તાલાઃ પ્રલમ્બા વકુલાઃ પિણ્ડિકા બીજપૂરકાઃ। દ્રુતામલકખર્જૂરા મહિતા જમ્બુકાસ્તથા
તાળ, પ્રલંબ, વકુલ, પિંડિકા, બીજપૂર, ઝડપથી વધતા આમળા અને ખજુરનાં વૃક્ષો, અને માન્ય જાંબુક વૃક્ષો પણ ત્યાં હતાં.
આમ્રાઃ પનસવૃક્ષાશ્ચ ચમ્પકાસ્તિલતિન્દુકાઃ। લિકુચામૃતાશ્ચૈવ ક્ષીરિકા કર્ણિકા તથા
કેરી, ફણસ, ચંપા, તિલક, તિંડુક, લિકુચ, અમૃત, અને સાથે જ ક્ષીરીક અને કર્ણિકા વૃક્ષો પણ હતાં.
નાલિકેરેઙ્ગુદાશ્ચૈવ ઉત્ક્રોશકવનાનિ ચ। કદલી જાતમલ્લી ચ પાટલી કુમુદોત્પલાઃ
નાળિયેરી, ઍંગુદ, અને ઉત્ક્રોશકના વન, કેળાં, જાતમલ્લી, પાઠળી, કમળ અને ઉત્પલનાં ફૂલો પણ ત્યાં હતાં.
નીલોત્પલકપૂર્ણાશ્ચ વાપ્યઃ કૂપાઃ સહસ્રશઃ। ફુલ્લાશાકકપિત્થાશ્ચ તૈસ્તીર્ત્વા બન્ધુજીવકાઃ
હજારો તળાવો અને કૂવા નીલકમળથી ભરેલા હતાં; ફૂલેલા શાક અને કપિથ વૃક્ષો, અને બંધુજીવના વન પણ હતાં.
પ્રિયાલાશોકવાદિર્યાઃ પ્રાચીનાશ્ચાપિ સર્વશઃ। પ્રિયઙ્ગુબદરીભિશ્ચ યવૈઃ સ્યન્દનચન્દનૈઃ
પ્રિયાળ, અશોક, વાદિર્ય, અને પૂર્વના બધા જૂના વૃક્ષો, સાથે પ્રિયંગુ, બોર, જવાર, સ્યંદન અને ચંદનનાં વૃક્ષો પણ હતાં.
શચીપીલુપલાશ્ચૈશ્ચ પલાશવધપિપ્લૈઃ। ઉદુમ્બરૈશ્ચ બિલ્વૈશ્ચ પાલાશૈઃ પારિભદ્રકૈઃ
શચી, પીલુ, પલાશ, વડપીપળ, ઉદુમ્બર, બેલ, પલાશ અને પારિભદ્ર વૃક્ષો પણ ત્યાં હતાં.
ઇન્દ્રવૃક્ષાર્જુનૈશ્ચૈવ અશ્વત્થૈશ્ચિરબિલ્વકૈઃ। ભૌમગઞ્જનવૃક્ષૈશ્ચ ભલ્લાભૈરશ્વસાહ્વયૈઃ
ઇન્દ્રવૃક્ષ, અર્જુન, અશ્વત્થ, ચિરબિલ્વ, ભૌમગંજન, ભલ્લા અને અશ્વસાહ્વય વૃક્ષો પણ ત્યાં હતાં.
સજ્જૈસ્તામ્બૂલવલ્લીભિર્લવઙ્ગૈઃ ક્રમુકૈસ્તથા। વંશૈશ્ચ વિવિધૈસ્તત્ર સમન્તાત્પરિરોપિતૈઃ
સજ્જા, તાંબુલ વેલીઓ, લવિંગ, ક્રમુક અને અનેક પ્રકારના વાંસ પણ આસપાસ વાવવામાં આવ્યા હતાં.
