વચઃ શ્રુત્વૈવ ભીષ્મસ્ય ચેદિરાડુરુવિક્રમઃ। યુયુત્સુર્વાસુદેવેન વાસુદેવમુવાચ હ
ભીષ્મના વચન સાંભળીને, મહાબલી ચેદિરાજ, વાસુદેવ સાથે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક થઈ, વાસુદેવને કહ્યું.
આહ્વયે ત્વાં રણં ગચ્છ મયા સાર્ધં જનાર્દન। યાવદદ્ય નિહન્મિ ત્વાં સહિતં સર્વપાણ્ડવૈઃ
હું તને યુદ્ધ માટે બોલાવું છું, જનાર્દન! મારી સાથે યુદ્ધ કરવા આવ, આજે હું તને અને બધા પાંડવોને મારી નાખીશ.
સહ ત્વયા હિ મે વધ્યાઃ સર્વથા કૃષ્ણ પાણ્ડવાઃ। નૃપતીન્સમતિક્રમ્ય યૈરરાજા ત્વમર્ચિતઃ
કૃષ્ણ, તારી સાથે પાંડવોને પણ હું ચોક્કસ મારી નાખીશ—એ રાજાઓ, જેમણે બીજા રાજાઓને અવગણીને તને પૂજ્યા છે.
યે ત્વાં દાસમરાજાનં બાલ્યાદર્ચન્તિ દુર્મતિમ્। અનર્હમર્હવત્કૃષ્ણ વધ્યાસ્ત ઇતિ મે મતિઃ
જે લોકો, મૂર્ખાઈથી, તને રાજા કે દાસ સમજીને પૂજે છે, કૃષ્ણ, અને જે તું લાયક નથી એમ છતાં તને માન આપે છે—એ બધા પણ મારી નાખવા યોગ્ય છે, એમ હું માનું છું.
ઇત્યુક્ત્વા રાજશાર્દૂલ `શાર્દૂલ ઇવ નાદયન્। પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં શિશુપાલઃ પ્રતાપવાન્
આ રીતે બોલીને, હે રાજાશારદૂલ, સિંહ જેવી ગર્જના કરીને, પરાક્રમી શિશુપાલે બધા લોકો સામે ખુલ્લો પડકાર આપ્યો.
સ રણાયૈવ સઙ્ક્રુદ્ધઃ સન્નદ્ધઃ સર્વરાજભિઃ। સુનીથઃ પ્રયયૌ ક્ષિપ્રં પાર્થયજ્ઞજિઘાંસયા
પછી, યુદ્ધ માટે ગુસ્સે થયેલા અને બધા રાજાઓ સાથે સજ્જ થયેલા સુનીથાએ ઝડપથી પાંડવોના યજ્ઞને બગાડવા આગળ વધ્યો.
તતશ્ચક્રગદાપાણિઃ કેશવઃ કેશિહા હરિઃ। સધ્વજં રથમાસ્થાય દારુકેણ સુસત્કૃતમ્। ભીષ્મેણ દત્તહસ્તોઽસાવારુહોહ રથોત્તમમ્
પછી ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર, કેશીનો સંહાર કરનાર શ્રીકૃષ્ણ, દારુકની સેવા સાથે સુંદર રથ પર ચડ્યા અને ભીષ્મના હાથથી આશીર્વાદ લઈને શ્રેષ્ઠ રથ પર આરૂઢ થયા.
તેન પાપસ્વભાવેન કોપિતાન્સર્વપાર્થિવાન્। આસસાદ રણે કૃષ્ણઃ સજ્જિતૈકરથઃ સ્થિતઃ
પાપી સ્વભાવ ધરાવનાર એ શિશુપાલે બધા રાજાઓને ગુસ્સે કર્યા; ત્યારે શ્રીકૃષ્ણ એકલાં પોતાના રથ પર તૈયાર થઈ યુદ્ધભૂમિમાં અડગ ઊભા રહ્યા.
તતઃ પુષ્કરપત્રાક્ષં તાર્ક્ષ્યધ્વજરથે સ્થિતમ્। દિવાકરમિવોદ્યન્તં દદૃશુઃ સર્વપાર્થિવાઃ
પછી બધા રાજાઓએ કમળની પાંખ જેવી આંખો ધરાવનાર શ્રીકૃષ્ણને, ગરુડધ્વજવાળા રથ પર ઊભેલા, ઉગતા સૂર્ય જેવો તેજસ્વી જોઈને આશ્ચર્યચકિત થયા.
આરોપયન્તં જ્યાં કૃષ્ણં પ્રતપન્તમિવૌજસા। સ્થિતં પુષ્પરથે દિવ્યે પુષ્પકેતુમિવાપરમ્
તેમણે શ્રીકૃષ્ણને ધનુષ્ય પર ડોર ચડાવતાં, તેજથી ઝળહળતાં, દિવ્ય પુષ્પોથી સજ્જ રથ પર ઊભેલા, જાણે બીજાં પુષ્પકધ્વજવાળા જેવા જોયા.
દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણં તથા યાન્તં પ્રતપન્તમિવૌજસા। યથાર્હં કેશવે વૃત્તિમવશાઃ પ્રતિપેદિરે
શ્રીકૃષ્ણને આવી રીતે તેજથી ઝળહળતાં આગળ વધતાં જોઈ, બધા લોકો મૌન અને બળહીન બની, યોગ્ય રીતે એમનું સન્માન કરવા લાગ્યા.
તાનુવાચ મહાબાહુર્મહાઽસુરનિબર્હણઃ। વૃષ્ણિવીરસ્તદા રાજન્સાન્ત્વયન્પરવીરહા
પછી મહાબાહુ, મહાસુરોનો સંહાર કરનાર, વૃષ્ણિવંશી વીર શ્રીકૃષ્ણે, હે રાજા, બધા રાજાઓને શાંત પાડતાં વચન કહ્યાં.
અપેત સબલાઃ સર્વ આસ્વસ્તા મમ શાસનાત્। મા દૃષ્ટો દૂષયેત્પાપ એષ વઃ સર્વપાર્થિપાઃ
તમારે અને તમારી સેના સાથે અહીંથી દૂર જાઓ અને મારા આદેશથી નિરભય થાઓ; મારા હાજર રહેતાં આ દુરાચારી તમને અપમાન ન કરે, હે રાજાઓ.
એષ નઃ શત્રુરત્યન્તમેષ વૃષ્ણિવિમર્દનઃ। સાત્વતાં સાત્વતીપુત્રો વૈરં ચરતિ શાશ્વતમ્
આ અમારો કટ્ટર દુશ્મન છે, વૃષ્ણિઓને દુઃખ આપનાર છે; સાત્વત વંશના શત્રુ તરીકે સત્યવતીપુત્રે હંમેશા વેર રાખ્યું છે.
પ્રાગ્જ્યોતિષપુરં યાતાનસ્માઞ્જ્ઞાત્વા નૃશંસકૃત્। અદહદ્દ્વારકામેષ સ્વસ્ત્રીયઃ સન્નરાધિપાઃ
જ્યારે અમે પ્રાગ્જ્યોતિષપુર ગયા હતા, ત્યારે આ ક્રૂર માણસે, આપણો જ જમાઈ અને રાજા હોવા છતાં, દ્વારકાની ઈચ્છા રાખી ને તેને આગ લગાવી દીધી.
ક્રીડતો ભોજરાજસ્ય એવ રૈવતકે ગિરૌ। હત્વા બધ્વા ચ તાન્સાર્વાનુપાયાત્સ્વપુરં પુરા
રૈવતક પર્વત પર ભોજરાજ રમતા હતા, ત્યારે તેણે બધાને મારી નાખ્યા અને બાંધી લીધા, પછી ચાલાકીથી તેમને પોતાના શહેરમાં લઈ ગયો.
અશ્વમેધે હયં મેધ્યમુત્સૃષ્ટં રક્ષિભિર્વૃતમ્। પિતુર્મે યજ્ઞવિઘ્નાર્થમહરત્પાપનિશ્ચયઃ
અશ્વમેઘ યજ્ઞ વખતે, મારા પિતાના યજ્ઞમાં વિઘ્ન પાડવાના ઇરાદે, પાપી મનથી તેણે રક્ષિત ઘોડાને પકડી લીધો.
સૌવીરાન્પ્રતિયાતાં ચ બભ્રોરેષ તપસ્વિનઃ। ભાર્યામભ્યહરન્મોહાદકામાં તામિતો ગતામ્
બભ્રુ નામના ઋષિ સૌવીર દેશમાં ગયા હતા ત્યારે, તેમની ઇચ્છા વિરુદ્ધ અને અહીં આવેલી પત્નીને તેણે મોહમાં પાડી અપહરણ કરી લીધી.
એષ માયાપ્રતિચ્છન્નઃ કારૂશાર્થે તપસ્વિનીમ્। જહાર ભદ્રાં વૈશાલીં માતુલસ્ય નૃશંસકૃત્
માયાથી છુપાઈને, આ ક્રૂર માણસે મારા મામાની પુત્રી, વૈશાળી નગરીની ભદ્રા નામની ઋષિકાને, કારૂશ રાજા માટે અપહરણ કરી લીધી.
વૃષ્ણિદારાન્વિલાપ્યૈવ હત્વા ચ કુકુરાન્ધકાન્। પાપાબુદ્ધિરુપાતિષ્ઠત્સ પ્રવિશ્ય સસમ્ભ્રમમ્
વિષ્ણિ વંશની સ્ત્રીઓને દુઃખ આપીને અને કુકુર તથા અંધક વંશીઓને મારીને, આ પાપી મનનો માણસ ગભરાટ સાથે અંદર પ્રવેશ્યો.
