ન્યસ્તમાત્રસ્ય તસ્યાઙ્કે ભુજાવભ્યધિકાવુભૌ। પેતતુસ્તચ્ચ નયનં ન્યમજ્જત લલાટજમ્
જેમજ દામોદર ગોદમાં બેસાડાયો, એમજ તેના બંને હાથ વધારે લાંબા થયા; કપાળ પરનું આંખ નીચે પડ્યું અને અંદર સમાઈ ગયું.
તદ્દૃષ્ટ્વા વ્યથિતા ત્રસ્તા વરં કૃષ્ણમયાચત। દદસ્વ મે વરં કૃષ્ણ ભયાર્તાયા મહાભુજ
આ જોઈને તે સ્ત્રી ગભરાઈ અને ભયભીત થઈને કૃષ્ણને વિનંતી કરી: 'હે કૃષ્ણ, હું ડરી ગઈ છું, મને એક વરદાન આપો, મહાબાહુ!'
ત્વં હ્યાર્તાનાં સમાશ્વાસો ભીતાનામભયપ્રદઃ। એવમુક્તસ્તતઃ કૃષ્ણઃ સોઽબ્રવીદ્યદુનન્દનઃ
'તમે દુઃખી લોકોના આશ્રય છો અને ડરેલા લોકોને નિર્ભયતા આપો છો.' એમ કહેતાં કૃષ્ણ, યાદવકુળના આનંદદાતા, બોલ્યા:
મા ભૈસ્ત્વં દેવિ ધર્મજ્ઞે ન મત્તોઽસ્તિ ભયં તવ। દદામિ કં વરં કિં ચ કરવાણિ પિતૃષ્વસઃ
'હે ધર્મનિષ્ઠા દેવી, ડરશો નહીં; મારી તરફથી તમને કોઈ ભય નથી. કહો, કયું વરદાન જોઈએ છે, શું કરું, હે પિતાજીની બહેન?'
શક્યં વા યદિ વાઽશક્યં કરિષ્યાણિ વચસ્તવ। એવમુક્તા તતઃ કૃષ્ણમબ્રવીદ્યદુનન્દનમ્
'શક્ય હોય કે અશક્ય, તમે જે કહેશો, હું જરૂર કરું.' એમ સાંભળીને, તેણે કૃષ્ણ, યાદવકુળના આનંદદાતા,ને કહ્યું:
શિશુપાલસ્યાપરાધાન્ક્ષમેથાસ્ત્વં મહાબલ। મત્કૃતે યદુશાર્દૂલ વિદ્ધ્યેનં મે વરં પ્રભો
'હે મહાબલી, શિશુપાલના બધા ગુનાઓને તમે માફ કરો; મારા માટે, હે યાદવસિંહ, મને આ વરદાન આપો, પ્રભુ, તેને બચાવો.'
અપરાધશતં ક્ષામ્યં મયા હ્યસ્ય પિતૃષ્વસઃ। પુત્રસ્ય તે વધાર્હસ્ય મા ત્વં શોકે મનઃ કૃથાઃ
'હું તારી પિતાજીની બહેનના પુત્રના સો ગુનાઓ માફ કરીશ; તારો પુત્ર deserving હોય છતાં, તું દુઃખમાં મન ન મૂકીશ.'
સ જાનન્નાત્મનો મૃત્યું કૃષ્ણં યદુસુખાવહમ્'। એવમેષ નૃપઃ પાપઃ શિશુપાઃ સુમન્દધીઃ। ત્વાં સમાહ્વયતે વીર ગોવિન્દવરદર્પિતઃ
'આ પાપી રાજા શિશુપાલ, પોતાનો અંત જાણે છે અને કૃષ્ણ યાદવકુળને સુખ આપનારા છે એ પણ જાણે છે; છતાં, હે વીર, ગોવિંદના વરદાનનો દંભ કરીને તને લલકારે છે.'
નૈષા ચેદિપતેર્બુદ્ધિર્યયા ત્વાહ્વયતેઽચ્યુતમ્। નૂનમેવ જગદ્ભર્તુઃ કૃષ્ણસ્યૈવ વિનિશ્ચયઃ
ચેદિરાજ પાસે એવી બુદ્ધિ નથી કે જેથી તે અચ્યૂતને લલકારે છે; નિશ્ચિતપણે આ જગતના સ્વામી કૃષ્ણનો જ નિર્ણય છે.
કો હિ માં ભીમસેનાદ્ય ક્ષિતાવર્હતિ પાર્થિવઃ। ક્ષેપ્તું કાલપરીતાત્મા યથૈષ કુલપાંસનઃ
આજે કયો રાજા, કાળના વશમાં થઈને, મને, ભીમસેનને, જમીન પર ફેંકી શકે? જેમ આ પોતાના કુળનો નાશક છે, એમ કોણ પ્રયાસ કરે?
