ભૃત્યાસ્તુ યે પાણ્ડવાનાં તાંસ્તે વક્ષ્યામિ પાર્થિવ। યેષામામં ચ પક્વં ચ સંવિધત્તે યુધિષ્ઠિરઃ
રાજા, હું તમને પાંડવોના સેવકો વિશે કહું છું, જેમના માટે યુધિષ્ઠિર કાચું અને પાકેલું માંસ બંનેની વ્યવસ્થા કરે છે.
અયુતં ત્રીણિ પદ્માનિ ગજારોહાઃ સસાદિનઃ। થાનામર્બુદં ચાપિ પાદાતા બહવસ્તથા
અહીં ત્રણ લાખ હાથીઓ પર ચડેલા યોદ્ધાઓ અને તેમના ઘોડાઓ છે, અને દસ કરોડ પગપાળા સૈનિકો પણ છે.
પ્રમીયમાણમાં ચ પચ્યમાનં તથૈવ ચ। વિસૃજ્યમાનં ચાન્યત્ર પુણ્યાહસ્વન એવ ચ
અહીં માંસ માપવામાં આવે છે, રાંધવામાં આવે છે અને બીજે પણ વહેંચવામાં આવે છે, તેમજ શુભ અવસરે પણ વહેંચાય છે.
નાભુક્તવન્તં નાપીતં નાલઙ્કૃતમસત્કૃતમ્। પશ્યં સર્વવર્ણાનાં યુધિષ્ઠિરનિવેશને
યુધિષ્ઠિરના મહેલમાં મેં કોઈ પણ જાતિના માણસને એવો જોયો નથી, જેને ખાવાનું, પીવાનું, શણગારવાનું કે સન્માન મળ્યું ન હોય.
અષ્ટાશીતિસહસ્રાણિ સ્નાતકા ગૃહમેધિનઃ। ત્રિંશદ્દાસીક એકૈકો યાન્બિભર્તિ યુધિષ્ઠિરઃ। સુપ્રીતાઃ પરિતૃષ્ટાશ્ચ તે હ્યાશંસત્ત્યરિક્ષયમ્
અઠ્ઠાવન હજાર વિદ્વાન ગૃહસ્થો છે, દરેકને યુધિષ્ઠિર ત્રીસ દાસીઓ આપે છે; તેઓ ખૂબ ખુશ અને સંતોષી છે, તેમને વધુ કંઈકની ઈચ્છા જ નથી.
દશાન્યાનિ સહસ્રાણિ યતીનામૂર્ધ્વરેતસામ્। ભુઞ્જતે રુક્મપાત્રીભિર્યુધિષ્ઠિરનિવેશને
દસ હજાર બ્રહ્મચારી યતિઓ પણ યુધિષ્ઠિરના મહેલમાં સુવર્ણ વાસણમાં ભોજન કરે છે.
અભુક્તં ભુક્તવદ્વાપિ સર્વમાકુબ્જવામનમ્। અભુઞ્જાના યાજ્ઞસેની પ્રત્યવૈક્ષદ્વિશામ્પતે
જમવાનું ખાધું હોય કે ન ખાધું હોય, દ્રૌપદી એ બધું ધ્યાનપૂર્વક તપાસે છે, રાજાઓના રાજા.
દ્વૌ કરૌ ન પ્રયચ્છેતાં કુન્તીપુત્રાય ભારત। સામ્બન્ધિકેનપાઞ્ચાલાઃ સખ્યેનાન્ધકવૃષ્ણયઃ
કોઈ પણ વ્યક્તિ કુંતીપુત્રને મદદ કરવા માટે હાથ આપતો અટકતો નથી; પાંચાલો સંબંધથી અને અંધક-વૃષ્ણિ મિત્રતા વડે મદદ કરે છે.
આર્યાસ્તુ યે વૈ રાજાનઃ સત્યસન્ધા મહાવ્રતાઃ। પર્યાપ્તવિદ્યા વક્તારો વેદાન્તાવભૃથપ્લુતાઃ
જે રાજાઓ ઉદાર, સત્યવચન અને મહાન વ્રત ધરાવતા છે, પૂરતી વિદ્યા ધરાવે છે, વેદના અંત સુધી પહોંચેલા છે, એવા બધા અહીં હાજર છે.
ધૃતિમન્તો હ્રીનિષેવા ધર્માત્માનો નાશસ્વિનઃ। મૂર્ધાભિષિક્તાસ્તે ચૈનં રાજાનઃ પર્યુપાંસતે
ધીર, લજ્જાશીલ, ધર્મનિષ્ઠ અને અવિનાશી એવા મસ્તક પર તિલકધારી રાજાઓ તેની આસપાસ ભેગા થયા છે.
