પ્રલીનાન્સ્વેષ્વિવાઙ્ગેષુ નિરાહારાંસ્તપોધનાન્। ક્લિશ્યમાનાન્મન્દબલાન્ગોષ્પદે સંપ્લુતોદકે
તે તપથી ક્ષીણ થયેલા, ભૂખથી દુર્બળ, અંગો પોતાના અંદર ખેંચી લીધેલા, ગાયના ખુરના પાણી ભરેલા ખાડામાં મુશ્કેલીથી પસાર થઈ રહ્યા હતા.
તાન્સર્વાન્વિસ્મયાવિષ્ટો વીર્યોન્મત્તઃ પુરન્દરઃ। અપહાસ્યાભ્યગાચ્છીઘ્રં લમ્બયિત્વાઽવમન્ય ચ
પોતાની શક્તિથી ઘમંડિત અને આશ્ચર્યચકિત પુરંદરે તેમને જોઈને હસી કાઢ્યું, ઉપહાસ કર્યો અને ઝડપથી આગળ વધી ગયો.
તેઽથ રોષસમાવિષ્ટાઃ સુભૃશં જાતમન્યવઃ। આરેભિરે મહત્કર્મ તદા શક્રભયંકરમ્
પછી એ ઋષિઓ ભારે ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયા અને ખૂબ જ ક્રોધિત થઈને એવું મહાન કાર્ય શરૂ કર્યું કે જે ઇન્દ્રને પણ ડરાવનારું હતું.
જુહુવુસ્તે સુતપસો વિધિવજ્જાતવેદસમ્। મન્ત્રૈરુચ્ચાવચૈર્વિપ્રા યેન કામેન તચ્છૃણુ
એ તપસ્વીઓએ યોગ્ય વિધિથી અગ્નિમાં હવન કર્યું, ઊંચા અને નીચા મંત્રો ઉચ્ચારી oblations આપી — એ કયા ઇચ્છાથી કર્યું, એ સાંભળ.
કામવીર્યઃ કામગમો દેવરાજભયપ્રદઃ। ઇન્દ્રોઽન્યઃ સર્વદેવાનાં ભવેદિતિ યતવ્રતાઃ
અમારા તપથી એવો ઇન્દ્ર જન્મે, જે ઇચ્છા, શક્તિ અને સ્વેચ્છાએ ગતિ ધરાવતો હોય અને દેવતાઓના રાજાને ડરાવનાર બને.
ઇન્દ્રાચ્છતગુણઃ શૌર્યે વીર્યે ચૈવ મનોજવઃ। તપસો નઃ ફલેનાદ્ય દારુણઃ સંભવિત્વિતિ
અમારા તપના ફળરૂપે એવો ભયાનક જન્મે, જે શૌર્ય, શક્તિ અને ઝડપમાં ઇન્દ્ર કરતાં સો ગણી વધારે હોય.
તદ્બુદ્ધ્વા ભૃશસંતપ્તો દેવરાજઃ શતક્રતુઃ। જગામ શરણં તત્ર કશ્યપં સંશિતવ્રતમ્
આ જાણીને દેવતાઓના રાજા, અનેક યજ્ઞો કરનાર ઇન્દ્ર ખૂબ જ ચિંતિત થયો અને કડક વ્રત ધરાવતા કશ્યપ પાસે આશ્રય લેવા ગયો.
તચ્છ્રુત્વા દેવરાજસ્ય કશ્યપોઽથ પ્રજાપતિઃ। વાલખિલ્યાનુપાગમ્ય કર્મસિદ્ધિમપૃચ્છત
પછી દેવરાજની વાત સાંભળી કશ્યપ પ્રજાપતિ વાલખિલ્ય ઋષિઓ પાસે ગયો અને તેમના કર્મ પૂર્ણ થયું કે કેમ એ પૂછ્યું.
કેન કામેન ચારબ્ધં ભવદ્ભિર્હોમકર્મ ચ। યાથાતથ્યેન મે બ્રૂત શ્રોતું કૌતૂહલં હિ મે
તમે કઈ ઈચ્છાથી આ હવન કાર્ય શરૂ કર્યું? સાચું-સાચું કહો, કેમ કે મને એ જાણવાની ઉત્સુકતા છે.