એષ હ્યસ્ય મહાબાહુસ્તેર્જોશશ્ચ હરેર્ધ્રુવમ્। તમેવ પુનરાદાતું કુરુતેઽત્ર મતિં હરિઃ
હે મહાબાહુ, આ તો હરિની અડગ શક્તિ અને દૃઢ નિશ્ચય છે; હવે હરિએ પોતે જ એ પાછું મેળવવાનો મનમાં સંકલ્પ કર્યો છે.
યેનૈષ કુરુશાર્દૂલ શાર્દૂલ ઇવ ચેદિરાટ્। ગર્જત્યતીવ દુર્બુદ્ધિઃ સર્વાનસ્માનચિન્તયન્
હે કુરુશ્રેષ્ઠ, ચેદિરાજ તો વાઘ જેવો ગર્જના કરે છે અને આપણાં બધાને અવગણે છે; એ દુષ્ટબુદ્ધિ માણસ ખૂબ જ ધમકી આપે છે.
તતો ન મમૃષે ચૈદ્યસ્તદ્ભીષ્મવચનં તદા। ઉવાચ ચૈન સઙ્ક્રુદ્ધઃ પુનર્ભીષ્મમથોત્તરમ્
ત્યારે ચેદિરાજે ભીષ્મના એ વચનો સહન કરી શક્યા નહીં અને ગુસ્સામાં આવીને ફરી ભીષ્મને જવાબ આપ્યો.
દ્વિષતાં નોઽસ્તુ ભીષ્મૈષ પ્રભાવઃ કેશવસ્ય યઃ। યસ્ય સંસ્તવવક્તા ત્વં બન્દિવત્સતતોત્થિતઃ
હે ભીષ્મ, કેશવની આ શક્તિ તો આપણા દુશ્મનો માટે જ રહેવી જોઈએ, કેમ કે તું તો હંમેશા બંદી જેવા તેની પ્રશંસા જ કરતો રહે છે.
સંસ્તવે ચમનો ભીષ્મ પરેષાં રમતે યદિ। તદા સંસ્તુહિ રાજ્ઞસ્ત્વમિમં હિત્વા જનાર્દનમ્
ભીષ્મ, જો તને બીજાની પ્રશંસા કરવી ગમતી હોય, તો જનાર્દનને છોડીને આ રાજાની પ્રશંસા કર.
દરદં સ્તુહિ બાહ્લીકમિમં પાર્થિવસત્તમમ્। જાયમાનેન યેનેયભવદ્દારિતા મહી
દરદને, બાહ્લિકના આ શ્રેષ્ઠ રાજાને, જેને જન્મતા જ પૃથ્વી ફાટી ગઈ હતી, તેની પ્રશંસા કર.
વઙ્ગાઙ્ગવિષયાધ્યક્ષં સહસ્રાક્ષસમં બલે। સ્તુહિ કર્ણમિમં ભીષ્મ મહાચાપવિકર્ષણમ્
હે ભીષ્મ, વંગ અને અંગ દેશના અધિકારી, હજાર આંખો વાળા ઇન્દ્ર જેટલી શક્તિ ધરાવનારા, મહાન ધનુર્ધર કર્ણની પ્રશંસા કર.
યસ્યેમે કુણ્ડલે દિવ્યે સહજે દેવનિર્મિતે। કવચં ચ મહાબાહો બાલાર્કસદૃશપ્રભમ્
જેના પાસે દેવો દ્વારા બનાવેલા, જન્મથી જ મળેલા દિવ્ય કુંડળ છે અને મહાબાહુ, જેનું કવચ ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવે છે.
વાસવપ્રતિમો યેન જરાસન્ધોઽતિદુર્જયઃ। વિજિતો બાહુયુદ્ધેન દેહભેદં ચ લમ્ભિતઃ
જેના દ્વારા દુર્જય અને વાસવ સમાન જરાસંધને બાહુબળથી હરાવ્યો અને મૃત્યુના દ્વારે પહોંચાડ્યો હતો.
દ્રોણં દ્રૌણિં ચ સાધુ ત્વં પિતાપુત્રૌ મહારથૌ। સ્તુહિ સ્તુત્યાવુભૌ ભીષ્મ સતતં દ્વિજસત્તમૌ
હે ભીષ્મ, દ્રોણ અને દ્રોણપુત્ર, આ પિતા-પુત્ર મહાન રથીઓ છે; બંને હંમેશા પ્રશંસા કરવા યોગ્ય છે, તું એમની સ્તુતિ કર.
યયોરન્યતરો ભીષ્મ સઙ્ક્રુદ્ધઃ સચરાચરામ્। ઇમાં વસુમતીં કુર્યાન્નિઃ શેષામિતિ મે મતિઃ
હે ભીષ્મ, આ બંનેમાં કોઈ એક પણ ગુસ્સે થાય તો આખી પૃથ્વી ઉપર જીવતું કે અજડ, બધું જ નાશ કરી શકે એમ છે — એમ મારું માનવું છે.
દ્રોણસ્ય હિ સમં યુદ્ધે ન પશ્યામિ નરાધિપમ્। નાશ્વત્થામ્નઃ સમં ભીષ્મ ન ચ તૌ સ્તોતુમિચ્છસિ
હે ભીષ્મ, યુદ્ધમાં દ્રોણને કે અશ્વત્થામાને બરાબર એવો કોઈ રાજા હું નથી જોતો, છતાં તું એમની પ્રશંસા કરવી નથી ઈચ્છતો.
પૃથિવ્યાં સાગરાન્તાયાં યો વૈપ્રતિસમો ભવેત્। દુર્યોધનં ત્વં રાજેન્દ્રમતિક્રમ્ય મહાભુજમ્
આ સમુદ્રથી ઘેરાયેલી પૃથ્વી પર એવો બીજો કોણ છે જે દુર્યોધન જેટલો સમાન હોય? છતાં તું મહાબાહુ રાજા દુર્યોધનને અવગણે છે.
જયદ્રથં ચ રાજાનં કૃતાસ્ત્રં દૃઢવિક્રમમ્। દ્રુમં કિમ્પુરુષાચાર્યં લોકે પ્રથિતવિક્રમમ્। અતિક્રમ્ય મહાવીર્યં કિં પ્રશંસસિ કેશવમ્
જયદ્રથ રાજા, જે શસ્ત્રકૌશલ્યમાં નિપુણ અને દૃઢ પરાક્રમી છે; કિમ્પુરુષોના ગુરુ તરીકે પ્રસિદ્ધ drums, આવા મહાવીરોને અવગણીને તું કેમ કેશવની જ પ્રશંસા કરે છે?
વૃદ્ધં ચ ભરતાચાર્યં તથા શારદ્વતં કૃપમ્। અતિક્રમ્ય મહાવીર્યં કિં પ્રશંસસિ કેશવમ્
વયસ્ક ભરતગુરુ અને શારદ્વતપુત્ર કૃપ, બંને મહાન પરાક્રમી છે; એમને અવગણીને તું કેમ કેશવની જ પ્રશંસા કરે છે?
ધનુર્ધરાણાં પ્રવરં રુક્મિણં પુરુષોત્તમમ્। અતિક્રમ્ય મહાવીર્યં કિં પ્રશંસસિ કેશવમ્
ધનુર્ધારોમાં શ્રેષ્ઠ, પુરુષોમાં ઉત્તમ એવા રુક્મીને અવગણીને, એવા મહાવીરને છોડીને તું કેમ કેશવની જ પ્રશંસા કરે છે?
ભીષ્મકં ચ મહાવીર્યં દન્તવક્ત્રં ચ ભૂમિપમ્। ભગદત્તં યૂપકેથુ જયત્સેનં ચ માગધમ્
મહાન પરાક્રમી ભીષ્મક, ભૂમિપતિ દંતવક્ર, ભગદત્ત, યુપકેથુ અને માગધ રાજા જયત્સેન —
વિરાટદ્રુપદૌ ચોભૌ શકુનિં ચ બહદ્બલમ્। વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ પાણ્ડ્યં શ્વેતમથોત્તમમ્
વીરાટ અને દ્રુપદ બંને, બહુ બળવાન શકુની, અવંતિના વિંદ અને અનુવિંદ, પાંડ્ય, શ્વેત અને ઉત્તમ —
શઙ્ખં ચ સુમહાભાગં વૃષસેનં ચ માનિનમ્। એકલવ્યં ચ વિક્રાન્તં કાલિઙ્ગં ચ મહારથમ્
શંખ, મહાન ભાગ્યશાળી, વૃષસેન, ગર્વીલો, એકલવ્ય, પરાક્રમી, અને કાલિંગ, મહાન રથીઓ—
અતિક્રમ્ય મહાવીર્યં કિં પ્રશંસતિ કેશવમ્। શલ્યાદીનપિ કસ્માત્ત્વં ન સ્તૌષિ વસુધાધિપાન્। સ્તવાય યદિ તે બુદ્ધિર્વર્તતે ભીષ્મ વસુધાધિપાન્
આ બધા શક્તિશાળી વીરોને છોડીને, તું કેમ કેશવની પ્રશંસા કરે છે? અને શલ્ય જેવા રાજાઓની તું પ્રશંસા કેમ નથી કરતો? ભીષ્મ, જો તને કોઈની પ્રશંસા કરવાની જ ઇચ્છા હોય, તો પૃથ્વીના રાજાઓની જ કર.