દક્ષિણાર્થં સમાનીત રાજભિઃ કાંસ્યદોહનાઃ। આરણ્યા બહુસાહસ્રા અપશ્યંસ્તત્રતત્ર ગાઃ
રાજાઓએ દાન માટે કાંસ્યના વાસણમાં દૂધ આપતી ગાયો લાવી હતી; મેં અહીં-અહીં અનેક હજાર જંગલી ગાયો જોઈ.
આજહ્રસ્તત્ર સત્કૃત્ય સ્વયમુદ્યમ્ય ભારત। અભિષેકાર્થમવ્યગ્રા ભાણ્ડમુચ્ચાવચં નૃપાઃ
ત્યાં રાજાઓએ પોતે જ શ્રદ્ધાપૂર્વક વિવિધ પ્રકારના ઊંચા-નીચા વાસણો અભિષેક માટે લાવ્યા.
બાહ્લીકો રથમાહાર્ષીજ્જામ્બૂનદવિભૂષિતમ્। સુદક્ષિણસ્તુ યુયુજે શ્વેતૈઃ કામ્ભોજજૈર્હયૈઃ
બાહ્લીકના રાજાએ સોનાથી શોભાયમાન રથ લાવ્યો અને સુદક્ષિણે તેને કામ્બોજના સફેદ ઘોડાઓ જોડ્યા.
સુનીથઃ પ્રીતિમાંશ્ચૈવ હ્યનુકર્ષં મહાબલઃ। ધ્વજં ચેદિપતિશ્ચૈવમહાર્ષીત્સ્વયમુદ્યતમ્
સુનીથ આનંદથી અને બળથી યુક્ત યોક લાવ્યો; અને ચેદિના રાજાએ પોતે જ ધ્વજ લાવીને ઊંચો કર્યો.
દાક્ષિણાત્યઃ સન્નહનં સ્રગુષ્ણીષે ચ માગધઃ। વસુદાનો મહેષ્વાસો ગજેન્દ્રં ષષ્ટિહાયનમ્
દક્ષિણના રાજાએ કવચ લાવ્યું, માગધના રાજાએ ફૂલમાળ અને પાગ લાવ્યા; મહાન ધનુર્ધર વસુદાનાએ સાડા સાઠ વર્ષનો હાથી લાવ્યો.
મત્સ્યસ્ત્વક્ષાન્હેમનદ્ધાનેકલવ્ય ઉપાનહૌ। આવન્ત્યસ્ત્વભિષેકાર્થમપો બહુવિધાસ્તથા
મત્સ્યના રાજાએ સોનાથી બંધાયેલા મોજાં અને માછલીની ચામડીનું કપડું લાવ્યું; અવંતિના રાજાએ અભિષેક માટે અનેક પ્રકારનું પાણી લાવ્યું.
ચેકિતાન ઉપાસઙ્ગં ધનુઃ કાશ્ય ઉપાહરત્। અસિં ચ સુત્સરું શલ્યઃ શૈક્યં કાઞ્ચનભૂષણમ્
ચેકિતાનાએ ભેટરૂપે ધનુષ્ય લાવ્યું, કાશીના રાજાએ તલવાર લાવી, અને શલ્યાએ સોનાથી શોભાયમાન ભાલો લાવ્યો.
અભ્યપિઞ્ચત્તતો ધૌમ્યો વ્યાસશ્ચ સમુહાતપાઃ। નારદં ચ પુરસ્કૃત્ય દેવલં ચાસિતં મુનિમ્
પછી ધૌમ્ય અને વ્યાસ, મહાન તપસ્વી, નારદને આગળ રાખીને અને કાળાં મુનિ દેવલ સાથે પવિત્ર પાણી છાંટ્યું.
પ્રીતિમન્ત ઉપાતિષ્ઠન્નભિષેકં મહર્ષયઃ। જામદગ્ન્યેન સહિતાસ્તથાન્યે વેદપારગાઃ
મહાન ઋષિઓ આનંદથી, જામદગ્નિપુત્ર અને અન્ય વેદજ્ઞો સાથે, તે અભિષેકમાં ઉપસ્થિત રહ્યા.
અભિજગ્મર્મહાત્માનો મન્ત્રવદ્ભૂરિદક્ષિણમ્। મહેન્દ્રમિવ દેવેન્દ્રં દિવિ સપ્તર્ષયો યથા
મંત્રજ્ઞ અને દાનમાં ઉદાર એવા મહાત્માઓ ત્યાં એકત્ર થયા, જેમ સ્વર્ગમાં સાત ઋષિઓ ઇન્દ્રને મળે છે.
