આત્મા હિ કૃષ્ણઃ પાર્થસ્ય કૃષ્ણસ્યાત્મા ધનઞ્જયઃ। યદ્બ્રૂયાદર્જુનઃ કૃષ્ણં સર્વં કુર્યાદસંશયમ્
કૃષ્ણ તો પાર્થનો આત્મા છે અને ધનંજય કૃષ્ણનો આત્મા છે; અર્જુન કૃષ્ણને જે કહેશે, તે કૃષ્ણ નિશ્ચયે કરશે.
કૃષ્ણો ધનઞ્જયસ્યાર્થે સ્વર્ગલોકમપિ ત્યજેત્। તથૈવ પાર્થઃ કૃષ્ણાર્થે પ્રાણાનપિ પરિત્યજેત્
કૃષ્ણ ધનંજય માટે સ્વર્ગલોક પણ ત્યાગી દે, અને એ જ રીતે પાર્થ કૃષ્ણ માટે પોતાનું જીવન પણ અર્પી દે.
સુરભીંશ્ચન્દનરસાન્હેમકુમ્ભસમાસ્થિતાન્। મલયાદ્દર્દુરાચ્ચૈવ ચન્દનાગુરુસઞ્ચયાન્
મલય અને દર્દુર પ્રદેશથી ચંદનવાળી ગાયો, સોનાના ઘડામાં ચંદનરસ અને ચંદન તથા અગરુના ઢગલા લાવવામાં આવ્યા.
મણિરત્નાનિ ભાસ્વન્તિ કાઞ્ચનં સૂક્ષ્મવસ્ત્રકમ્। ચોલપાણ્ડ્યાવપિ દ્વારં ન લેભાતે હ્યુપસ્થિતૌ
ઝળહળતા મણિ-મોતી, સોનું અને સુક્ષ્મ વસ્ત્રો—even ચોળ અને પાંડ્ય દેશના દ્વાર સુધી આવ્યા, પણ પ્રવેશ ન મળ્યો.
સમુદ્રસારં વૈદૂર્યં મુક્તાસઙ્ઘાંસ્તથૈવ ચ। શતશશ્ચ કુથાંસ્તત્ર સિંહલાઃ સમુપાહરન્
સમુદ્રમૂળના વૈડૂર્યમણિ, મોતીના ગોઠ, અને સિંહલ દેશના લોકોએ ત્યાં સૈંકડો પેટીઓ ભેટમાં લાવી.
સંવૃતા મણિચીરૈસ્તુ શ્યામાસ્તામ્રાન્તલોચનાઃ। તા ગૃહીત્વા નરાસ્તત્ર દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ વારિતાઃ
મણિચીરો પહેરેલી, શ્યામવર્ણ અને તાંબાં જેવી આંખવાળી સ્ત્રીઓ, ભેટ આપી દ્વારે ઉભી રહી, પણ અટકાવવામાં આવી.
પ્રીત્યર્થં બ્રાહ્મણશ્ચૈવ ક્ષત્રિયાશ્ચ વિનિર્જિતાઃ। ઉપાજહ્રુર્વિશશ્ચૈવ શૂદ્રાઃ શુશ્રૂષવસ્તથા
પ્રેમથી માન આપવા બ્રાહ્મણો, જીતાયેલા ક્ષત્રિયો, વૈશ્ય અને શ્રદ્ધાળુ શૂદ્રોએ પણ ભેટો અર્પણ કરી.
પ્રીત્યા ચ બહુમાનાચ્ચાપ્યુપાગચ્છન્યુધિષ્ઠિરમ્। સર્વે મ્લેચ્છાઃ સર્વવર્ણા આદિમધ્યાન્તજાસ્તથા
પ્રેમ અને બહુમાનથી, દરેક વર્ણના અને દરેક પ્રકારના મ્લેચ્છો, આરંભ, મધ્ય અને અંતે જન્મેલા, યુધિષ્ઠિર પાસે આવ્યા.
નાનાદેશસમુત્થૈશ્ચન નાનાજિતિભિરેવ ચ। પર્યસ્ત ઇવ લોકોઽયં યુધિષ્ઠિરનિવેશને
વિવિધ દેશોમાંથી આવેલા અને અનેક વિજયીઓ સાથે, એવું લાગતું હતું કે આખું જગત યુધિષ્ઠિરના મહેલમાં ભેગું થયું છે.
ઉચ્ચાવચાનુપગ્રાહાન્રાજભિઃ પ્રાપિતાન્બહૂન્। શત્રૂણાં પશ્યતો દુઃખાન્મુમૂર્ષા મે વ્યજાયત
રાજાઓએ લાવેલા અનેક ઊંચા-નીચા સેવકોને જોઈ, દુશ્મનોને સામે જોઈને મને દુઃખથી મૃત્યુની ઇચ્છા થઈ.
