વિભૂતિં દ્રષ્ટુમનસઃ કેશવસ્ય મહાત્મનઃ। પ્રીયમાણાઃ સભાં જગ્મુરાલોકયિતુમચ્યુતમ્
મહાન આત્માવાળા કેશવની મહિમા જોવા માટે, આનંદથી ભરપૂર, એ બધીએ અચ્યૂતને જોવા સભામાં જવાનું નક્કી કર્યું.
દેવકી સર્વદેવીનાં રોહિણી ચ પુરસ્કૃતા। દદૃશુર્દેવમાસીનં કૃષ્ણં હલભૃતા સહ
સર્વદેવીમાં શ્રેષ્ઠ દેવકી અને રોહિણી, બંનેએ કૃષ્ણને, જે દેવ છે અને હલધારી સાથે બેઠેલા હતા, જોઈ લીધા.
તૌ તુ પૂર્વમતિક્રમ્ય રોહિણીમભિવાદ્ય ચ। અભ્યવાદયતાં દેવૌ દેવકીં રામકેશવૌ
એ બંનેએ પહેલા રોહિણી પાસે જઈને વંદન કર્યું, પછી રામ અને કેશવે દેવકીનું પણ આદરપૂર્વક વંદન કર્યું.
સા તાભ્યામૃષભાક્ષાભ્યાં પુત્રાભ્યાં શુશુભેઽધિકમ્। દેવકી દેવમાતેવ મિત્રેણ વરુણેન ચ
એ બંને વાછરડા જેવી આંખો ધરાવતા પુત્રો સાથે દેવકી વધુ તેજસ્વી લાગી, જેમ અદિતી મીત્ર અને વરુણ સાથે તેજ ધરાવે છે.
તતઃ પ્રાપ્તા યશોદાયા દુહિતા વૈ ક્ષણેન હિ। જાજ્વલ્યમાના વપુષા પ્રભયાઽતીવ ભારત
પછી યશોદાની દીકરી ક્ષણમાં જ આવી પહોંચી, અને પોતાની તેજસ્વી કાંતિથી ખૂબ જ પ્રકાશિત થઈ રહી હતી, હે ભારત.
એકાનઙ્ગેતિ યામાહુઃ કન્યાં વૈ કામરૂપિણીમ્। યત્કૃતે સગણં કંસં જઘાન પુરુષોત્તમઃ
આ કન્યાને એકાંગ કહેવામાં આવે છે, જે મનગમતા રૂપ ધારણ કરી શકે છે; એની خاطر પુરુષોત્તમએ કમ્સ અને એના સાથીઓને સંહાર્યા હતા.
તતઃ સ ભગવાન્રામસ્તામુપાક્રમ્ય ભામિનામ્। મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાય સવ્યેન પરિજગ્રાહ પાણિના
પછી ભગવાન રામ એ તેજવાળી સ્ત્રી પાસે ગયા, અને ડાબા હાથથી તેનું માથું સુઘી, પછી એને હાથથી પકડી લીધું.
તાં ચ તત્રોપસમ્પ્રાપ્ય પ્રિયામિવ સખીમિમામ્। દક્ષિણેન કરાગ્રેણ પિરજગ્રાહ માધવઃ
અને માધવએ પણ ત્યાં પહોંચી, જેમ કોઈ પ્રિય સખી પાસે જાય, એમ જમણા હાથની આંગળીઓથી એને પકડી લીધી.
દદૃશુસ્તાં સભામધ્યે ભગિનીં રામકૃષ્ણયોઃ। રુક્મપદ્મશાં પદ્મશ્રીમિવોત્તમનાભયોઃ
સભાના મધ્યમાં સૌએ રામ અને કૃષ્ણની બહેનને જોયી, જે સુવર્ણ કમળની જેમ તેજ પાથરી રહી હતી, બે શ્રેષ્ઠ કમળો પાસે.
અથાક્ષતમહાવષ્ટ્યા લાજપુષ્પઘૃતૈરપિ। વૃષ્ણયોઽવાકિરન્પ્રીતાઃ સઙ્કર્ષણજનાર્દનૌ
પછી વ્રુષ્ણિઓએ આનંદથી અક્ષત, લાજ અને ફૂલ તથા ઘી વડે સંકર્ષણ અને જનાર્દન પર વર્ષા કરી.
