તતો વૈ હેમયૂપાંશ્ચ સર્વરત્નસમાચિતાન્। શોભાર્થં કારયામાસ સહદેવો મહાદ્યુતિઃ
પછી મહાપ્રભાવી સહદેવએ સૌંદર્ય માટે સર્વપ્રકારના રત્નોથી શોભિત સોનાના યૂપો ઊભા કરાવ્યા.
દદૃશુસ્તોરણાન્યત્ર હેમતાલમયાનિ ચ। સ યજ્ઞસ્તોરણૈસ્તૈશ્ચ ગ્રહૈર્દ્યોરિવ સમ્બભૌ
ત્યાં તેમણે સોનાના અને તાળના લાકડાના તોરણાં જોયાં; એ તોરણોથી યજ્ઞ એ રીતે ઝગમગતો હતો જેમ ગ્રહોથી આકાશ શોભે છે.
તાલાનાં તોરણૈર્હૈમૈર્દાન્તૈરિવ દિશાગજૈઃ। દિક્ષુ સર્વાસુ વિન્યસ્તૈસ્તેજોભિર્ભાસ્કરૈર્યથા
સોનાના તાળના તોરણાં, દિશાના હાથીઓના દાંત જેવા, દરેક દિશામાં મૂકવામાં આવ્યા હતા અને તેઓ તેજથી સૂર્ય જેવી ઝગમગાટ કરતા હતા.
સકિરીટૈર્નૃપૈશ્ચૈવ શુશુભે તત્સદસ્તદા। દેવૈર્દિવ્યૈશ્ચ યક્ષૈશ્ચ ઉરગૈર્દિવ્યમાનુષૈઃ
એ સભા ત્યારે મુકુટધારી રાજાઓ, દેવતાઓ, દિવ્ય યક્ષો, નાગો અને દિવ્ય તથા માનવ સ્વરૂપ ધરાવનારા લોકોથી શોભી ઉઠી હતી.
વિદ્યાધરગણૈઃ કીર્ણઃ પાણ્ડવસ્ય મહાત્મનઃ। સ રાજસૂયઃ શુશુભે ધર્મરાજસ્ય ધીમતઃ
વિદ્યાધરોના સમૂહોથી ભરેલા, મહાન આત્માવાળા પાંડવના એ રાજસૂય યજ્ઞે, ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિરની બુદ્ધિ અને મહિમાથી ખૂબ જ તેજસ્વી લાગતો હતો.
ગન્ધર્વગણસઙ્કીર્ણઃ શોભિતોઽપ્સરસાં ગણૈઃ। દેવૈર્મુનિગણૈર્યક્ષૈર્દેવલોક ઇવાપરઃ
ગંધર્વોના ટોળાઓથી ભરેલા અને અપ્સરાઓના સમૂહોથી શોભિત એ યજ્ઞે, દેવો, ઋષિઓ અને યક્ષો હાજર હોવાથી, જાણે સ્વર્ગલોક જેવો જ દેખાતો હતો.
સ કિમ્પુરુષગીતૈશ્ચ કિન્નરૈરુપશોભિતઃ। નારદશ્ચ જગૌ તત્ર તુમ્બુરુશ્ચ મહાદ્યુતિઃ
કિમ્પુરુષો અને કિન્નરોના ગીતોથી એ યજ્ઞ વધુ શોભતો હતો; ત્યાં નારદ અને તેજસ્વી તુમ્બુરુએ પણ ગીત ગાયું.
વિશ્વાસુશ્ચિત્રસેનસ્તથાઽન્યે ગીતકોવિદાઃ। રમયન્તિ સ્મ તાન્સર્વાન્યજ્ઞકર્માન્તરેષ્વથ
વિશ્વાવસુ, ચિત્રસેન અને બીજા ગીતમાં નિષ્ણાત લોકોએ યજ્ઞના વિવિધ કાર્યો દરમિયાન બધાને આનંદિત કર્યા.
તત્ર ચાપ્સરસઃ સર્વાઃ સુન્દર્યઃ પ્રિયદર્શનાઃ। નનૃતુશ્ચ જગુશ્ચાત્ર નિત્યં કર્માન્તરેષ્વથ
ત્યાં બધી સુંદર અને મનમોહક અપ્સરાઓ સતત યજ્ઞક્રિયાઓ દરમિયાન નૃત્ય અને ગીત ગાતી હતી.
ઇતિહાસપુરાણાનિ આખ્યાનાનિ ચ સર્વશઃ। ઊચુર્વૈ શબ્દશાસ્ત્રજ્ઞા નિત્યં કર્માન્તરેષ્વથ
ત્યાં, ધ્વનિ વિદ્યા જાણનારા લોકોએ દરેક યજ્ઞક્રિયામાં ઇતિહાસ, પુરાણ અને અનેક વાર્તાઓનું પઠન કર્યું.
