તત્ર સ્મ યદિ શક્તઃ સ્યં પાતયેઽહં વૃકોદરમ્। યદિ કુર્યાં સમારમ્ભં ભીમં હન્તું નરાધિપ
ત્યાં, જો હું શક્તિશાળી હોત, તો હું વૃકોદર ભીમને પાડી દઈને મારવાનો પ્રયાસ કરત, હે રાજા.
શિશુપાલ ઇવાસ્માકં ગતિઃ સ્યાન્નાત્ર સંશયઃ। સપત્નેનાવહાસો મે સ માં દહતિ ભારત
ત્યારે આપણું અંત તો શિશુપાલ જેવું જ થાત, એમાં કોઈ શંકા નથી; શત્રુએ જે મજાક કરી, એ મને અંદરથી દહાડી નાખે છે, હે ભારત.
પુનશ્ચ તાદૃશીમેવ વાપીં જલજશાલિનીમ્। મત્વા શિલાસમાં તોયે પતિતોઽસ્મિ નરાધિપ
પછી ફરી, એ જ સમજીને, હું કમળોથી ભરેલી તળાવમાં પડી ગયો, કારણ કે મને લાગ્યું કે પાણી પથ્થર જેટલું મજબૂત છે, હે રાજા.
તત્ર માં પ્રાહસત્કૃષ્ણઃ પાર્થેન સહ સુસ્વરમ્। દ્રૌપદી ચ સહ સ્ત્રીભિર્વ્યથયન્તી મનો મમ
ત્યાં કૃષ્ણે, પાર્થ સાથે, મીઠી અવાજે મારી મજાક ઉડાવી; અને દ્રૌપદી પણ સ્ત્રીઓ સાથે મળીને મારા મનને દુઃખ આપી.
ક્લિન્નવસ્ત્રસ્ય તુ જલે કિઙ્કરા રાજનોદિતાઃ। દદુર્વાસાંસિ મેઽન્યાનિ તચ્ચ દુઃખં પરં મમ
હે રાજા, જ્યારે મારાં વસ્ત્રો પાણીમાં ભીંજાઈ ગયા, ત્યારે રાજાના આદેશથી સેવકો મને બીજાં વસ્ત્રો લાવ્યાં. એથી મને બહુ દુઃખ થયું.
પ્રલમ્ભં ચ શૃણુષ્વાન્યદ્વદતો મે નરાધિપ। અદ્વારેણ વિનિર્ગચ્છન્દ્વારસંસ્થાનરૂપિણા। અભિહત્ય શિલાં ભૂયો લલાટેનાસ્મિ વિક્ષતઃ
હે નરાધિપ, હવે બીજું દુઃખ પણ સાંભળો. હું બાજુના દરવાજેથી બહાર નીકળતો હતો, જે મુખ્ય દ્વાર જેવું જ લાગતું હતું. ત્યાં મારું માથું પથ્થર સાથે અથડાયું અને ફરીથી ઇજા થઈ.
તત્ર માં યમજૌ દૂરાદાલોક્યાભિહતં તદા। બાહુભિઃ પરિગૃહ્ણીતાં શોચન્તૌ સહિતાવુભૌ
ત્યાં યમરાજના બંને પુત્રોએ દૂરથી મને ઇજાગ્રસ્ત જોઈને, દુઃખી થઈ, બંનેએ મળીને મને બાહોમાં ભરી લીધો.
ઉવાચ સહદેવસ્તુ તત્ર માં વિસ્મયન્નિવ। ઇદ દ્વારં ધાર્તરાષ્ટ્ર મા ગચ્છેતિ પુનઃ પુનઃ
ત્યાં સહદેવે આશ્ચર્યથી મને વારંવાર કહ્યું: 'ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર, આ દ્વારથી ન જજો.'
ભીમસેનેન તત્રોક્તો ધૃતરાષ્ટ્રાત્મજેતિ ચ। સમ્બોધ્ય પ્રહસિત્વા ચ ઇતો દ્વારં નરાધિપ
ત્યાં ભીમસેને પણ મને 'ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર' કહીને, હસતાં-હસતાં કહ્યું: 'હે નરાધિપ, આ છે સાચું દ્વાર.'
નામધેયાનિ રત્નાનાં પુરસ્તાન્ન શ્રુતાનિ મે। યાનિ દૃષ્ટાનિ મે તસ્યાં મનસ્તપતિ તચ્ચ મે
મને ત્યાં જે રત્નો દેખાયા, એમના નામ મેં પહેલાં ક્યારેય સાંભળ્યા નહોતા. એ બધું જોઈને મારું મન આજે પણ વ્યથિત છે.