ભૃત્યાસ્તુ યે પાણ્ડવાનાં તાંસ્તે વક્ષ્યામિ પાર્થિવ। યેષામામં ચ પક્વં ચ સંવિધત્તે યુધિષ્ઠિરઃ
રાજા, હું તમને પાંડવોના સેવકો વિશે કહું છું, જેમના માટે યુધિષ્ઠિર કાચું અને પાકેલું માંસ બંનેની વ્યવસ્થા કરે છે.
અયુતં ત્રીણિ પદ્માનિ ગજારોહાઃ સસાદિનઃ। થાનામર્બુદં ચાપિ પાદાતા બહવસ્તથા
અહીં ત્રણ લાખ હાથીઓ પર ચડેલા યોદ્ધાઓ અને તેમના ઘોડાઓ છે, અને દસ કરોડ પગપાળા સૈનિકો પણ છે.
પ્રમીયમાણમાં ચ પચ્યમાનં તથૈવ ચ। વિસૃજ્યમાનં ચાન્યત્ર પુણ્યાહસ્વન એવ ચ
અહીં માંસ માપવામાં આવે છે, રાંધવામાં આવે છે અને બીજે પણ વહેંચવામાં આવે છે, તેમજ શુભ અવસરે પણ વહેંચાય છે.
નાભુક્તવન્તં નાપીતં નાલઙ્કૃતમસત્કૃતમ્। પશ્યં સર્વવર્ણાનાં યુધિષ્ઠિરનિવેશને
યુધિષ્ઠિરના મહેલમાં મેં કોઈ પણ જાતિના માણસને એવો જોયો નથી, જેને ખાવાનું, પીવાનું, શણગારવાનું કે સન્માન મળ્યું ન હોય.
અષ્ટાશીતિસહસ્રાણિ સ્નાતકા ગૃહમેધિનઃ। ત્રિંશદ્દાસીક એકૈકો યાન્બિભર્તિ યુધિષ્ઠિરઃ। સુપ્રીતાઃ પરિતૃષ્ટાશ્ચ તે હ્યાશંસત્ત્યરિક્ષયમ્
અઠ્ઠાવન હજાર વિદ્વાન ગૃહસ્થો છે, દરેકને યુધિષ્ઠિર ત્રીસ દાસીઓ આપે છે; તેઓ ખૂબ ખુશ અને સંતોષી છે, તેમને વધુ કંઈકની ઈચ્છા જ નથી.
દશાન્યાનિ સહસ્રાણિ યતીનામૂર્ધ્વરેતસામ્। ભુઞ્જતે રુક્મપાત્રીભિર્યુધિષ્ઠિરનિવેશને
દસ હજાર બ્રહ્મચારી યતિઓ પણ યુધિષ્ઠિરના મહેલમાં સુવર્ણ વાસણમાં ભોજન કરે છે.
અભુક્તં ભુક્તવદ્વાપિ સર્વમાકુબ્જવામનમ્। અભુઞ્જાના યાજ્ઞસેની પ્રત્યવૈક્ષદ્વિશામ્પતે
જમવાનું ખાધું હોય કે ન ખાધું હોય, દ્રૌપદી એ બધું ધ્યાનપૂર્વક તપાસે છે, રાજાઓના રાજા.
દ્વૌ કરૌ ન પ્રયચ્છેતાં કુન્તીપુત્રાય ભારત। સામ્બન્ધિકેનપાઞ્ચાલાઃ સખ્યેનાન્ધકવૃષ્ણયઃ
કોઈ પણ વ્યક્તિ કુંતીપુત્રને મદદ કરવા માટે હાથ આપતો અટકતો નથી; પાંચાલો સંબંધથી અને અંધક-વૃષ્ણિ મિત્રતા વડે મદદ કરે છે.
આર્યાસ્તુ યે વૈ રાજાનઃ સત્યસન્ધા મહાવ્રતાઃ। પર્યાપ્તવિદ્યા વક્તારો વેદાન્તાવભૃથપ્લુતાઃ
જે રાજાઓ ઉદાર, સત્યવચન અને મહાન વ્રત ધરાવતા છે, પૂરતી વિદ્યા ધરાવે છે, વેદના અંત સુધી પહોંચેલા છે, એવા બધા અહીં હાજર છે.
ધૃતિમન્તો હ્રીનિષેવા ધર્માત્માનો નાશસ્વિનઃ। મૂર્ધાભિષિક્તાસ્તે ચૈનં રાજાનઃ પર્યુપાંસતે
ધીર, લજ્જાશીલ, ધર્મનિષ્ઠ અને અવિનાશી એવા મસ્તક પર તિલકધારી રાજાઓ તેની આસપાસ ભેગા થયા છે.