અધારયચ્છત્રમસ્ય સાત્યકિઃ સત્યવિક્રમઃ। ધનઞ્જયશ્ચ વ્યજને ભીમસેનશ્ચ પાણ્ડવઃ
સત્યકી, જે સચ્ચાઈમાં અડગ છે, તેણે રાજાશાહી છત્ર ધારણ કર્યું; ધનંજય અને ભીમસેન પંખા લઈને બાજુએ ઊભા રહ્યા.
ચામરે ચાપિ શુદ્ધે દ્વે યમૌ જગૃહતુસ્તથા। ઉપાગૃહ્ણાદ્યમિન્દ્રાય પુરાકલ્પે પ્રજાપતિઃ
યમદ્વયે પવિત્ર ચામર હાથમાં લીધાં, જેમ પ્રાચીન સમયમાં પ્રજાપતિએ ઇન્દ્રની સેવા કરી હતી.
તમસ્મૈ શઙ્ખમાહાર્ષીદ્વારુણં કલશોદધિઃ। શૈક્યં નિષ્કસહસ્રેણ સુકૃતં વિશ્વકર્મણા
સમુદ્રે, વિશ્વકર્માએ બનાવેલો અને હજાર સોનાના મૂલ્યનો સુવર્ણ કળશ લઈને, તેને વારુણ શંખ અર્પણ કર્યો.
તેનાભિષિક્તઃ કૃષ્ણેન તત્ર મે કશ્મલોઽભવત્। ગચ્છન્તિ પૂર્વાદપરં સમુદ્રં ચાપિ દક્ષિણમ્
કૃષ્ણે જ્યારે એથી અભિષેક કર્યો, ત્યારે મને ભય અને ગૂંચવણ થઈ ગઈ, જેમ કે પાણી પૂર્વથી પશ્ચિમ અને દક્ષિણ સમુદ્ર સુધી વહે છે.
ઉત્તરં તુ ગચ્છન્તિ વિના તાત પતત્ર્રિભિઃ। તત્ર સ્મ દધ્મુઃ શતશઃ શઙ્ખાન્મઙ્ગલકારકાન્
પણ ઉત્તર તરફ તો ફક્ત પક્ષીઓ જ જઈ શકતા; ત્યાં સોંસો શુભ શંખો વગાડાયા.
પ્રાણદન્ત સમાધ્માતાસ્તતો રોમાણિ મેઽહૃષન્। પ્રાપતન્ભૂમિપાલાશ્ચ યે તુ હીનાઃ સ્વતેજસા
જ્યારે એ શંખો પૂરેપૂરા શ્વાસથી વગાડાયા, ત્યારે મારા રોમકૂળા ઊભા થઈ ગયા; અને જેઓ રાજાઓ પોતાની તેજસ્વિતામાં હલકા હતા, તેઓ જમીન પર પડી ગયા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ પાણ્ડવાશ્ચ સાત્યકિઃ કેશવોઽષ્ટમઃ। સત્વસ્થા વીર્યસમ્પન્ના હ્યન્યોન્યપ્રિયદર્શનાઃ
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, પાંડવો, સત્યકી અને આઠમો તરીકે કેશવ—બધા ધીરજવાળા, બળવાન અને એકબીજાની સંગતમાં આનંદિત.
વિસઞ્જ્ઞાન્ભૂમિપાન્દૃષ્ટ્વા માં ચ તે પ્રાહસંસ્તદા। તતઃ પ્રહૃષ્ટો બીભત્સુઃ પ્રાદાદ્ધેમવિષાણિનામ્
રાજાઓ અને મને બેભાન જોઈને તેઓ હસી પડ્યા; અને ખુશ થઈને અર્જુને સોનાની શિંગાવાળી ગાયોની દાન આપી.
શતાન્યનડુહાં પઞ્ચ દ્વિજમુખ્યેષુ ભારત। ન રન્તિદેવો નાભાગો યૌવનાશ્વો મનુર્ન ચ
પાંચસો દૂધવાળી ગાયો અર્જુને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને આપી; રંતિદેવ, નાભાગ, યૌવનાશ્વ કે મનુએ પણ આવું ક્યારેય કર્યું નહોતું.
ન ચ રાજા પૃથુર્વૈન્યો ન ચાપ્યાસીદ્ભગીરથઃ। યયાતિર્નહુષો વાપિ યથા રાજા યુધિષ્ઠિરઃ
ન તો રાજા પૃથુ, ન ભગીરથ, ન યયાતિ કે નહુષે પણ ક્યારેય એવુ કર્યું, જે રાજા યુધિષ્ઠિરે કર્યું.