સબાલાઃ સહવૃદ્ધાશ્ચ યે જ્ઞાતિકુલબાન્ધવાઃ। ઉપોપવિવિશુઃ પ્રીતા વૃષ્ણયો મધુસૂદનમ્
બાળકો અને વૃદ્ધો સહિત, કુટુંબના બધા જ્ઞાતિ-બંધુઓ આનંદથી મધુસૂદન સાથે બેસી ગયા.
પૂજ્યમાનો મહાબાહુઃ પૌરાણાં રતિવર્ધનઃ। વિવેશ પુરુષવ્યાઘ્રઃ સ્વવેશ્મ મધુસૂદનઃ
મહાબાહુ મધુસૂદન, જે પુરુષોમાં વાઘ સમાન છે, નાગરિકો દ્વારા સન્માનિત થઈને અને સૌને આનંદ આપતો, પોતાના ઘરમાં પ્રવેશ્યો.
રુક્મિણ્યા સહિતો દેવ્યા પ્રમુમોદ સુખી સુખમ્। અનન્તરં ચ સત્યાયા જામ્બવત્યાશ્ચ ભારત
દેવી રુક્મિણી સાથે કૃષ્ણે આનંદપૂર્વક સુખ માણ્યું; પછી સત્યભામા અને જામ્બવતી સાથે પણ, હે ભારત.
સર્વાસાં ચ યદુશ્રેષ્ઠો ગેહે ગેહે વિહારવાન્। જગામ ચ હૃષીકેશો રુક્મિણ્યાઃ સદનં પુનઃ
યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા કૃષ્ણે પોતાની બધી પત્નીઓ સાથે દરેક ઘરમાં આનંદ કર્યો, અને પછી ફરી રુક્મિણીના મહેલમાં ગયા.
એષ તાત મહાબાહો વિજયઃ શાર્ઙ્ગધન્વનઃ। એતદર્થં ચ જન્માહુર્માનુષેષુ મહાત્મનઃ
હે મહાબાહુ, આ છે શારંગધારીનું વિજય; આ માટે જ મહાત્મા માનવોમાં અવતર્યા છે, એમ કહેવામાં આવે છે.
દ્વારકાયાં તતઃ કૃષ્ણઃ સ્વદારેષુ દિવાનિશમ્। સુખં લબ્ધ્વા મહારાજ પ્રમુમોદ મહાયશાઃ
પછી દ્વારકામાં કૃષ્ણે પોતાની પત્નીઓ સાથે દિવસ-રાત સુખ અનુભવીને ખૂબ આનંદ માણ્યો, હે મહારાજા, જેમની મહિમા સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ છે.
પૌત્રસ્ય કારણાચ્ચક્રે વિબુધાનાં પ્રિયં તદા। સાવસવૈઃ સુરૈઃ સર્વૈર્દુષ્કરં ભરતર્ષભ
પૌત્રના કારણે, કૃષ્ણે દેવતાઓને પ્રિય એવું કાર્ય કર્યું, જે સર્વે દેવતાઓ માટે પણ અતિ દુષ્કર હતું, હે ભારતશ્રેષ્ઠ.
બાણો નામાઽભવદ્રાજા બલેર્જ્યેષ્ઠસુતો બલી। વીર્યવાન્ભરતશ્રેષ્ઠ સ ચ બાહુસહસ્રવાન્
બાણ નામનો એક રાજા હતો, જે બલિનો મોટો પુત્ર અને બહુ શક્તિશાળી હતો, હે ભારતશ્રેષ્ઠ; અને એના હજારો હાથ હતા.
તતસ્તેપે તપસ્તીવ્રં સત્વેન મનસા નૃપ। રુદ્રમારાધયામાસ સ ચ બાણઃ સમા બહુ
પછી એ રાજાએ સ્થિર મનથી અનેક વર્ષો સુધી કઠિન તપ કર્યું અને રુદ્રની આરાધના કરી.
તસ્મૈ બહુવરા દત્તાઃ શઙ્કરેણ મહાત્મના। તાંશ્ચ લબ્ધ્વા વરાન્બાણો દુર્લભાનસુરૈર્ભુવિ
મહાત્મા શંકરે એને અનેક વરદાન આપ્યા; અને બાણે એ વરદાન મેળવ્યા, જે પૃથ્વી પર દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ હતા.
