સદેવગન્ધર્વગણા રાજાનો ભુવિ વિશ્રુતાઃ। પ્રણામં હિ હૃષીકેશે પ્રાકુર્વત મહાત્મનિ
પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધ રાજાઓ, દેવો અને ગંધર્વોના સમૂહે મહાત્મા હૃષીકેશને વંદન કર્યું.
યે ત્વાસુરગણાઃ પક્ષાઃ સમ્ભૂતાઃ ક્ષત્રિયા ઇહ। તે નિન્દન્તિ હૃષીકેશં દુરાત્માનો ગતાયુષઃ
પણ અહીં જે અસુર સ્વભાવના ક્ષત્રિયોએ જન્મ લીધો હતો, એ દુષ્ટ અને મૃત્યુ પામેલા લોકો હૃષીકેશની નિંદા કરતા હતા.
પ્રજાપતિગણા યે તુ મધ્યસ્થાશ્ચ મહાત્મનિ। બ્રહ્મર્ષયશ્ચ સિદ્ધાશ્ચ ગન્ધર્વોરગચારણાઃ
પણ પ્રજાપતિઓના સમૂહ, મહાત્મા પ્રત્યે મધ્યસ્થ રહેનારા, બ્રહ્મર્ષિ, સિદ્ધ, ગંધર્વ, નાગ અને ચારણો—
તે વૈ સ્તુવન્તિ ગોવિન્દં દિવ્યૈર્મઙ્ગલસંયુતૈઃ। પરસ્પરં ચ નૃત્યન્તિ ગીતેન વિવિધેન ચ। ઉપતિષ્ઠન્તિ ગોવિન્દં પ્રીતિયુક્તા મહાત્મનિ
એ બધા દિવ્ય અને શુભ સ્તોત્રો દ્વારા ગોવિંદની સ્તુતિ કરતા, પરસ્પર નૃત્ય કરતા અને વિવિધ ગીતો ગાતા, આનંદપૂર્વક મહાત્મા ગોવિંદની આરાધના કરતા.
પ્રહૃષ્ટાઃ કેશવં જગ્મુઃ સંસ્તુવન્તો મહર્ષયઃ। બ્રાહ્મણાશ્ચાપિ સુપ્રીતાઃ પાણ્ડવાશ્ચ મહાબલાઃ
મહાન ઋષિઓ આનંદથી શ્રીકૃષ્ણ પાસે આવ્યા અને તેમની સ્તુતિ કરી; બ્રાહ્મણો આનંદિત થયા અને મહાબલી પાંડવો પણ તેમ જ આવ્યા.
પાણ્ડવસ્ત્વબ્રવીદ્ભાતૄન્સત્કારેણ મહીપતિમ્। દમઘોષાત્મજં શૂરં સંસ્કારયત મા ચિરમ્
પાંડવે ભાઈઓ અને રાજાને સન્માનપૂર્વક કહ્યું: 'દમઘોષના વીર પુત્રનું અંત્યક્રિયા વિલંબ વિના યોગ્ય રીતે કરો.'
કુરુરાજવચઃ શ્રુત્વા ભ્રાતરસ્તે ત્વરાન્વિતાઃ। તથા ચ કૃતવન્તસ્તે ભ્રાતુર્વૈ શાસનં તદા
કુરુરાજના વચન સાંભળી, ભાઈઓ ઉત્સાહપૂર્વક તત્કાળ ભાઈના આદેશ પ્રમાણે બધું કર્યું.
ચેદીનામાધિપત્યે ચ પુત્રં તસ્યાજ્ઞયા હરેઃ। અભ્યષિઞ્ચત તં પાર્થઃ સહિતૈર્વસુધાધિપૈઃ
પછી હરિના આદેશે, પાંડવે અન્ય રાજાઓ સાથે મળીને ચેદી રાજાના પુત્રને ચેદી દેશનો રાજા બનાવ્યો.
તતઃ પ્રવવૃતે યજ્ઞો ધર્મરાજસ્ય ધીમતઃ। શાન્તવિઘ્નાર્હણક્ષોભો મહર્ષિગણસઙ્કુલઃ
પછી ધર્મરાજા જે વિવેકી અને બુદ્ધિશાળી હતા, તેમનો યજ્ઞ શાંતિથી અને વિઘ્ન વિના આરંભાયો, જ્યાં મહાન ઋષિઓની ભીડ હતી.
તં તુ યજ્ઞં મહાબાહુરાસમાપ્તેર્જનાર્દનઃ। રરક્ષ ભગવાઞ્છૌરિઃ શાર્ઙ્ગચક્રગદાધરઃ
એ યજ્ઞમાં મહાબાહુ જનાર્દન, શ્રીમંત શૌરી, શારંગ ધનુષ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર ભગવાને પૂર્ણ થવા સુધી યજ્ઞની રક્ષા કરી.
