તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા રૂક્ષં રૂક્ષાક્ષરં બહુ। ચકોપ બલિનાં શ્રેષ્ઠો ભીમસેનઃ પ્રતાપવાન્
તેના કઠોર અને અનેક કઠોર શબ્દો સાંભળી, બળવાન ભીમસેન ગુસ્સે ભરાઈ ગયો.
તથા પદ્મપ્રતીકાશે સ્વભાવાયતવિસ્તૃતે। ભૂયઃ ક્રોધાભિતામ્રાક્ષે રક્તે નેત્રે બભૂવતુઃ
પછી, કમળ જેવી વિશાળ આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગઈ અને બંને વધુ ગુસ્સાવાળા બન્યા.
ત્રિશિખાં ભ્રકુટીં ચાસ્ય દદૃશુઃ સર્વપાર્થિવાઃ। લલાટસ્થાં ત્રિકૂટસ્થાં ગઙ્ગાં ત્રિપથગામિવ
બધા રાજાઓએ તેની ત્રિશિખા, ભૃકુટી અને કપાળ પરની ત્રિકૂટ જેવી નિશાની જોઈ, જેમ ગંગા ત્રણ માર્ગે વહે છે.
દન્તાન્સન્દશતસ્તસ્ય કોપાદ્દદૃશુરાનનમ્। યુગાન્તે સર્વભૂતાનિ કાલસ્યેવ જિઘત્સતઃ
તેમણે ગુસ્સામાં દાંત દબાવતો તેનો ચહેરો જોયો, જેમ યુગના અંતે સમય સર્વ જીવોને ગળી જવા તત્પર હોય છે.
ઉત્પતન્તં તુ વેગેન જગ્રાહૈનં મનસ્વિન્। ભીષ્મ એવ મહાબાહુર્મહાસેનમિવેશ્વરઃ
પછી જ્યારે ભીમસેન ઝડપથી આગળ વધ્યો, ત્યારે મહાબળવાન, દૃઢ મનવાળો ભીષ્મએ તેને પકડી લીધો—જેમ ભગવાન મહાસેનાને રોકે તેમ.
તસ્વ ભીમસ્ય ભીષ્મેણ વાર્યમાણસ્ય ભારત। ગુરુણા વિવિધૈર્વાક્યૈઃ ક્રોધઃ પ્રશમમાગતઃ
હવે, ભીષ્મે ભીમસેનને અનેક પ્રકારના સમજાવટભર્યા વચનો કહીને રોક્યો, તો ભીમસેનનો ક્રોધ શાંત થયો.
નાતિચક્રામ ભીષ્મસ્ય સ હિ વાક્યમરિન્દમઃ। સમુદ્વૃત્તો ઘનાપાયે વેલામિવ મહોદધિઃ
શત્રુઓને હરાવનાર ભીમસેન ભીષ્મના વચનને પાર ન ગયો; ઉગ્ર બન્યા છતાં, મહાસાગર જેમ વેળા પર અટકી જાય છે તેમ, તે પણ અટકી ગયો.
શિશુપાલસ્તુ સઙ્ક્રુદ્ધે ભીમસેને જનાધિપ। નાકમ્પત તદા વીરઃ પૌરુષે વ્યવસ્થિતઃ
પણ, રાજા, જ્યારે ભીમસેન ક્રોધિત થયો, ત્યારે શિશુપાલે ડગમગાટ ન અનુભવ્યો; તે પુરુષાર્થમાં અડગ રહ્યો.
ઉત્પતન્તં તુ વેગેન પુનઃ પુનરરિન્દમઃ। ન સ તં ચિન્તયામાસ સિંહઃ ક્રુદ્ધો મૃગં યથા
શત્રુઓને હરાવનાર ભીમસેન વારંવાર ઝડપથી આગળ વધતો રહ્યો, પણ શિશુપાલે તેની કાળજી લીધી નહીં—જેમ ક્રોધિત સિંહ હરણને અવગણે તેમ.
પ્રહસંશ્ચાબ્રવીદ્વાક્યં ચેદિરાજઃ પ્રતાપવાન્। ભીમસેનમભિક્રુદ્ધં દૃષ્ટ્વા ભીમપરાક્રમમ્
અને પછી, ચેદિ દેશના પરાક્રમી રાજાએ ભીમસેનને ક્રોધિત અને ભયાનક પરાક્રમ દર્શાવતા જોઈને, હસતાં હસતાં આ વચન કહ્યું.
