તતોઽસ્ત્રેણૈવ ચાન્યોન્યં નિકૃત્ય ચ શરાન્બહૂન્। શરવર્ષૈસ્તદા ચૈદ્યમન્તર્ધાતું પ્રચક્રમે
પછી બંનેએ અસ્ત્રોથી એકબીજાના અનેક તીરો કાપી નાખ્યા; અને તીરોની વરસાદથી ચેદીરાજ નજરે દેખાતો બંધ થયો.
અન્તર્ધાનગતૌ વીરૌ શુશુભાતે મહારથૌ। તૌ દૃષ્ટ્વા સર્વભૂતાનિ સાધુસાધ્વિત્યપૂજયન્
દેખાતાં-અદેખાતાં બંને મહારથીઓ યુદ્ધમાં ઝગમગતા લાગ્યા; તેમને જોઈને બધા જીવોએ 'શાબાશ, શાબાશ' કહી પ્રશંસા કરી.
ન દૃષ્ટપૂર્વમસ્માભિર્યુદ્ધમીદૃશકં પુરા। તતઃ કૃષ્ણં જઘાનાશુ શુશુપાલસ્ત્રિભિઃ શરૈઃ
આવો યુદ્ધ અમે ક્યારેય જોયો નહોતો; પછી શિશુપાલે તુરંત ત્રણ તીરો વડે કૃષ્ણને ઘાયલ કર્યો.
કૃષ્ણોઽપિ બાણૈર્વિવ્યાધ સુનીથં પઞ્ચભિર્યુધિ। તતઃ સુનીથં સપ્તત્યા નારાચૈર્દયદ્બલી
કૃષ્ણે પણ યુદ્ધમાં સુનીથને પાંચ તીરો મારી ઘાયલ કર્યો; પછી બલવાન કૃષ્ણે સુનીથને સિત્તેર લોખંડના તીરો વડે ઘાયલ કર્યો.
તતોઽતિવિદ્ધઃ કૃષ્ણેન સુનીથઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ। વિવ્યાધ નિશિતૈર્બાણૈર્વાસુદેવં સ્તનાન્તરે
પછી કૃષ્ણના અનેક તીરો વાગતાં સુનીથ ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો અને તીખા તીરો વડે વાસુદેવના છાતીમાં ઘા કર્યો.
પુનઃ કૃષ્ણં ત્રિભિર્વિદ્ધ્વા નનાદાવસરે નૃપઃ। તોઽતિદારુણં યુદ્ધં સહસા ચક્રતુસ્તદા
પછી રાજાએ ફરી ત્રણ તીરો વડે કૃષ્ણને ઘાયલ કર્યો અને યોગ્ય સમયે ગર્જના કરી; ત્યારબાદ બંનેએ અચાનક અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
નૌ નખૈરિવ શાર્દૂલૌ દન્તૈરિવ મહાગજૌ। દંષ્ટ્રાભિરિવ પઞ્ચાસ્યૌ ચરણૈરિવ કુક્કુટૌ
બન્ને એકબીજાને વાઘ જેવા નખથી, મહાઘજ જેવા દાંતથી, પાંચમુખી સાપ જેવા દાઢથી અને કૂકડી જેવા પગથી આડેધડ ફાડતા હતા—
દારયેતાં શરૈસ્તીક્ષ્ણૈરન્યોન્યં યુધિ તાવુભૌ। તતો મુમુચતુઃ ક્રુદ્ધૌ શરવર્ષમનુત્તમમ્
યુદ્ધમાં બંનેએ તીખા તીરો વડે એકબીજાને ફાડી નાંખ્યા; પછી ગુસ્સાથી ભરાઈ, બંનેએ અપ્રતિમ તીરોની વરસાદ કરી.
શરૈરેવ શરાઞ્છિત્વા તાવુભૌ પુરુષર્ષભૌ। ચક્રાતેઽસ્ત્રમયં યુદ્ધં ઘોરં તદતિમાનુષમ્
બન્ને પુરુષશ્રેષ્ઠોએ તીરો વડે તીરો કાપ્યા; અને અસ્ત્રોથી ભરેલું, ભયાનક અને માનવશક્તિની પારનું યુદ્ધ સર્જ્યું.
આગ્નેયમસ્ત્રં મુમુચે શિશુપાલઃ પ્રતાપવાન્। વારુણાસ્ત્રેણ તચ્છ્રીઘ્રં નાશયામાસ કેશવઃ
પરાક્રમી શિશુપાલે અગ્નિઅસ્ત્ર છોડ્યું; પણ કેશવે તરત જ જળઅસ્ત્ર વડે તેને નાશ કરી દીધું.