ભેર્યશ્ચ મુરજાશ્ચૈવ મડ્ડુકા ગોમુખાશ્ચ યે। શૃઙ્ગવંશામ્બુજા વીણાઃ શ્રૂયન્તે સ્મ સહસ્રશઃ
હજારો ભેરી, મૃદંગ, મડુકા, ગોમુખ, શૃંગ, વાંસળી, કમળ અને વીના વગાડાતી હતી.
લોકેઽસ્મિન્સર્વવિપ્રાશ્ચ વૈશ્યાઃ શૂદ્રા નૃપાદયઃ। સર્વે મ્લેચ્છાઃ સર્વગણાસ્ત્વાદિમધ્યાન્તજાસ્તથા
એ સ્થળે બધા બ્રાહ્મણ, વૈશ્ય, શૂદ્ર, રાજાઓ અને દરેક જાતિના વિદેશી લોકો — આરંભ, મધ્ય અને અંતે જન્મેલા — હાજર હતા.
નાનાદેશસમુદ્ભૂતૈર્નાનાજાતિભિરાગતૈઃ। પર્યાપ્ત ઇવ લોકોઽયં યુધિષ્ઠિરનિવેશને
વિવિધ પ્રદેશો અને જાતિના લોકો ત્યાં ભેગા થયા હતા, જાણે આખું જગત યુધિષ્ઠિરના મહેલમાં સમાઈ ગયું હોય એમ લાગતું હતું.
ભીષ્મદ્રોણાદયઃ સર્વે કુરવઃ સસુયોધનાઃ। વૃષ્ણયશ્ચ સમગ્રાશ્ચ પાઞ્ચાલાશ્ચાપિ સર્વશઃ
ભીષ્મ, દ્રોણ અને સુયોધન સહિત બધા કુરુઓ, તેમજ બધા વૃષ્ણિ અને પાંચાલો પણ ત્યાં હાજર હતા.
યજ્ઞેઽસ્મિન્સર્વકર્માણિ ચક્રુર્દાસા ઇવ ક્રતૌ। એવં પ્રવૃત્તો યજ્ઞઃ સ ધર્મરાજસ્ય ધીમતઃ
એ યજ્ઞમાં બધા કર્મો એવા રીતે કરવામાં આવ્યા, જાણે દાસો યજ્ઞમાં સેવા આપે; એ રીતે ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિરનો યજ્ઞ ચાલી રહ્યો હતો.
શુશુભે ચ મહાબાહો સોમસ્યેવ ક્રતુર્યથા। વસ્ત્રાણિ કમ્બલાંશ્ચૈવ પ્રાવારાંશ્ચૈવ સર્વદા
એ યજ્ઞે, હે મહાબાહુ, સોમયજ્ઞની જેમ તેજસ્વી લાગતો હતો; ત્યાં હંમેશા વસ્ત્રો, કાંબળા અને ઓઢણીઓ ઉપલબ્ધ હતી.
નિષ્કહેમજભાણ્ડાનિ ભૂષણાનિ ચ સર્વશઃ। પ્રદદૌ તત્ર વિપ્રાણાં ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ
ત્યાં ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિરે બ્રાહ્મણોને દરેક પ્રકારના સોના, આભૂષણો અને દાગીના આપ્યા.
યાનિ તત્ર મહીપાલૈર્લબ્ધવાન્ભરતર્ષભઃ। તાનિ સર્વાણિ રત્નાનિ બ્રાહ્મણાનાં દદૌ તદા
ભારતવંશી મહારાજાએ જે રત્નો અન્ય રાજાઓ પાસેથી મેળવ્યા હતા, તે બધાં જ રત્નો એ સમયે બ્રાહ્મણોને આપી દીધાં.
તતઃ સ કુરુરાજસ્ય સર્વકર્મસમૃદ્ધિમાન્। યજ્ઞઃ પ્રીતિકરો રાજન્સંબભૌ વિપુલોત્સવઃ
પછી કુરુ રાજાના એ યજ્ઞે, દરેક કાર્યમાં સફળ રહીને, રાજાને આનંદ આપ્યો અને વિશાળ ઉત્સવ સાથે ઉજવાયો.
શાન્તવિઘ્નઃ સુખારમ્ભઃ પ્રભૂતધનધાન્યવાન્। અન્નવાન્બહુભક્ષ્યશ્ચ કેશવેન સુરક્ષિતઃ
એ યજ્ઞમાં કોઈ વિઘ્ન નહોતું, શરૂઆતથી જ આનંદ હતો, ધન અને અનાજ ભરપૂર હતું, અનેક પ્રકારના ભોજન અને વ્યંજન મળતાં હતાં, અને એ યજ્ઞ કૃષ્ણના રક્ષણ હેઠળ હતો.