યન્મયા પાણ્ડવોયાનાં દૃષ્ટં તચ્છૃણુ ભારત। આહૃતં ભૂમિપાલૈર્હિ વસુ મુખ્યં તતસ્તતઃ
હે ભારત, પાંડવોના જે ધન-સંપત્તિ મેં જોઈ, એ સાંભળો. અનેક રાજાઓએ વિવિધ પ્રદેશોમાંથી શ્રેષ્ઠ ધન ત્યાં લાવ્યું હતું.
નાવિદં મૂઢમાત્માનં દૃષ્ટ્વાહં તદરેર્ધનમ્। ફલતો ભૂમિતો વાઽપિ પ્રતિપદ્યસ્વ ભારત
શત્રુનું એ ધન જોઈને, મેં ક્યારેય મને મૂર્ખ કે અજ્ઞાન નથી માન્યો. હે ભારત, જે ફળથી કે જમીનમાંથી મળે, એ સ્વીકારવું જોઈએ.
ઔર્ણાન્બૈલાન્વાર્ષદંશાન્ જાતરૂપપરિષ્કૃતાન્। પ્રાવારાજિનમુખ્યાંશ્ચ કામ્ભોજઃ પ્રદદૌ બહૂન્
કાંબોજના રાજાએ અનેક સુંદર ઊનના કમળા, બકરા અને ઘેટાંના, સુવર્ણથી શોભિત, અને ઉત્તમ ચામડાં તથા ઓઢણીઓ ભેટ આપી.
અશ્વાંસ્તિત્તિરિકલ્માષાંસ્ત્રિશતં શુકનાસિકાન્। અષ્ટ્રવામીસ્ત્રિગર્તાશ્ચ પુષ્ટાઃ પીલુશમીઙ્ગુદૈઃ
ત્રણસો તિતિરી અને કલ્માષ જાતિના, શુકનાસ જેવા ઘોડા, અને ત્રિગર્ત દેશના મજબૂત ઘોડા, જે પીલુ, શમી અને ઇંગુદના ફળથી પોષાયેલા હતા.
ગોપાઃ સ્વીયેન સહિતાસ્તદાદાય ચતુષ્પદમ્। વસાતયોઽન્યદ્દ્રવ્યં દ્વારિ તસ્યાવતસ્થિરે
ગવાળાઓ પોતાના પશુઓ સાથે ચાર પગવાળા પ્રાણીઓ લાવ્યા; બીજું ધન અને સામાન પણ તેના દ્વાર પાસે જમાવાયું હતું.
કમણ્ડલૂનુપાદાય જાતરૂપમયઞ્છિવાન્। રત્નાનિ ચ હિરણ્યં ચ સુવર્ણં ચૈવ કેવલમ્
કોઈએ સુવર્ણના કમંડળ અને શુભ ચીજવસ્તુઓ, રત્નો, સોનું અને શુદ્ધ સોનું પણ લાવ્યું.
પ્રીયમાણઃ પ્રસન્નાત્મા સ્વયં સ્વજનસંવૃતઃ। ત્રૈખર્વો રથમુખ્યેશઃ પાણ્ડવાય ન્યવેદયત્
ત્રૈખર્વ નામના રથોના પ્રમુખે, આનંદિત અને ખુશમિજાજથી, પોતાના લોકો સાથે મળી, એ બધું પાંડવને અર્પણ કર્યું.
યશ્ચ સ દ્વિજમુખ્યેન રાજ્ઞઃ શઙ્ખો નિવેદિતઃ। પ્રીત્યા દત્તઃ કુવિન્દેન ધર્મરાજાય ધીમતે
અને જે શંખ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે રાજાને અર્પણ કર્યો હતો, તે કુવિંદે પ્રેમપૂર્વક ધર્મરાજને ભેટમાં આપ્યો.
તં સર્વે ભ્રાતરો ભ્રાત્રે દદુઃ શઙ્ખં કિરીટિને। તં પ્રત્યગૃહ્ણાદ્બીભત્સુસ્તોયજં હેમમાલિનમ્
બધા ભાઈઓએ એ શંખ, પોતાના ભાઈ માટે, કિરીટધારીને આપ્યો; બીભત્સુએ એ જળમાં જન્મેલો, સુવર્ણથી શોભિત શંખ સ્વીકાર્યો.
