં માતિદેવીર્માજૈષીઃ શકુને પરાન્
અમારી શક્તિ પ્રમાણે, અમે બ્રાહ્મણના હિત માટે જ્ઞાન મેળવવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ; એ જ સાચું ધન છે, શકુને, અને બીજાને છેતરપિંડીથી હરાવું એ યોગ્ય નથી.
નિકૃત્યા કામયે નાહં સુખાન્યુત ધનાનિ વા। કિતવસ્યેહ કૃતિનો વૃત્તમેતન્ન પૂજ્યતે
હું છેતરપિંડીથી સુખ કે ધન મેળવવા ઇચ્છતો નથી, કે જુગારીની ચાલાકીએ મળતી વસ્તુઓમાં મને રસ નથી; આવી વૃત્તિ અહીં માન્ય નથી.
શ્રોત્રિયઃ શ્રોત્રિયાનેતિ નિકૃત્યૈવ યુધિષ્ઠિર। વિદ્વાનવિદુષોઽભ્યેતિ નાહુસ્તાં નિકૃતિં જનાઃ
યુધિષ્ઠિર, પંડિત પણ પંડિતને છેતરપિંડીથી હરાવે છે; સમજદાર અને અજ્ઞાની બંનેને હરાવી શકાય છે, પણ લોકો એવી છેતરપિંડીને કદી વખાણતા નથી.
અક્ષૈર્હિ શિક્ષિતોઽભ્યેતિ નિકૃત્યૈવ યુધિષ્ઠિર। વિદ્વાનવિદુષોઽભ્યેતિ નાહુસ્તાં નિકૃતિં જનાઃ
યુધિષ્ઠિર, જે પાશામાં કુશળ છે એ પણ છેતરપિંડીથી જ બીજાને હરાવે છે; સમજદાર અને અજ્ઞાની બંનેને હરાવી શકાય છે, પણ લોકો એવી છેતરપિંડીને કદી વખાણતા નથી.
અકૃતાસ્ત્રં કૃતાસ્રશ્ચ દુર્બલં બલવત્તરઃ। એવં કર્મસુ સર્વેષુ નિકૃત્યૈવ યુધિષ્ઠિરઃ। વિદ્વાનવિદુષોભ્યેતિ નાહુસ્તાં નિકૃતિં જનાઃ
અશિક્ષિતને શિક્ષિત હરાવે છે, અને દુર્બળને શક્તિશાળી; એ જ રીતે, યુધિષ્ઠિર, દરેક કાર્યમાં છેતરપિંડીથી સમજદાર અને અજ્ઞાની બંનેને હરાવી શકાય છે, પણ લોકો આવી છેતરપિંડીને કદી વખાણતા નથી.
એવં ત્વં મામિહાભ્યેત્ય નિકૃતિં યદિ મન્યસે। દેવનાદ્વિનિવર્તસ્વ યદિ તે વિદ્યતે ભયમ્
જો તું અહીં મને છેતરપિંડીથી હરાવવાનો વિચાર કરતો હોય, તો જો તને ડર લાગે છે તો જુગારથી દૂર રહી જા.
આહૂતો ન નિવર્તેયમિતિ મે વ્રતમાહિતમ્। વિધિશ્ચ બલવાન્રાજન્દિષ્ટસ્યાસ્મિ વશે સ્થિતઃ
મારો સંકલ્પ છે કે એકવાર બોલાવ્યા પછી હું પાછો ફરો નહીં; અને રાજા, વિધિ બહુ જ શક્તિશાળી છે—હું તો દૈવના વશમાં છું.
અસ્મિન્સમાગમે કેન દેવનં મે ભવિષ્યતિ। પ્રતિપાણશ્ચ કોઽન્યોસ્તિ તતો દ્યૂતં પ્રવર્તતામ્
આ સભામાં, મારા સાથે પાશા કોણ રમશે? બીજો દાવ પર કોણ આવશે? તો હવે જુગાર શરૂ થવો જોઈએ.
અહં દાતાસ્મિ રત્નાનાં ધનાનાં ચ વિશામ્પતે। મદર્થે દેવિતા ચાયં શકુનિર્માતુલો મમ
હે રાજાઓના રાજા, હું રત્નો અને ધનની આપનાર છું; મારા માટે મારા મામા શકુની અહીં હાજર છે.