સમાપયામાસ ચ તં રાજસૂયં મહાક્રતુમ્। `કોટિસહસ્રં પ્રદદૌ બ્રાહ્મણાનાં મહાત્મનામ્
એ મહાન યજ્ઞ પૂર્ણ કરીને, તેણે મહાન આત્માવાળા બ્રાહ્મણોને કરોડો સોનાના મોહિતા આપ્યા.
ન કરિષ્યતિ તં લોકે કશ્ચિદન્યો મહીપતિઃ। યાજકાઃ સર્વકામૈશ્ચ સતતં તતૃપુર્ધનૈઃ
આવો યજ્ઞ દુનિયામાં બીજો કોઈ રાજા કરી શકશે નહીં; યજ્ઞકર્મ કરનારાઓ હંમેશા દરેક ઈચ્છિત ધનથી સંતોષ પામતા હતા.
તતશ્ચાવભૃથસ્નાતઃ સ રાજા પાણ્ડુનન્દનઃ। વ્યાસં ધૌમ્યં વસિષ્ઠં ચ નારદં ચ મહામુનિમ્
પછી, યજ્ઞ પૂર્ણ થતાં, પાંડુપુત્ર એ રાજાએ અવભૃથસ્નાન કર્યું અને વ્યાસજી, ધૌમ્ય, વસિષ્ઠ તથા મહામુનિ નારદજીને સન્માન આપ્યું.
સુમન્તુ જૈમિનિં પૈલં વૈશમ્પાયનમેવ ચ। યાજ્ઞવલ્ક્યં ચ કપિલં કપાલં કૌશિકં તથા। સર્વાંશ્ચ ઋત્વિક્પ્રવરાન્પૂજયામાસ સત્કૃતાન્
તેમણે સુમંતુ, જયમિની, પૈલ, વૈશંપાયન, યાજ્ઞવલ્ક્ય, કપિલ, કપાલ, કૌશિક અને બધા શ્રેષ્ઠ ઋત્વિજ્જનોને પણ યોગ્ય આદરપૂર્વક પૂજા કરી.
યુષ્મત્પ્રસાદાત્પ્રાપ્તોઽયં રાજસૂયો મહાક્રતુઃ। જનાર્દનપ્રસાદાદ્ધિ સમ્પૂર્ણો મે મનોરથઃ
તમારી કૃપાથી આ મહાન રાજસૂય યજ્ઞ પૂર્ણ થયો છે; અને જનાર્દનના આશીર્વાદથી મારું મનગમતું ઈચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત થયું છે.
અથ યજ્ઞં સમાપ્યાન્તે પૂજયામાસ માધવમ્। બલદેવ ચ દેવેશં ભીષ્માદ્યાંશ્ચ કુરૂદ્વહાન્
પછી, યજ્ઞ પૂર્ણ થતાં, તેમણે માધવની પૂજા કરી, તેમજ દેવોમાં શ્રેષ્ઠ બલદેવ અને ભીષ્માદિ કુરુઓનું પણ સન્માન કર્યું.
તતસ્ત્વવભૃથસ્નાતં ધર્માત્માનં યુધિષ્ઠિરમ્। સમસ્તં પાર્થિવં ક્ષત્રમુપગમ્યેદમબ્રવીત્
પછી, ધર્મનિષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે અવભૃથસ્નાન કર્યા પછી, બધા એકઠા થયેલા રાજાઓ તેમના પાસે આવ્યા અને એમણે આ રીતે કહ્યું.
દિષ્ટ્યા વર્ધસિ ધર્મજ્ઞ સામ્રાજ્યં પ્રાપ્તવાનસિ। આજમીઢાજમીઢાનાં યશઃ સંવર્ધિતં ત્વયા
હે ધર્મજ્ઞ, શુભ સંયોગે તું સમૃદ્ધિ પામ્યો છે અને સામ્રાજ્ય પ્રાપ્ત કર્યું છે; અજમીઢ વંશનું યશ તારી દ્વારા વધ્યું છે.
કર્મણૈતેન રાજેન્દ્ર ધર્મશ્ચ સુમહાન્કૃતઃ। આપૃચ્છામો નરવ્યાઘ્ર સર્વકામૈઃ સૂપૂજિતાઃ
હે રાજાધિરાજ, આ કાર્યથી તું મહાન ધર્મકર્મ કર્યું છે; હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, અમને સર્વ ઇચ્છાઓથી સંતોષપૂર્વક સન્માન મળ્યું છે, હવે અમે વિદાય લઈએ છીએ.
સ્વરાષ્ટ્રાણિ ગમિષ્યામસ્તદનુજ્ઞાતુમર્હસિ। શ્રુત્વા તુ વચનં રાજ્ઞાં ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ
અમે હવે અમારા પોતાના રાજ્યમાં જઈશું; તું અમને વિદાય આપવી. રાજાઓના આ વચન સાંભળી ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે...