સોઽહં શ્રિયં ચ તાં દૃષ્ટ્વા સભાં તાં ચ તથાવિધામ્। રક્ષિભિશ્ચાવહાસં તં પરિતપ્યે યથાઽગ્નિના
હું એ વૈભવ અને એવી અદભુત સભા જોઈને, અને રક્ષકોની હાસ્યમય અવગણના સાંભળી, અગ્નિ જેવી પીડા અનુભવું છું.
અમર્ષં ચ સમાવિષ્ટં ધૃતરાષ્ટ્રે નિવેદય
ધૃતરાષ્ટ્રને કહી દેજો કે હું અત્યંત ગુસ્સામાં છું.
દુર્યોધન ન તેઽમર્ષઃ કાર્યઃ પ્રતિ યુધિષ્ઠિરમ્। ભાગધેયાનિ હિ સ્વાનિ પાણ્ડવા ભુઞ્જતે સદા
દુર્યોધન, તારે યુધિષ્ઠિર સામે ઈર્ષા રાખવાની જરૂર નથી; પાંડવો હંમેશા પોતાનો હકનો ભાગ ભોગવે છે.
વિધાનં વિવિધાકારં પરં તેષાં વિધાનતઃ। અનેકૈરભ્યુપાયૈશ્ચ ત્વયા ન શકિતાઃ પુરા
તેમની વ્યવસ્થાઓ અનેક પ્રકારની છે, અને તું અનેક રીતે પ્રયત્ન કર્યો છતાં પણ તેમને ક્યારેય હરાવી શક્યો નથી.
આરબ્ધા હિ મહારાજ પુનઃ પુનરરિન્દમ। વિમુક્તાશ્ચ નરવ્યાઘ્રા ભગધેયપુરસ્કૃતાઃ। `ઉત્સાહવન્તઃ પુરુષા નાવસીદન્તિ કર્મસુ
રાજા, પાંડવો વારંવાર નવા કાર્યો શરૂ કરે છે અને પોતાના ભાગ્યના બળે મુક્ત થઈ જાય છે; ઉત્સાહી માણસો ક્યારેય કામમાં થાકતા નથી.
તૈર્લબ્ધા દ્રૌપદી ભાર્યા દ્રુપદશ્ચ સુતૈઃ સહ। સહાયાઃ પૃથિવીપાલા વાસુદેવશ્ચ વીર્યવાન્
પાંડવોએ દ્રૌપદીને પત્ની તરીકે જીતેલી, દ્રુપદ અને તેના પુત્રો તેમના સાથીદારો બન્યા, ધરતીના રાજાઓ અને વીર વાસુદેવ પણ તેમના પક્ષમાં છે.
લબ્ધશ્ચાનભિભૂતાર્થૈઃ પિત્ર્યોંશઃ પૃથિવીપતે। વિવૃદ્ધસ્તેજસા તેષાં તત્ર કા પરિદેવના
પૃથ્વીનાથ, પાંડવોને પોતાના પિતૃભૂમિનો ભાગ અને અપરાજિત સંપત્તિ મળી છે; તેમનું તેજ વધ્યું છે—તો પછી દુ:ખ કેવું?
ધનઞ્જયેન ગાણ્ડીવમક્ષય્યૌ ચ મહેષુધી। લબ્ધાન્યસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ તોષયિત્વા હુતાશનમ્
ધનંજયે ગાંડીવ ધનુષ્ય અને અનંત બાણોથી, અગ્નિદેવને પ્રસન્ન કરી, દિવ્ય અસ્ત્રો મેળવ્યા છે.
તેન કાર્મુકમુખ્યેન બાહુવીર્યેણ ચાત્મનઃ। કૃતા વશે મહીપાલાસ્તત્ર કા પરિદેવના
એ શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય અને પોતાની બાહુબળથી, તેણે રાજાઓને વશમાં કર્યા; તો પછી દુ:ખ કેવું?
અગ્નિદાહાન્મયં ચાપિ મોક્ષયિત્વા સ દાનવમ્। સભાં તાં કારયામાસ સવ્યસાચી પરન્તપઃ
સવ્યસાચીએ દુશ્મનોના વિનાશક, માયાને અગ્નિમાંથી મુક્ત કરી, એ અદભુત સભા બનાવડાવી.