કૌબેરમસ્ત્રં સહસા ચેદિરાટ્ પ્રમુમોચ હ। રણૈવ સહસાઽનાશયત્તં જગત્પ્રભુઃ
પછી ચેદીરાજે અચાનક કુબેરનું અસ્ત્ર છોડ્યું; પણ જગતના સ્વામીએ યુદ્ધમાં તરત જ તેનું નાશ કરી નાખ્યું.
યામ્યમસ્ત્રં તતઃ ક્રુદ્ધો મુમુચે કાલમોહિતઃ। યામ્યેનૈવાસ્ત્રયોગેન યામ્યમસ્ત્રં વ્યનાશયત્
પછી ક્રોધિત અને સમયના મોહમાં પડેલા ચેદીરાજે યમનું અસ્ત્ર છોડ્યું; પણ યમઅસ્ત્રના જ પ્રભાવથી તે અસ્ત્રનો નાશ થયો.
ગાન્ધર્વેણ ચ ગાન્ધર્વં માનવં માનવેન ચ। વાયવ્યેન ચ વાયવ્યં રૌદ્રં રૌદ્રેણ ચાભિભૂઃ
તમે ગાંધર્વ અસ્ત્રથી ગાંધર્વ અસ્ત્રને, માનવ અસ્ત્રથી માનવ અસ્ત્રને, વાયવ્ય અસ્ત્રથી વાયવ્ય અસ્ત્રને અને રૌદ્ર અસ્ત્રથી રૌદ્ર અસ્ત્રને પરાજય આપ્યો.
ઐન્દ્રમૈન્દ્રેણ ભગવાન્વૈષ્ણવેન ચ વૈષ્ણવમ્। એવમસ્ત્રાણિ કુર્વાણૌ યુયુધાતે મહાબલૌ
ભગવાને ઐન્દ્ર અસ્ત્રથી ઐન્દ્ર અસ્ત્રને અને વૈષ્ણવ અસ્ત્રથી વૈષ્ણવ અસ્ત્રને રોક્યા; આમ, બંને મહાન વીરોએ અસ્ત્રો ચલાવીને યુદ્ધ કર્યું.
તતો માયાં વિકુર્વાણો દમગોષસુતો બલી। ગદામુસલસંયુક્તાઞ્છક્તિતોમરસાયકાન્
પછી દમઘોષના પુત્રે માયા વડે ગદા, મુંગા, ભાલા, તોમરા અને તીરોનું સર્જન કર્યું.
પરશ્વથમુસણ્ડીશ્ચ વવર્ષ યુધિ કેશવમ્। અમોઘાસ્ત્રેણ ભગવાન્નાશયામાસ કેશિહા
યુદ્ધમાં ચેદિરાજે કેશવ પર પરશુ અને મુંગા વરસાવ્યા; પણ કેશીહંતાએ પોતાના અચૂક અસ્ત્રથી એ બધું નાશ કરી નાખ્યું.
શિલાવર્ષં મહાઘોરં વવર્ષ યુધિ ચેદિરાટ્। વજ્રાસ્ત્રેણાભિસઙ્ક્રુદ્ધશ્ચૂર્ણં તદકરોત્પ્રભુઃ
ચેદિના રાજાએ યુદ્ધમાં ભયાનક પથ્થરોની વરસાદ વરસાવી; પણ પ્રભુએ ક્રોધથી વજ્ર અસ્ત્ર વડે એ બધું ભૂકી નાખ્યું.
જલવર્ષં તતો ઘોરં વ્યસ़જચ્ચેદિપુઙ્ગવઃ। વાયવ્યાસ્ત્રેણ ભગવાન્વ્યાક્ષિપચ્છતશો હિ તત્
પછી ચેદિઓમાં શ્રેષ્ઠએ ભયાનક પાણીની વરસાદ વરસાવી; પણ ભગવાને વાયવ્ય અસ્ત્રથી એ બધું સદીઓમાં વિખેરી નાખ્યું.
નિહત્ય સર્વમાયાં વૈ સુનીતસ્ય જનાર્દનઃ। સ મુહૂર્તં ચકારાશુ દ્વન્દ્વયુદ્ધં મહારથઃ
જનાર્દને સુનીતના પુત્રની બધી માયા નાશ કરી, તરત જ એ મહારથીએ થોડા સમય માટે દ્વંદ્વ યુદ્ધ કર્યું.
સ બાણયુદ્ધં કુર્વાણો ભર્ત્સયામાસ ચેદિરાટ્। દમઘોષસુતો ધૃષ્ટમુવાચ યદુપુઙ્ગવમ્
તીરોની લડાઈ કરતાં ચેદિરાજે દમઘોષના પુત્રે યદુમાં શ્રેષ્ઠને ધીરે ધીરે ઉપહાસ કર્યો.