ચિત્રં નિષ્કસહસ્રેણ ભ્રાજમાનં સ્વતેજસા। રુચિરં દર્શનીયં ચ પૂજિતં વિશ્વકર્મણા
એ શંખ પોતાનાં તેજથી ઝગમગતું, હજારો નિષ્કોથી શોભિત, સુંદર અને જોવા લાયક હતું; વિશ્વકર્માએ તેને બનાવ્યો અને પૂજ્યો હતો.
અધારયચ્ચ ધર્મશ્ચ તં નમસ્ય પુનઃ પુનઃ। યોઽનાદનેઽપિ નદતિ સ નનાદાધિકં તદા
ધર્મરાજે એ શંખ ધારણ કર્યો અને વારંવાર નમન કર્યો; એ શંખ વગાડ્યા વિના પણ ગર્જના કરતો અને વગાડતાં તો વધુ જ ગર્જતો.
પ્રણાદાદ્ભૂમિપાસ્તસ્ય પેતુર્હીનાઃ ખતેજસા। ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ પાણ્ડવાશ્ચ સાત્યકિઃ કેશવોઽષ્ટમઃ
એ શંખના નાદથી રાજાઓ પોતાનું તેજ ગુમાવીને પડી ગયા; ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, પાંડવો, સાત્યકી અને આઠમો કેશવ પણ ત્યાં હતા.
સત્વેન સ્વેન સમ્પન્ના અન્યોન્યપ્રિયકારિણઃ। વિસઞ્જ્ઞાન્ભૂમિપાન્દૃષ્ટ્વા માં ચ તે પ્રાહસંસ્તદા
પોતપોતાના ગુણોથી યુક્ત અને એકબીજાની ખુશી માટે વર્તન કરતા, જ્યારે રાજાઓ અને મને બેભાન પડેલા જોયા, ત્યારે તેઓએ હસ્યા.
તતઃ પ્રહૃષ્ટો બીભત્સુરદદાદ્ધેમશૃઙ્ગિણઃ। શતાનનડુહાન્પઞ્ચ દ્વિજમુખ્યાય ભારત
પછી બીભત્સુ આનંદિત થઈને, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને પાંચસો સોનાની સિંગવાળી ગાયો આપી.
સુમુખેન બલિર્મુખ્યઃ પ્રેષિતોઽજાતશત્રવે। કુવિન્દેન હિરણ્યં ચ વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ
સુમુખે, બલિ આપનારા મુખ્યે, કુવિંદે દ્વારા અજાતશત્રુને સોનું અને વિવિધ કપડાં મોકલાયા.
કાશ્મીરરાજો માર્દ્વીકં શુદ્ધં ચ સરસં મધુ। બલિં ચ કુત્સ્નમાદાય પાણ્ડવાયાભ્યુટપાગમત્
કાશ્મીરના રાજાએ શુદ્ધ અને તાજું મધ અને અન્ય બલિ સાથે પાંડવ પાસે આવી પહોંચ્યો.
યવના હયાનુપાદાય પાર્વતીયાન્મનોજવાન્। આસનાનિ મહાર્હાણિ કમ્બલાંશ્ચ મહાધનાન્
યવનોએ પર્વતોમાં ઉછેરેલા ઝડપી ઘોડા, કિંમતી બેઠકો અને મૂલ્યવાન કમ્બલ લાવ્યા.
નવાન્સૂક્ષ્માંશ્ચ હૃદ્યાંશ્ચ પરાર્થ્યાન્સુપ્રદર્શનાન્। અન્યચ્ચ વિવિધં રત્નં દ્વારિ તે ન્યવતસ્થિરે
તેઓએ તારા દ્વારે નવા, નાજુક, મનગમતા અને સુંદર કપડાં અને અન્ય અનેક પ્રકારના રત્નો મૂકી દીધા.
શ્રુતાયુરપિ કાલિઙ્ગો મણિરત્નમનુત્તમમ્। અઙ્ગઃ સ્ત્રિયો દર્શનીયા જાતરૂપવિભૂષિતાઃ
કાળિંગના શ્રુતાયુએ શ્રેષ્ઠ મણિ લાવ્યો અને અંગ દેશે સોનાથી શોભિત સુંદર સ્ત્રીઓ મોકલેલી.
વઙ્ગો જામ્બૂનદમયાન્પર્યઙ્ગાઞ્છતશો નૃપ। દક્ષિણાત્સાગરાભ્યાશાત્પ્રાવારાંશ્ચ પરશ્શતમ્
વંગના રાજાએ સોનાથી બનેલા સોંસો પથારા અને દક્ષિણ દરિયાકાંઠેથી શતેક ઉત્તમ ઓઢણીઓ મોકલવી.