મુઞ્ચૈનં ભીષ્મ પશ્યન્તુ યાવદેનં નરાધિપઃ। મત્પ્રભાવવિનિર્દગ્ધં પતઙ્ગમિવ વહ્નિના
"ભીષ્મ, તેને છોડો, જેથી બધા રાજાઓ જોઈ શકે કે મારા પ્રભાવથી તે કેવી રીતે અગ્નિમાં પડેલા પતંગિયા જેવો ભસ્મ થઈ જાય છે."
તતશ્ચેદિપતેર્વાક્યં શ્રુત્વા તત્કુરુસત્તમઃ। ભીમસેનમુવાચેદં ભીષ્મે મતિમતાં વરઃ
પછી, ચેદિ રાજાના વચન સાંભળીને, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ અને બુદ્ધિશાળી ભીષ્મે ભીમસેનને કહ્યું.
નૈષા ચેદિપતેર્બુદ્ધિર્યત્ત્વામાહ્વયતેઽચ્યુતમ્। ભીમસેન મહાબાહો કૃષ્ણસ્યૈવ વિનિશ્ચયઃ
"ભીમસેન, મહાબાહુ, ચેદિ રાજાની એવી ઈચ્છા નથી કે તે તને લલકારે છે; આ તો માત્ર કૃષ્ણની જ ઇચ્છા છે."
ચેદિરાજકુલે જાતખ્યક્ષ એષ ચતુર્ભુજઃ। રાસભારાવસદૃશં રરાસ ચ નનાદ ચ
ચેદિ રાજાના કુળમાં આ ચાર હાથવાળો યક્ષ જન્મ્યો હતો; તે ગધેડા જેવો રાંધતો અને ગર્જના કરતો હતો.
તેનાસ્ય માતાપિતરૌ ત્રેસતુસ્તૌ સબાન્ધવૌ। વૈકૃતં તસ્યત તૌ દૃષ્ટ્વા ત્યાગાયાકુરુતાં મતિમ્
આથી, તેની માતા-પિતા અને તેમના સંબંધીઓ ડરી ગયા; તેની વિકૃતિ જોઈને, તેમણે તેને ત્યાગવાનો નક્કી કર્યો.
તતઃ સભાર્યં નૃપતિં સામાત્યં સપુરોહિતમ્। ચિન્તાસંમૂઢહૃદયં વાગુવાચાશરીરેણી
પછી, રાજા, તેની પત્ની, મંત્રીઓ અને પુરોહિતો—allના મનમાં ચિંતાથી ગૂંચવાયેલા હતા ત્યારે, એક અવ્યક્ત અવાજે વાત કરી.
એષ તે નૃપતે પુત્રઃ શ્રીમાઞ્જાતો બલાધિકઃ। તસ્માદસ્માન્ન ભેતવ્યમવ્યગ્રઃ પાહિ વૈ શિશુમ્
"રાજા, તારો આ પુત્ર તેજસ્વી અને બળવાન જન્મ્યો છે; તેથી અમથી ડરશો નહીં—નિર્ભય રહીને બાળકની રક્ષા કરો."
ન ચ વૈ તસ્ય મૃત્યુસ્ત્વં ન કાલઃ પ્રત્યુપસ્થિતઃ। યશ્ચ શસ્ત્રેણ હન્તાઽસ્ય સ ચોત્પન્નો નરાધિપ
"ન તો તું, ન તો મૃત્યુ કે સમય, તેના માટે આવ્યા છે; અને જે તેને શસ્ત્રથી સંહારશે, એ પણ જન્મી ગયો છે, રાજા."
સંશ્રુત્યોદાહૃતં વાક્યં ભૂતમન્તર્હિતં તતઃ। પુત્રસ્નેહાભિસન્તપ્તા જનની વાક્યમબ્રવીત્
પછી, તે અવ્યક્ત અવાજ સાંભળ્યા પછી, પુત્રપ્રેમથી વ્યાકુળ થયેલી માતાએ આ વચન કહ્યું.
યેનેદમીરિતં વાક્યં મમૈતં તનયં પ્રતિ। પ્રાઞ્જલિસ્તં નમસ્યામિ બ્રવીતુ સ પુનર્વચઃ
"જે કોઈએ મારા આ પુત્ર વિશે આ વચન કહ્યું છે, તેને હું હાથ જોડીને વંદન કરું છું—તે ફરીથી બોલે."