અદ્ય કૃષ્ણમકૃષ્ણં તુ કુર્વન્તુ મમ સાયકાઃ। ઇત્યેવમુક્ત્વા દુષ્ટાત્મા શરવર્ષં જનાર્દને
'આજે મારા તીરો કૃષ્ણને અકૃષ્ણ બનાવી દેશે!' એમ દુષ્ટહૃદયે કહ્યું અને જનાર્દન પર તીરોની વરસાદ વરસાવી.
મુમોચ પુરુષવ્યાઘ્રો ઘોરં વૈ ચેદિપુઙ્ગવઃ। શરસંઙ્કૃત્તગાત્રસ્તુ ક્ષણેન યદુનન્દનઃ
પછી પુરુષોમાં વાઘ સમાન ચેદિઓમાં શ્રેષ્ઠએ ભયાનક તીરો છોડ્યા; અને ક્ષણે યદુનંદન આખા શરીરે તીરો વડે ઘાયલ થયો.
રુધિરં પરિસુસ્રાવ મદં મત્ત ઇવ દ્વિપઃ। ન યન્તા ન રથો વાપિ ન ચાશ્વાઃ પર્વતોપમાઃ
એના શરીરેથી લોહી એવી રીતે વહ્યું જેમ મસ્ત હાથીમાંથી મદ વહે; તીરોની વરસાદથી રથચાલક, રથ કે પહાડ જેવા ઘોડા પણ દેખાતા નહોતા.
દૃશ્યન્તે શરસઞ્છન્નાઃ કેશવસ્ય મહાત્મનઃ। કેશવં તદવસ્થં તુ દૃષ્ટ્વા ભૂતાનિ ચક્રુશુઃ
મહાત્મા કેશવ તીરોમાં ઢંકાઈ ગયા હતા; કેશવને આવી હાલતમાં જોઈને બધા જીવ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
દારુકસ્તુ તદા પ્રાહ કૃષ્ણં યાદવનન્દનમ્। નેદૃશો દૃષ્ટપૂર્વો હિ સઙ્ગ્રામો વૈ પુરા મયા
ત્યારે દારુકે યદુમાં આનંદ રૂપ કૃષ્ણને કહ્યું: 'આવો યુદ્ધ મેં ક્યારેય જોયો નથી.'
સ્થાતવ્યમિતિ તિષ્ઠામિ ત્વત્પ્રભાવેણ માધવ। અન્યથા ન ચ મે પ્રાણા ધરાયેયુર્જનાર્દન
'હું તારી શક્તિથી અહીં ઊભો છું, માધવ; નહિંતર, જનાર્દન, મારી પ્રાણ તો ધરતી પર રહી જ ન શકત.'
અતઃ સઞ્ચિન્ત્ય ગોવિન્દ ક્ષિપ્રમસ્ય વધં કુરુ। એવમુક્તસ્તુ સૂતેન કેશવો વાક્યમબ્રવીત્
'એથી, ગોવિંદ, વિચાર કરી તું તરત આનો અંત લાવ.' એમ રથચાલકે કહ્યું ત્યારે કેશવે ઉત્તર આપ્યો.
એષ હ્યતિબલો દૈત્યો હિરણ્યકશિપુઃ પુરા। રિપુઃ સુરાણામભવદ્વરદાનેન ગર્વિતઃ
'આ અત્યંત શક્તિશાળી દૈત્ય પહેલાં હિરણ્યકશિપુ હતો, જેને વરદાન મળતાં દેવતાઓનો દુશ્મન બની ગર્વથી ભરાયો હતો.'
તથાઽઽસીદ્રાવણો નામ રાક્ષસો હ્યતિવીર્યવાન્। તેનૈવ બલવીર્યેણ બલં નાગણયન્મમ
'એ જ રીતે, રાવણ નામનો રાક્ષસ પણ હતો, જે અત્યંત બળવાન હતો; એ જ બળ અને શક્તિથી એણે મારા બળને કશું જ માન્યું નહોતું.'
અહં મૃત્યુશ્ચ ભવિતા કાલે કાલે દુરાત્મનઃ। ન ભેતવ્યં તથા સૂત નૈષ કશ્ચિન્મયિ સ્થિતે
'હું જ એ દુષ્ટના માટે સમય સમયે મૃત્યુ બનીશ; સૂત, તું ડરતો નહીં, કેમ કે હું જ્યાં સુધી છું ત્યાં સુધી કોઈ પણ જીતે નહીં.'