સ શોણિતપુરે રાજ્યં ચકારાપ્રતિમો બલી। ત્રાસિતાશ્ચ સુરાઃ સર્વે તેન બાણેન પાણ્ડવ
એ બાણે શોણિતપુરમાં પોતાની રાજગાદી સંભાળી, અને એના બલને કોઈ સરખાવું નહોતું; એના કારણે બધા દેવતાઓ ડરી ગયા, હે પાંડવ.
વિજિત્ય વિબુધાન્સેન્દ્રાન્બાણઃ સંવત્સરાન્બહૂન્। અશાસત મહદ્રાજ્યં કુબેર ઇવ ભારત
બાણે દેવતાઓ અને ઇન્દ્રને જીત્યા પછી ઘણા વર્ષો સુધી મહાન રાજ્ય પર શાસન કર્યું, જેમ કુબેર કરે છે, હે ભારત.
તતો રાજન્નુષા નામ બાણસ્ય દુહિતા યથા। યેનોપાયેન કૌન્તેય અનિરુદ્ધો મહાદ્યુતિઃ
પછી, રાજા, બાણની પુત્રી ઉષા નામની એક કન્યા હતી. કુંતીપુત્ર, મહાપ્રભાવી અનિરુદ્ધને કઈ રીતે—
પ્રાદ્યુમ્નિસ્તામુષાં પ્રાપ્ય પ્રચ્છન્નઃ પ્રમુમોદ હ। અથ બાણો મહાતેજાસ્તદા તત્ર યુધિષ્ઠિર
પ્રદ્યુમ્ને ગુપ્ત રીતે ઉષાને પામી આનંદ કર્યો. ત્યારબાદ, યુધિષ્ઠિર, મહાશક્તિશાળી બાણ—
તં ગૃહ્યનિલયં જ્ઞાત્વા પ્રાદ્યુમ્નિં સુતયા તદા। ગૃહીત્વા કારયામાસ વસ્તું કારાગૃહે બલાત્
બાણે જાણ્યું કે પ્રદ્યુમ્ન તેની પુત્રી સાથે તેના ઘરમાં છે, તો તેણે તેને પકડીને જબરદસ્તી કેદખાનામાં પુરાવી દીધો.
સ કુમારઃ સુખાર્હોઽથ તદા દુઃખસમન્વિતઃ। બામેન ઘાતિતો રાજન્નનિરુદ્ધો મુમોહ ચ
એ યુવાન, સુખ માટે લાયક હોવા છતાં, ત્યારે દુઃખમાં ફસાઈ ગયો. બાણના ઘા ખાઈને, રાજા, અનિરુદ્ધ બેહોશ થઈ ગયો.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ નારદો મુનિપુઙ્ગવઃ। દ્વારકાં પ્રાપ્ય કૌન્તેય કૃષ્ણં દૃષ્ટ્વા વચોઽબ્રવીત્
એ જ સમયે મહાન ઋષિ નારદ દ્વારકામાં પહોંચ્યા અને કુંતીપુત્ર કૃષ્ણને મળીને એમણે કહ્યું—
કૃષ્ણ કૃષ્ણ મહાબાહો યદૂનાં કીર્તિવર્ધન। પૌત્રસ્તે બાધ્યમાનોઽત્ર બાણેનામિતતેજસા
"કૃષ્ણ, કૃષ્ણ, મહાબાહુ, યાદવોની કીર્તિ વધારનાર, તારો પૌત્ર અહીં અસીમ શક્તિશાળી બાણના હાથમાં પીડાઈ રહ્યો છે."
કૃચ્છ્રં પ્રાપ્તોઽનિરુદ્ધો વૈ શેતે કારાગૃહે સદા। એતદુક્ત્વા સુરર્ષિર્વૈ બાણસ્યાથ પુરં યયૌ
"અનિરુદ્ધ મોટાં સંકટમાં પડીને હંમેશા કેદખાનામાં પડ્યો છે." આવું કહી દેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઋષિ બાણના શહેર તરફ ગયા.
નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા તતો રાજઞ્જનાર્દનઃ। જાહૂય બલદેવં હિ પ્રદ્યુમ્નં ચ મહાદ્યુતિમ્
નારદના વચન સાંભળી, રાજા, જનાર્દને તરત જ બલદેવ અને તેજસ્વી પ્રદ્યુમ્નને બોલાવ્યા.