અન્યેનાન્યસ્ય વૈ દ્યૂતં વિષમં પ્રતિભાતિ મે। એતદ્વિદ્વિન્નુપાદત્સ્વ કામમેવં પ્રવર્તતમ્
મને તો લાગે છે કે જુગારમાં જુદા-જુદા લોકો વચ્ચે રમવું યોગ્ય નથી; આ જાણીને, તું ઈચ્છે તેમ કર, આ રીતે ચાલું દઈએ.
ઉપોહ્યમાને દ્યૂતે તુ રાજાનઃ સર્વ એવ તે। ધૃતરાષ્ટ્રં પુરસ્કૃત્ય વિવિશુસ્તાં સભાં તતઃ
જ્યારે જુગાર શરૂ થયું, ત્યારે બધા રાજાઓ ધૃતરાષ્ટ્રને આગળ રાખીને એ સભામાં પ્રવેશ્યા.
ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપશ્ચૈવ વિદુરશ્ચ મહામતિઃ। નાતિપ્રીતેન મનસા તેઽન્વવર્તન્ત ભારત
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ અને વિદુર જેવા વિદ્વાન પણ, મનમાં ખાસ આનંદ વિના, એમાં જોડાયા, હે ભારત.
તે દ્વન્દ્વશઃ પૃથચ્કૈવ સિંહગ્રીવા મહૌજસઃ। સિંહાસનાનિ ભૂરિણી વિચિત્રાણિ ચ ભેજિરે
સિંહ જેવી કઠોર ગરદનવાળા અને મહાન શક્તિ ધરાવતા એ રાજાઓ, કોઈ જોડીમાં તો કોઈ એકલા, અનેક સુંદર અને વૈભવી સિંહાસનો પર બેઠા.
શુશુભે સા સભા રાજન્રાજભિસ્તૈઃ સમાગતૈઃ। દેવૈરિવ મહાભાગૈઃ સમવેતૈસ્ત્રિવિષ્ટપમ્
હે રાજા, એ સભા એ રાજાઓના એકઠા થવાથી એવી તેજસ્વી લાગી, જેમ દેવતાઓ ભેગા થાય ત્યારે સ્વર્ગ જ્યોત્સ્નામય બને છે.
સર્વે વેદવિદઃ શૂરાઃ સર્વે ભાસ્વરમૂર્તયઃ। પ્રવર્તત મહારાજ સુહૃદ્દ્યૂતમનન્તરમ્
બધા વેદજ્ઞ, બહાદુર અને તેજસ્વી સ્વરૂપવાળા હતા; પછી, હે મહારાજ, મિત્રતાપૂર્વક જુગાર શરૂ થયો.
અયં બુહધનો રાજન્સાગરાવર્તસમ્ભવઃ। મણિર્હારોત્તરઃ શ્રીમાન્કનકોત્તમભૂષણઃ
હે રાજા, આ અનેક રત્નોથી શોભતા, સાગરના ગર્ભમાંથી ઉદ્ભવેલા, સુંદર સોનાના આભૂષણોથી સજ્જ એવા મણિ છે.
એતદ્રાજન્મમ ધનં પ્રતિપાણોઽસ્તિ કસ્તવ। યેન માં ત્વં મહારાજ ધનેન પ્રતિદીવ્યસે
હે રાજા, આ મારો દાવ છે; તારો દાવ શું છે? કયા ધનથી, હે મહારાજ, તું મારી સામે જુગાર રમશે?
સન્તિ મે મણયશ્ચૈવ ધનાનિ સુબહૂનિ ચ। મત્સરશ્ચ ન મેઽર્થેષુ જયસ્વૈનં દુરોદરમ્
મારા પાસે ઘણાં મણિ અને ઘણું ધન છે; પણ મને સંપત્તિમાં કોઈ મમતા નથી—આ ઊંડા ગુહાવાળો મણિ તું જીતી લે.
તતો જગ્રાહ શકુનિસ્તાનક્ષાનક્ષતત્ત્વવિત્। જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત
પછી, પાંસાં રમવામાં કુશળ એવા શકુનીએ પાંસાં ઉઠાવ્યાં અને યુધિષ્ઠિરને કહ્યું: 'જીત્યું!'
મત્ત કૈતકેનૈવ યજ્જિતોઽસ્મિ દુરોદરે। શકુને હન્ત દીવ્યામો ગ્લહમાનાઃ પરસ્પરમ્
હું છેતરપિંડીથી આ દાવમાં હાર્યો છું, હે શકુની, આવ, આપણે એકબીજાને પડકાર આપીને ફરી રમીએ.