દક્ષિણાર્થં સમાનીત રાજભિઃ કાંસ્યદોહનાઃ। આરણ્યા બહુસાહસ્રા અપશ્યંસ્તત્રતત્ર ગાઃ
રાજાઓએ દાન માટે કાંસ્યના વાસણમાં દૂધ આપતી ગાયો લાવી હતી; મેં અહીં-અહીં અનેક હજાર જંગલી ગાયો જોઈ.
આજહ્રસ્તત્ર સત્કૃત્ય સ્વયમુદ્યમ્ય ભારત। અભિષેકાર્થમવ્યગ્રા ભાણ્ડમુચ્ચાવચં નૃપાઃ
ત્યાં રાજાઓએ પોતે જ શ્રદ્ધાપૂર્વક વિવિધ પ્રકારના ઊંચા-નીચા વાસણો અભિષેક માટે લાવ્યા.
બાહ્લીકો રથમાહાર્ષીજ્જામ્બૂનદવિભૂષિતમ્। સુદક્ષિણસ્તુ યુયુજે શ્વેતૈઃ કામ્ભોજજૈર્હયૈઃ
બાહ્લીકના રાજાએ સોનાથી શોભાયમાન રથ લાવ્યો અને સુદક્ષિણે તેને કામ્બોજના સફેદ ઘોડાઓ જોડ્યા.
સુનીથઃ પ્રીતિમાંશ્ચૈવ હ્યનુકર્ષં મહાબલઃ। ધ્વજં ચેદિપતિશ્ચૈવમહાર્ષીત્સ્વયમુદ્યતમ્
સુનીથ આનંદથી અને બળથી યુક્ત યોક લાવ્યો; અને ચેદિના રાજાએ પોતે જ ધ્વજ લાવીને ઊંચો કર્યો.
દાક્ષિણાત્યઃ સન્નહનં સ્રગુષ્ણીષે ચ માગધઃ। વસુદાનો મહેષ્વાસો ગજેન્દ્રં ષષ્ટિહાયનમ્
દક્ષિણના રાજાએ કવચ લાવ્યું, માગધના રાજાએ ફૂલમાળ અને પાગ લાવ્યા; મહાન ધનુર્ધર વસુદાનાએ સાડા સાઠ વર્ષનો હાથી લાવ્યો.
મત્સ્યસ્ત્વક્ષાન્હેમનદ્ધાનેકલવ્ય ઉપાનહૌ। આવન્ત્યસ્ત્વભિષેકાર્થમપો બહુવિધાસ્તથા
મત્સ્યના રાજાએ સોનાથી બંધાયેલા મોજાં અને માછલીની ચામડીનું કપડું લાવ્યું; અવંતિના રાજાએ અભિષેક માટે અનેક પ્રકારનું પાણી લાવ્યું.
ચેકિતાન ઉપાસઙ્ગં ધનુઃ કાશ્ય ઉપાહરત્। અસિં ચ સુત્સરું શલ્યઃ શૈક્યં કાઞ્ચનભૂષણમ્
ચેકિતાનાએ ભેટરૂપે ધનુષ્ય લાવ્યું, કાશીના રાજાએ તલવાર લાવી, અને શલ્યાએ સોનાથી શોભાયમાન ભાલો લાવ્યો.
અભ્યપિઞ્ચત્તતો ધૌમ્યો વ્યાસશ્ચ સમુહાતપાઃ। નારદં ચ પુરસ્કૃત્ય દેવલં ચાસિતં મુનિમ્
પછી ધૌમ્ય અને વ્યાસ, મહાન તપસ્વી, નારદને આગળ રાખીને અને કાળાં મુનિ દેવલ સાથે પવિત્ર પાણી છાંટ્યું.
પ્રીતિમન્ત ઉપાતિષ્ઠન્નભિષેકં મહર્ષયઃ। જામદગ્ન્યેન સહિતાસ્તથાન્યે વેદપારગાઃ
મહાન ઋષિઓ આનંદથી, જામદગ્નિપુત્ર અને અન્ય વેદજ્ઞો સાથે, તે અભિષેકમાં ઉપસ્થિત રહ્યા.
અભિજગ્મર્મહાત્માનો મન્ત્રવદ્ભૂરિદક્ષિણમ્। મહેન્દ્રમિવ દેવેન્દ્રં દિવિ સપ્તર્ષયો યથા
મંત્રજ્ઞ અને દાનમાં ઉદાર એવા મહાત્માઓ ત્યાં એકત્ર થયા, જેમ સ્વર્ગમાં સાત ઋષિઓ ઇન્દ્રને મળે છે.