વિશાલરાજ્ઞો દુહિતાં મમ પિત્રા વૃતાં સતીમ્। અનેન કૃત્વા સન્ધાનં કરૂશેન જિગીષયા
વિશાળ રાજાની પુત્રી, જેને મારા પિતાએ પસંદ કરી હતી, તેને જીતવાની ઇચ્છાથી, કારૂશ રાજા સાથે સંધિ કરીને, તેણે લઈ ગઈ.
જરાસન્ધં સમાશ્રિત્ય કૃતવાન્વિપ્રિયાણિ મે। તાનિ સર્વાણિ સઙ્ખ્યાતું ન શક્નોમિ નરાધિપાઃ
જરસંધ પર આધાર રાખીને, તેણે મારા પર અનેક અણગમતા કામ કર્યા; હે રાજાઓ, એ બધા દુષ્કર્મો હું ગણાવી પણ શકતો નથી.
એવમેતદપર્યન્તમેષ વૃષ્ણિષુ કિલ્બિષી। અસ્માકમયમારમ્ભાંશ્ચકાર પરભાનૃજુઃ
આ રીતે, વૃષ્ણિ વંશમાં જન્મેલો આ પાપી સતત આપણા પર દુશ્મનાવટના અને વાંકાળા કાર્યો કરતો રહ્યો છે.
શતં ક્ષન્તવ્યમસ્માભિર્વધાર્હાણાં કિલાગસામ્। બદ્ધોઽસ્મિ સમયૈર્ઘોરૈર્માતુરસ્યૈવ સઙ્ગરે
મારા દ્વારા મૃત્યુયોગ્ય એવા સો મોટા અપમાનો માફ કરવામાં આવ્યા છે; માતાના હિત માટે યુદ્ધમાં કરેલા ભયાનક વચનોને લીધે હું બંધાયેલો છું.
તત્તથા શતમસ્માકં ક્ષાન્તં ક્ષયકરં મયા। દ્વૌ તુ મે વધકાલેઽસ્મિન્ન ક્ષન્તવ્યૌ કથઞ્ચન
આ રીતે, મારાથી સો વિનાશક અપમાનો માફ થયા છે; પણ હવે મૃત્યુના સમયે બે અપમાનો હું ક્યારેય માફ કરી શકતો નથી.
યજ્ઞવિઘ્નકરં હન્યાં પાણ્ડવાનાં ચ દુર્હૃદમ્। ઇતિ મે વર્તતે ભાવસ્તમતીયાં કથં ન્વહમ્
જે યજ્ઞમાં વિઘ્ન પાડે છે અને પાંડવોના દુશ્મન છે, તેને હું અવશ્ય મારવો જોઈએ—મારો મન એ જ છે; હવે હું એ કેવી રીતે છોડી દઉં?
પિતૃષ્વસુઃ કૃતે દુઃખં સુમહન્મર્ષયામ્યહમ્। દિષ્ટ્યા હીદં સર્વરાજ્ઞાં સન્નિધાવદ્ય વર્તતે
પિતૃપક્ષની ફૂઈ માટે મેં ઘણું દુઃખ સહન કર્યું છે; સદભાગ્યે, આજે આ વાત બધા રાજાઓની હાજરીમાં આવી છે.
પશ્યન્તિ હિ ભવન્તોઽદ્ય મય્યતીવ વ્યતિક્રમમ્। કૃતાનિ તુ પરોક્ષં મે યાનિ તાનિ નિબોધત
આજે તમે બધા મારા પર થયેલા મોટાં અપમાનને જોઈ રહ્યા છો; પણ મને જે ગુપ્ત રીતે દુઃખ અપાયું છે, એ પણ સાંભળો.
ઇમં ત્વસ્ય ન શક્ષ્યામિ ક્ષન્તુમદ્ય વ્યતિક્રમમ્। અવલેપાદ્વધાર્હસ્ય સમગ્રે રાજમણ્ડલે
પણ આજે, બધા રાજાઓની હાજરીમાં, તેના ઘમંડથી કરેલા અને મૃત્યુયોગ્ય એવા અપમાનને હું માફ કરી શકતો નથી.
રુક્મિણ્યામસ્ય મૂઢસ્ય પ્રાર્થનાઽઽસીન્મુમૂર્ષતઃ। ન ચ તાં પ્રાપ્તવાન્મૂઢઃ શૂદ્રો વેદશ્રુતીમિવ
આ મૂર્ખે રુક્મિણીને મેળવવાની ઈચ્છા રાખી, મૃત્યુની ઇચ્છાથી તેને માગી; પણ જેમ શૂદ્રને વેદશિક્ષા મળતી નથી, તેમ તેને પણ રુક્મિણી મળી નહીં.