તસ્મિન્યજ્ઞે પ્રવૃત્તે તુ વાગ્મિનો હેતુવાદિનઃ। હેતુવાદાન્બહૂન્પ્રાહુઃ પરપક્ષજિગીષવઃ
યજ્ઞ શરૂ થયો ત્યારે વાક્પટુ અને તર્કમાં નિપુણ લોકો અનેક પ્રકારના તર્ક-વિતર્ક કરતા, એકબીજાને પરાજિત કરવાની ઈચ્છા રાખતા.
દદૃશુસ્તે નૃપતયો યજ્ઞસ્ય વિધિમુત્તમમ્। ઉપેન્દ્રસ્યેવ વિહિતં સહદેવેન ભારત
એ યજ્ઞમાં રાજાઓએ શ્રેષ્ઠ રીતિ-રિવાજો જોયા, જે સહદેવએ ઉપેન્દ્ર માટે ગોઠવ્યા હતા, હે ભારત.
તદ્યજ્ઞે ન્યવસન્રાજન્બ્રાહ્મણા ભૃશમુત્સુકાઃ। કથયન્તઃ કથાઃ પુણ્યાઃ પશ્યન્તો નટનર્તકાન્
એ યજ્ઞમાં, હે રાજા, બ્રાહ્મણો ખૂબ ઉત્સુકતાથી રહ્યા, પવિત્ર વાર્તાઓ કહેતા અને નૃત્ય-ગાન જોતા.
દદૃશુસ્તોરણાન્યત્ર હેમતાલમયાનિ ચ। દીપ્તભાસ્કરતુલ્યાનિ પ્રદીપ્તાનીવ તેજસા
ત્યાં તેમણે સોનાં અને તાંબાંના તોરણો જોયા, જે તેજસ્વી સૂર્ય જેવી ઝગમગતા હતા, જાણે પોતે જ પ્રકાશ પામ્યા હોય.
સ યજ્ઞસ્તોરણૈસ્તત્ર ગ્રહૈર્દ્યોરિવ સમ્બભૌ। શય્યાસનવિહારાંશ્ચ સુબહૂન્રત્નસંવૃતાન્
એ યજ્ઞ તોરણોથી શોભતો હતો, જાણે તારાઓથી ભરેલી આકાશ હોય; ત્યાં અનેક શય્યા, બેઠકો અને આરામની જગ્યા હતી, જે રત્નોથી ઢંકાયેલી હતી.
ઘટાન્પાત્રીકટાહાનિ કલશાનિ સમન્તતઃ। ન તે કિઞ્ચિદસૌવર્ણમપશ્યંસ્તત્ર પાર્થિવાઃ
ત્યાં સર્વત્ર ઘડા, વાસણો, થાળીઓ અને કલશો હતા; રાજાઓએ ત્યાં કંઈ પણ એવું જોયું નહીં જે સોનાંથી ન બન્યું હોય.
ભુઞ્જાનાનાં ચ વિપ્રાણાં સ્વાદુભોજ્યૈઃ પૃથગ્વિધૈઃ। અનિશં શ્રૂયતે તત્ર મુદિતાનાં મહાત્મનામ્
બ્રાહ્મણો વિવિધ સ્વાદિષ્ટ ભોજન લેતા હતા, અને એ મહાન આત્માઓના આનંદભર્યા અવાજ સતત સંભળાતા હતા.
દીયતાં દીયતામેષાં ભુજ્યતાં ભુજ્યતામિતિ। એવમ્પ્રકારાઃ સઞ્જલ્પાઃ શ્રૂયન્તે તત્ર નિત્યશઃ
"આપો, આપો, એમને આપો! ખાઓ, ખાઓ, બધાએ ખાઓ!" – આવી વાતો ત્યાં સતત સંભળાતી હતી.
ઓદનાનાં વિકારાણિ સ્વાદૂનિ ચ બહૂનિ ચ। વિવિધઆનિ ચ ભક્ષ્યાણિ પેયાનિ મધુરાણિ ચ
ત્યાં અનેક પ્રકારના સ્વાદિષ્ટ ભાતના વાનગીઓ, વિવિધ ભોજન અને મીઠાં પીણાં હાજર હતા.
દદુર્દ્વિજાનાં સતતં રાજપ્રેષ્યા મહાધ્વરે। પૂર્ણે શતસહસ્રે તુ વિપ્રાણાં ભુઞ્જતાં તદા
મહાયજ્ઞમાં રાજાના સેવકોએ સતત બ્રાહ્મણોને આપ્યું; એ સમયે લાખ જેટલા બ્રાહ્મણો ભોજન કરી રહ્યા હતા.