અવજ્ઞાતાઃ સુરેન્દ્રેણ મૂઢેનાકૃતબુદ્ધિના। ઐશ્વર્યમદમત્તેન સદાચારાન્નિરસ્યતા
અમે દેવરાજ ઇન્દ્ર દ્વારા અવગણવામાં આવ્યા, જે અહંકારથી મત્ત અને વિચારો વિના સદાચાર છોડીને અમને તિરસ્કાર કર્યો.
તદ્વિઘાતાર્થમારમ્ભો વિધિવત્તસ્ય કશ્યપ
એના અવરોધ માટે જ, હે કશ્યપ, આ વિધિપૂર્વકનું કાર્ય શરૂ કર્યું છે.
એવમસ્ત્વિતિ તં ચાપિ પ્રત્યૂચુઃ સત્યવાદિનઃ। તાન્કશ્યપ ઉવાચેદં સાન્ત્વપૂર્વં પ્રજાપતિઃ
'જેમ તું કહે તેમ જ થાય' એમ સત્યવંત ઋષિઓએ ઉત્તર આપ્યો. પછી પ્રજાપતિ કશ્યપે તેમને શાંત અને મૃદુ વાણીથી કહ્યું.
અયમિન્દ્રસ્ત્રિભુવને નિયોગાદ્બ્રહ્મણઃ કૃતઃ। ઇન્દ્રાર્થે ચ ભવન્તોઽપિ યત્નવન્તસ્તપોધનાઃ
આ ઇન્દ્ર ત્રણેય લોકમાં બ્રહ્માના આદેશથી નિયુક્ત કરવામાં આવ્યો છે; અને તમે તપસ્વીઓ પણ ઇન્દ્રના હિત માટે જ પ્રયત્ન કર્યો છે.
ન મિથ્યા બ્રહ્મણો વાક્યં કર્તુમર્હથ સત્તમાઃ। ભવતાં હિ ન મિથ્યાઽયં સંકલ્પો વૈ ચિકીર્ષિતઃ
હે શ્રેષ્ઠો, બ્રહ્માનું વચન ખોટું કરવું યોગ્ય નથી; અને તમારો સંકલ્પ પણ ક્યારેય ખોટો નથી.
ભવત્વેષ પતત્રીણામિન્દ્રોઽતિબલસત્ત્વવાન્। પ્રસાદઃ ક્રિયતામસ્ય દેવરાજસ્ય યાચતઃ
પંખીઓમાં આ સૌથી શક્તિશાળી અને બળવાન ઇન્દ્ર બને, દેવરાજે જે કૃપા માગી છે, તે આપો.
એવમુક્તાઃ કશ્યપેન વાલખિલ્યાસ્તપોધનાઃ। પ્રત્યૂચુરભિસંપૂજ્ય મુનિશ્રેષ્ઠં પ્રજાપતિમ્
કશ્યપજીના આ શબ્દો સાંભળીને, તપશ્ચર્યા કરનારા વાલખિલ્યોએ પ્રજાપતિ અને મહાન ઋષિનું સન્માન કરીને જવાબ આપ્યો.
ઇન્દ્રાર્થોઽયં સમારમ્ભઃ સર્વેષાં નઃ પ્રજાપતે। અપત્યાર્થં સમારમ્ભો ભવતશ્ચાયમીપ્સિતઃ
પ્રજાપતિ, અમારો આ પ્રયાસ ઇન્દ્ર માટે છે; અને આપનો જે પ્રયાસ છે, તે સંતાન માટે છે.
તદિદં સફલં કર્મ ત્વયૈવ પ્રતિગૃહ્યતામ્। તથા ચૈવં વિધત્સ્વાત્ર યથા શ્રેયોઽનુપશ્યસિ
હવે આ કાર્ય આપના સ્વીકારથી સફળ થવું જોઈએ; અને અહીં તમે જે શ્રેયસ્કર સમજતા હો, તેમ કરો.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ દેવી દાક્ષાયણી શુભા। વિનતા નામ કલ્યાણી પુત્રકામા યશસ્વિની
એ જ સમયે દક્ષપુત્રી શુભ અને પ્રસિદ્ધ વિનતા, પુત્રની ઇચ્છાવાળી, તપમાં લીન હતી.
તપસ્તપ્ત્વા વ્રતપરા સ્નાતા પુંસવને શુચિઃ। ઉપચક્રામ ભર્તારં તામુવાચાથ કશ્યપઃ
તેણીએ તપ કરી, વ્રત પાળ્યું, પુંસવન સંસ્કારથી શુદ્ધ થઈ, પતિ પાસે પહોંચી; ત્યારે કશ્યપજીએ તેને કહ્યું.