યાથાતથ્યેન ભગવાન્દેવો વા યદિ વેતરઃ। શ્રોતુમિચ્છામિ પુત્રસ્ય કોઽસ્ય મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ
"ભગવાન હોય કે બીજું કોઈ, હે પવિત્ર, હું સાચું સાંભળવા ઈચ્છું છું: મારા પુત્રનું મૃત્યુ કોણ લાવશે?"
અન્તર્ભૂતં તતો ભૂતમુવાચેદં પુનર્વચઃ। યસ્યોત્સઙ્ગે ગૃહીતસ્ય ભુજાવભ્યધિકાવુભૌ
પછી, તે અવ્યક્ત ભૂતએ ફરીથી કહ્યું: "જેના ગોદમાં બેસાડ્યા પછી, તેના બંને હાથથી વધારે થઈ જાય—"
પતિષ્યતઃ ક્ષિતિતલે પઞ્ચશીર્ષાવિવોરગૌ। તૃતીયમેતદ્બાલસ્ય લલાટસ્થં તુ લોચનમ્
જ્યારે બાળક જમીન પર પડ્યું, ત્યારે બે પાંચમુંડાવાળા સાપો દેખાયા; અને બાળકના કપાળ પરનું ત્રીજું આંખ પણ દેખાતું હતું.
નિમજ્જિષ્યતિ યં દૃષ્ટ્વા સોઽસ્ય મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ। ત્ર્યક્ષં ચતુર્ભુજં શ્રુત્વા તથા ચ સમુદાહૃતમ્
જે કોઈ એ આંખને જોઈને તેને ડૂબાડવાનો પ્રયાસ કરે, તેને મૃત્યુ આવતું; એ બાળકને ત્રણ આંખ અને ચાર હાથ છે એવું કહેવાયું હતું.
પૃથિવ્યાં પાર્થિવાઃ સર્વે અભ્યાગચ્છન્દિદૃક્ષવઃ। તાન્પૂજયિત્વા સમ્પ્રાપ્તાન્યથાર્હં સ મહીપતિઃ
પૃથ્વીના બધા રાજાઓ એ બાળકને જોવા ઉત્સુક થઈને આવ્યા; મહારાજાએ તેમને યોગ્ય રીતે સન્માન આપ્યો.
એકૈકસ્ય નૃપસ્યાઙ્કે પુત્રમારોપયત્તદા। એવં રાજસહસ્રાણા પૃથક્ત્વેન યથાક્રમમ્
એ સમયે રાજાએ દરેક રાજાના ગોદમાં બાળકને એક પછી એક ક્રમશઃ બેસાડ્યું; એમ હજારો રાજાઓની ગોદમાં બાળકને બેસાડવામાં આવ્યું.
શિશુરઙ્કે સમારૂઢો ન તત્પ્રાય નિદર્શનમ્। એતદેવ તુ સંશ્રુત્ય દ્વારવત્યાં મહાબલૌ
બાળકને ગોદમાં બેસાડતાં કશું અજોડ કે અનોખું બન્યું નહીં; પણ માત્ર આ વાત સાંભળી, દ્વારકામાં રહેલા બે પરાક્રમી ભાઈઓ,
તતશ્ચેદિપુરં પ્રાપ્તૌ સઙ્કર્ષણજનાર્દનૌ। યાદવૌ યાદવીં દ્રુષ્ટું સ્વસારં તૌ પિતુસ્તદા
પછી સંકર્ષણ અને જનાર્દન, એ બંને યાદવ ભાઈઓ, પોતાના પિતાની દીકરીને જોવા માટે ચેદિનગર પહોંચ્યા.
અભિવાદ્ય યથાન્યાયં યથાશ્રેષ્ઠં નૃપં ચ તામ્। કુશલાનામયં પૃષ્ટ્વા નિષણ્ણૌ રામકેશવૌ
રામ અને કેશવે રાજા અને પોતાની બહેનને યોગ્ય રીતે અને શ્રેષ્ઠતા પ્રમાણે વંદન કર્યા, તેમની કૂશળતા પુછી, અને પછી બેસી ગયા.
સાઽભ્યર્ચ્ય તૌ તદા વીરૌ પ્રીત્યા ચાભ્યધિકં તતઃ। પુત્રં દામોદરોત્સઙ્ગે દેવી સંન્યદધાત્સ્વયમ્
પછી તેણે પ્રેમપૂર્વક એ બંને વીર ભાઈઓનું સન્માન કર્યું અને પોતે પોતાના પુત્ર દામોદરને ગોદમાં બેસાડ્યો.