સ્થાપિતસ્તત્ર સઞ્જ્ઞાર્થં શઙ્ખોઽધ્માયત નિત્યશઃ। મુહુર્મુહુઃ પ્રણાદસ્તુ તસ્ય શઙ્ખસ્ય ભારત
ત્યાં સંકેત માટે શંખ મુકાયો હતો અને સતત વગાડવામાં આવતો; વારંવાર એ શંખનો ગર્જનાભર્યો અવાજ સંભળાતો, હે ભારત.
ઉત્તમઃ શ્રૂયતે શબ્દઃ શ્રુત્વા વિસ્મયમાગમન્। એવં પ્રવૃત્તે યજ્ઞે તુ તુષ્ટપુષ્ટજનાયુતે
એ ઉત્તમ અવાજ સંભળાતો અને સાંભળીને સૌને આશ્ચર્ય થતું; એ રીતે યજ્ઞમાં સર્વે સંતોષ અને તૃપ્તિથી ભરેલા હતા.
અન્નસ્ય બહુશો રાજન્નુત્સેધાઃ પર્વતોપમાઃ। દધિકુલ્યાશ્ચ દદૃશુઃ સર્પિષશ્ચ હ્રદાઞ્જનાઃ
હે રાજા, ત્યાં અનાજના ઢગલા પર્વતો જેવા ઊંચા હતા; દહીંની નદીઓ અને ઘીથી ભરેલા સરોવર લોકો જોઈ શકતા.
જમ્બૂદ્વીપો હિ સકલો નાનાજનપદાયુતઃ। રાજન્નદૃશ્યતૈકસ્થો રાજ્ઞસ્તસ્મિન્મહાક્રતૌ
સંપૂર્ણ જંબુદ્વીપ, વિવિધ જનપદોથી ભરેલો, જાણે એ મહાયજ્ઞમાં એક જગ્યાએ ભેગો થયો હોય એમ લાગતો.
તત્ર રાજસહસ્રાણિ પુરુષાણાં તતસ્તતઃ। ગૃહીત્વા ધનમાજગ્મુસ્તસ્ય રાજ્ઞો મહાક્રતૌ
ત્યાં હજારો રાજાઓ અને લોકો વિવિધ સ્થળોથી ધન લઈને એ રાજાના મહાયજ્ઞમાં આવ્યા.
રાજાનઃ સ્રગ્વિણશ્ચૈવ સંમૃષ્ટમણિકુણ્ડલાઃ। તાન્પરીવિવિષુર્વિપ્રાઞ્છતશોઽથ સહસ્રશઃ
રાજાઓ ફૂલોની માળા અને ઝગમગતા રત્નના કાનના કુંડળો પહેરીને, સૈંકડો અને હજારો બ્રાહ્મણોને ઘેરીને ઉભા રહ્યા.
વિવિધાન્યન્નપાનાનિ લેહ્યાનિ વિવિધાનિ ચ। તેષાં નૃપોપભોગ્યાનિ બ્રાહ્મણેભ્યો દદુઃ સ્મ તે
તેઓએ બ્રાહ્મણોને રાજાઓ માટે રાખેલા વિવિધ પ્રકારના ખોરાક, પીણાં અને અનેક પ્રકારની મીઠાઈઓ આપીને તેમનો સન્માન કર્યો.
નાનાવિધાનિ ભક્ષ્યાણિ સ્વાદુપુષ્પફલાનિ ચ। ગુલાનિ સ્વાદુક્ષૌદ્રાણિ દદુસ્તે બ્રાહ્મણેષુ વૈ
તેઓએ બ્રાહ્મણોને અનેક પ્રકારની મીઠાઈઓ, સ્વાદિષ્ટ ફૂલો અને ફળો, તથા મધથી બનેલી મીઠાઈઓ પણ આપી.
એતાનિ સતતં ભુક્ત્વા તસ્મિન્યજ્ઞે દ્વિજાતયઃ। પરાં પ્રીતિં યયુઃ સર્વે મોદમાનાસ્તતસ્તતઃ
આ બધું યજ્ઞમાં સતત ભોગવીને બધા દ્વિજોએ ખૂબ આનંદ અનુભવ્યો અને વારંવાર ખુશીથી ઝૂમી ઉઠ્યા.
એવં પ્રમુદિતં સર્વં બહુશો ધનધાન્યવત્। યજ્ઞવાટં નૃપા દૃષ્ટ્વા વિસ્મયં પરમં યયુઃ
સંપૂર્ણ યજ્ઞસ્થળ ધન અને અનાજથી ભરપૂર અને આનંદથી છલકાતું જોઈને રાજાઓ ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થયા.