આરમ્ભઃ સફલો દેવિ ભવિતા યસ્ત્વયેપ્સિતઃ। જનયિષ્યસિ પુત્રૌ દ્વૌ વીરૌ ત્રિભુવનેશ્વરૌ
હે દેવી, જે પ્રયાસ તું ઈચ્છે છે, તે સફળ થશે; તું બે પરાક્રમી પુત્રોને જન્મ આપશે, જે ત્રણે લોકના સ્વામી બનશે.
તપસા વાલખિલ્યાનાં મમ સંકલ્પતસ્તથા। ભવિષ્યતો મહાભાગૌ પુત્રૌ ત્રૈલોક્યપૂજિતૌ
વાલખિલ્યોના તપ અને મારા સંકલ્પથી, ત્રિલોકમાં પૂજિત એવા બે મહાન પુત્રો જન્મશે.
ઉવાચ ચૈનાં ભગવાન્કશ્યપઃ પુનરેવ હ। ધાર્યતામપ્રમાદેન ગર્ભોઽયં સુમહોદયઃ
પછી ભગવાન કશ્યપએ ફરી વિનતાને કહ્યું: 'આ મહાન અને શુભ ગર્ભને ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક ધારણ કર.'
એકઃ સર્વપતત્રીણામિન્દ્રત્વં કારયિષ્યતિ। લોકસંભાવિતો વીરઃ કામરૂપો વિહઙ્ગમઃ
એમામાંથી એક બધાં પંખીઓનો ઇન્દ્ર બનશે, લોકપ્રસિદ્ધ અને ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરનાર વિહંગ રહેશે.
શતક્રતુમથોવાચ પ્રીયમાણઃ પ્રજાપતિઃ। ત્વત્સહાયૌ મહાવીર્યૌ ભ્રાતરૌ તે ભવિષ્યતઃ
પછી પ્રસન્ન થયેલા પ્રજાપતિએ શતક્રતુને કહ્યું: 'તમારા બે મહાવીર ભાઈઓ સહાયરૂપ થશે.'
નૈતાભ્યાં ભવિતા દોષઃ સકાશાત્તે પુરંદર। વ્યેતુ તે શક્ર સંતાપસ્ત્વમેવેન્દ્રો ભવિષ્યસિ
હે પુરંદર, એ બંનેથી તને કોઈ દોષ થવાનો નથી; હે શક્ર, તારી ચિંતા દૂર થવા દે, તું જ ઇન્દ્ર રહેશે.
ન ચાપ્યેવં ત્વયા ભૂયઃ ક્ષેપ્તવ્યા બ્રહ્મવાદિનઃ। ન ચાવમાન્યા દર્પાત્તે વાગ્વજ્રા ભૃશકોપનાઃ
આપણે હવે ક્યારેય બ્રહ્મવિદ્યોનું અપમાન કરવું નહીં, કે અહંકારથી તેમનાં વચનોને અવગણવું નહીં, કારણ કે તેઓ વચનથી વજ્ર જેવા અને સહેલાઈથી રોષાયમાન થાય છે.
એવમુક્તો જગામેન્દ્રો નિર્વિશઙ્કસ્ત્રિવિષ્ટપમ્। વિનતા ચાપિ સિદ્ધાર્થા બભૂવ મુદિતા તથા
આ રીતે કહેતાં ઇન્દ્ર નિર્ભય બની સ્વર્ગે ગયો; અને વિનતા પણ પોતાની ઇચ્છા પૂર્ણ થતાં આનંદિત થઈ.
જનયામાસ પુત્રૌ દ્વાવરુણં ગરુડં તથા। વિકલાઙ્ગોઽરુણસ્તત્ર ભાસ્કરસ્ય પુરઃસરઃ
વિનતાએ બે પુત્રો, અરુણ અને ગરુડને જન્મ આપ્યો; જેમાં અરુણ અપૂર્ણ અંગવાળો અને સૂર્યનો આગવો હતો.
પતત્ત્રીણાં ચ ગરુડમિન્દ્રત્વેનાભ્યષિઞ્ચત। તસ્યૈતત્કર્મ સુમહચ્છ્રૂયતાં ભૃગુનન્દન
પંખીઓમાં ગરુડને ઇન્દ્રપદે અભિષેક કર્યો; હવે, હે ભૃગુનંદન, તેના મહાન કાર્યો સાંભળ.