તેન ચૈવ મયેનોક્તાઃ કિઙ્કરા નામ રાક્ષસાઃ। હન્તિ તાં સભાં ભીમાસ્તત્ર કા પરિદેવના
માયા દ્વારા નિયુક્ત થયેલા રાક્ષસો, જે સેવક કહેવાય છે, એ સભાની રક્ષા કરે છે—તો પછી દુ:ખ કેવું?
યચ્ચાસહાયતાં રાજન્નુક્તવાનસિ ભારત। તન્મિથ્યા ભ્રાતરો હીમે તવ સર્વે વશાનુગાઃ
રાજા, તું જે કહ્યુ કે તેમના પાસે સહાય નથી, એ ખોટું છે; તારા બધા ભાઈઓ તો તારા વશમાં છે.
દ્રોણસ્તવ મહેષ્વાસઃ સહ પુત્રેણ વીર્યવાન્। મૂતપુત્રશ્ચ રાધેયો દૃઢધન્વા મહારથઃ
મહાન ધનુર્ધર દ્રોણ અને તેનો વીર પુત્ર, અને રાધેય—મજબૂત ધનુષ્યધારી અને મહારથી—પણ તારા પક્ષે છે.
સ એકઃ સમરે સર્વાન્પાણ્ડવાન્સહસોમકાન્। વિજેષ્યતિ મહાબાહો કિં સહાયૈઃ કરિષ્યસિ
મહાબાહુ, એ એકલો જ યુદ્ધમાં બધા પાંડવો અને સોમકોને હરાવી દેશે; પછી તારે સહાયીઓથી શું લાભ?
ભીષ્મશ્ચ પુરુષવ્યાઘ્રો ગૌતમશ્ચ મહારથઃ। જયદ્રથશ્ચ બલાવાન્સોમદત્તસ્તથૈવ ચ
ભીષ્મ, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, ગૌતમ મહારથી, શક્તિશાળી જયદ્રથ અને તેમ જ સોમદત્ત—all તારા પક્ષે છે.
અહં ચ સહ સોદર્યૈઃ સૌમદત્તિશ્ચ પાર્થિવઃ। એતૈસ્ત્વં સહિતઃ સર્વૈર્જય કૃત્સ્નં વસુન્દરામ્
હું મારા ભાઈઓ સાથે અને રાજા સૌમદત્ત પણ, આ બધાને લઈને તું આખી ધરતી જીતે.
ત્વયા ચ સહિતો રાજન્નેતૈશ્ચાન્યૈર્મહારથૈઃ। એતાનહં વિજેષ્યામિ યદિ ત્વમનુમન્યસે
રાજા, તારા અને આ મહારથીઓ સાથે, જો તું મંજૂરી આપે તો હું એ બધાને હરાવીશ.
એતેષુ વિજિતેષ્વદ્ય ભવિષ્યતિ મહી મમ। સર્વે ચ પૃથિવીપાલાઃ સભા સા ચ મહાધના
આ બધાને આજે હરાવીશ, તો આખી ધરતી, બધા રાજાઓ અને એ ધનસંપન્ન સભા મારી થશે.
ધનઞ્જયો વાસુદેવો ભીમસેનો યુધિષ્ઠિરઃ। નકુલઃ સહદેવશ્ચ દ્રુપદશ્ચ સહાત્મજૈઃ
ધનંજય, વાસુદેવ, ભીમસેન, યુધિષ્ઠિર, નકુલ, સહદેવ અને દ્રુપદ પોતાના પુત્રો સાથે—
નૈતે યુધિ પરાજેતું શક્યા દેવગણૈરપિ। મહારથા મહેષ્વાસાઃ કૃતાસ્ત્રા યુદ્ધદુર્મદાઃ
આ મહાન રથીઓ, શક્તિશાળી ધનુર્ધારીઓ, શસ્ત્રોમાં પારંગત અને યુદ્ધમાં ભયાનક એવા યોદ્ધાઓને તો દેવતાઓ પણ યુદ્ધમાં હરાવી શકતા નથી.