સન્તિ નિષ્કસહસ્રસ્ય ભાણ્ડિન્યો ભરિતાઃ શુભાઃ। કોશો હિરણ્યમક્ષય્યં જાતરૂપમનેકશઃ। એતદ્રાજન્મમ ધનં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા
હજારો સોનાની મુદ્રાઓથી ભરેલા સુંદર ભંડાર છે, અનેક પ્રકારના સોનાથી ભરેલો અક્ષય ખજાનો છે; હે રાજા, આ મારો દાવ છે, એથી હું તારી સામે રમું છું.
કૌરવાણાં કુલકરં જ્યેષ્ઠં પાણ્ડવમચ્યુતમ્। ઇત્યુક્તઃ શકુનિઃ પ્રાહ જિતમિત્યેવ તં નૃપમ્
કૌરવોના વંશને મહાન બનાવનાર, પાંડવોમાં સૌથી મોટા અને અડગ એવા પાંડવને ઉલ્લેખીને, શકુનીએ એ રાજાને કહ્યું: 'જીત્યું!'
અયં સહસ્રસમિતો વૈયાઘ્રઃ સુપ્રતિષ્ઠિતઃ। સુચક્રોપસ્કરઃ શ્રીમાન્કિઙ્કિણીજાલમણ્ડિતઃ
આ એક હજાર રથ જેટલી બળવાન, સારી રીતે બનાવેલી, ઉત્તમ સાધનોવાળી, સુંદર અને ઘંટીઓથી શોભાયમાન રથ છે.
સંહ્રાદનો રાજરથો ય ઇહાસ્માનુપાવહત્। જૌત્રો રથવરઃ પુણ્યો મેઘસાગરનિઃ સ્વનઃ
આ રાજરસી રથ, જે મેઘ અને સાગરના ગર્જનાની જેમ ધ્વનિ કરે છે, અમારા માટે અહીં લાવવામાં આવ્યો છે; એ શુભ અને શ્રેષ્ઠ રથ છે.
અષ્ટૌ યં કુરરચ્છાયાઃ સદશ્વા રાષ્ટ્રસંમતાઃ। વહન્તિ નૈષાં મુચ્યેત પદાદ્ભૂમિમુપસ્પૃશન્। એતદ્રાજન્ધનં મહ્યં તેન દીવ્યામ્યહં ત્વયા
આ રથને આઠ કુરર પક્ષીની છાંયાવાળા, હંમેશા રાજ્યમાં માન્ય એવા ઘોડા ખેંચે છે, જે ક્યારેય પગથી જમીન સ્પર્શતા નથી. હે રાજા, આ મારો દાવ છે, એથી હું તારી સામે રમું છું.
એવં શ્રુત્વા વ્યવસિતો નિકૃતિં સમુપાશ્રિતઃ। જિતમિત્યેવ શકુનિર્યુધિષ્ઠિરમભાષત
આ સાંભળીને, યુધિષ્ઠિરે મનમાં નક્કી કર્યું, પણ છેતરપિંડીનો આશ્રય લીધો; ત્યારે શકુનીએ ફરી કહ્યું: 'જીત્યું!'
શતં દાસીસહસ્રાણિ તરુણ્યો હેમભદ્રિકાઃ। કમ્બુકેયૂરધારિણ્યો નિષ્કકણ્ઠ્યઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ
મારા પાસે લાખો યુવાન દાસીઓ છે, જે સોનાની પાટલીઓ પર બેસે છે, હાથમાં કાંડા અને ગળામાં હાર પહેરીને સુંદર રીતે શોભે છે.
મહાર્હમાલ્યાભરણાઃ સુવસ્ત્રાશ્ચન્દનોક્ષિતાઃ। મણીન્હેમ ચ બિભ્રત્યશ્ચતુઃષષ્ટિવિશારદાઃ
આ સ્ત્રીઓ昂ગમૂલ્યના હાર અને આભૂષણોથી સજ્જ છે, સુંદર વસ્ત્રો પહેરીને ચંદન લગાવેલું છે, તેઓએ સોનાના અને રત્નોના ગહનાં પહેર્યા છે અને ચૌસઠ કળાઓમાં નિપુણ છે.