અહં તુ તદ્વિજાનામિ વિજેતું યેન શક્યતે। યુધિષ્ઠિરં સ્વયં રાજંસ્તન્નિબોધ જુષસ્વ ચ
પણ હું જાણું છું કે તેમને કેવી રીતે હરાવી શકાય; રાજા, યુધિષ્ઠિરને કેવી રીતે જીતવી શકાય એ મારી પાસેથી સાંભળો અને મારો ઉપદેશ સ્વીકારો.
અપ્રમાદેન સુહૃદામન્યેષાં ચ મહાત્મનામ્। યદિ શક્યા વિજેતું તે તન્મમાચક્ષ્વ માતુલ
મામા, જો સતર્કતા અથવા તેમના મિત્રોની મદદથી કે અન્ય મહાન આત્માઓ દ્વારા તેમને હરાવવું શક્ય હોય, તો મને કહો કે એ કેવી રીતે કરી શકાય.
દ્યૂતપ્રિયશ્ચ કૌન્તેયો ન સ જાનાતિ દેવિતુમ્। સમાહૂતશ્ચ રાજેન્દ્રો ન શક્ષ્યતિ તિવર્તિતુમ્
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને જૂવામાં ખૂબ રુચિ છે, પણ તેને રમતા આવડતું નથી; અને જ્યારે તેને બોલાવાશે, ત્યારે એ રાજા ઇનકાર કરી શકશે નહીં.
દેવને કુશલશ્ચાહં ન મેઽસ્તિ સદૃશો ભુવિ। ત્રિષુ લોકેષુ કૌરવ્ય તં ત્વં દ્યૂતે સમાહ્વય
હું જૂવામાં કુશળ છું અને, કૌરવ, ધરતી પર કે ત્રણેય લોકમાં મારા જેવો બીજો કોઈ નથી; એ માટે, તું તેને જૂવામાં બોલાવ.
તસ્યાક્ષકુશલો રાજન્નાદાસ્યેઽહમસંશયમ્। રાજ્યં શ્રિયં ચ તાં દીપ્તાં ત્વદર્થં પુરુષર્ષભ
હું પાંસામાં નિપુણ છું, રાજા, અને નિશ્ચયપૂર્વક તારા માટે તેનું રાજ્ય અને એ તેજસ્વી ધન જીતીને આપશે.
ઇદં તુ સર્વં ત્વં રાજ્ઞે દુર્યોધન નિવેદય। અનુજ્ઞાતસ્તુ તે પિત્રા વિજેષ્યે તાન્ન સંશયઃ
દુર્યોધન, આ બધું તું રાજા પાસે જઇને કહેજે; અને જ્યારે તારા પિતા મંજૂરી આપે, ત્યારે હું તેમને નિશ્ચયે હરાવીશ.
ત્વમેવ કરુમુખ્યાય ધૃતરાષ્ટ્રાય સૌબલ। નિવેદય યથાન્યાયં નાહં શક્ષ્યે નિવેદિતુમ્
સૌબલ, તું જ ધૃતરાષ્ટ્રને યોગ્ય રીતે આ વાત જણાવજે; હું પોતે તેને કહી શકતો નથી.
અનુભૂય તુ રાજ્ઞસ્તં રાજસૂયં સુદુર્મતિઃ। `યુધિષ્ઠિરસ્ય શકુનિર્દુર્યોધસુસંયુતઃ
પછી, એ રાજસૂય યજ્ઞનો અનુભવ કરીને, દુષ્ટબુદ્ધિ શકુની દુર્યોધન સાથે પાછો ફર્યો.
વિવેશ હાસ્તિનપુરં દુર્યોધનમતેન સઃ। વાઢમિત્યેવ શકુનિર્દૃઢં હૃદિ ચકાર હ
દુર્યોધનના ઉપદેશથી શકુની હસ્તિનાપુરમાં પ્રવેશ્યો અને પોતાના હૃદયમાં દુશ્મનાવટની ભાવના મજબૂત રીતે બેસાડી.
અસ્વસ્થતાં ચતાં દૃષ્ટ્વા ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય પાપકૃત્। ભારતાનાં ચ દુષ્ટાત્મા ક્ષયાય હિ નૃપક્ષયઃ
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રની બેચેની જોઈને અને જાણીને કે ભારતોનો વિનાશ રાજાઓના નાશથી થશે, એ દુરાત્મા—