યે ચ નન્દનજા વૃક્ષા યે ચ ચૈત્રરથે વને। સર્વે તે યદુનાથેન સમન્તાત્પરિરોપિતાઃ
નંદનવનમાં ઉગેલા અને ચૈત્રરથ વનમાં આવેલા બધા વૃક્ષો યદુના રાજાએ ચારે બાજુ વાવ્યાં હતાં.
સમાહિતા મહાનદ્યઃ પીતલોહિતવાલુકાઃ। તસ્મિન્ગૃહવરે રમ્યે મણિશક્રસવાલુકાઃ
સુવર્ણ અને લાલ રેતીવાળી મહાનદીઓ ત્યાં એકઠી થઈ હતી, અને એ સુંદર મહેલમાં રેતી મણિ અને ઇન્દ્રની જેવી તેજસ્વી લાગતી હતી.
મત્તબર્હિણનાદાશ્ચ કોકિલાશ્ચ મદાવહાઃ। બભૂવુઃ પરમોપેતાઃ સર્વે જગતિ પર્વતાઃ
મસ્ત મોરોના ટહુકા અને પ્રેમથી ભરેલા કોયલના મીઠા રાગ ગૂંજતા હતા; દુનિયાના બધા પર્વતો ત્યાં પોતાની શ્રેષ્ઠ સ્થિતિમાં હાજર હતા.
તત્રૈવ ગજયૂથાનિ તત્ર ગોમહિષાસ્તથા। નિવાસાશ્ચ કૃતાસ્તત્ર વરાહા મૃગપક્ષિણામ્
ત્યાં હાથીઓના ઝુંડ, ગાય અને મહિષીઓ હતાં; વનશૂક, હરણ અને પક્ષીઓ માટે પણ નિવાસ બનાવવામાં આવ્યા હતા.
વિશ્વકર્મકૃતઃ શૈલઃ પ્રાકારસ્તત્ર વેશ્મનિ। વ્યક્તકિષ્કુશતોદ્યામઃ સુધારસસમપ્રભઃ
વિશ્વકર્માએ બનાવેલો પર્વત જેવો પ્રાચીર એ મહેલને ઘેરી રહ્યો હતો, જેમાં કિષ્કુ અને શત વૃક્ષોવાળા બગીચા સ્પષ્ટ દેખાતા અને એ બધું અમૃત જેવું તેજસ્વી હતું.
તેન તે ચ મહાશૈલાઃ સરિતશ્ચ સરાંસિ ચ। પરિક્ષિપ્તાનિ વૈ તસ્ય વનાન્યુપવનાનિ ચ
એથી મહાન પર્વતો, નદીઓ, સરોવર, વન અને ઉપવન બધું જ એમાં ઘેરાઈ ગયું હતું.
એવમાલોકયાઞ્ચક્રુર્દ્વારકામૃષભાસ્ત્રયઃ। ઉપેન્દ્રબલદેવૌ ચ વાસવશ્ચ મહાયશાઃ
એ રીતે ત્રણ મહાન પુરુષો—ઉપેન્દ્ર, બલરામ અને પ્રસિદ્ધ ઇન્દ્રે દ્વારકાનું નિરીક્ષણ કર્યું.
તતસ્તં પાણ્ડરં શૌરિર્મૂર્ધ્નિ તિષ્ઠન્ગરુત્મતઃ। પ્રીતઃ શઙ્ખમુપાધ્માસીદ્દ્વિષતાં રોમહર્ષણમ્
પછી શૌરીએ, સફેદ રથ પર ધ્વજ સાથે ઊભા રહી, આનંદથી શંખ વગાડ્યો, જેના અવાજથી શત્રુઓના રોમ ખડા થઈ ગયા.
તસ્ય શઙ્ખસ્ય શબ્દેન સારશ્ચુક્ષુભે ભૃશમ્। રરાસ ચ નભઃ સર્વં તચ્ચિત્રમભવત્તદા
એ શંખના ધ્વનિથી સરોવર ખૂબ જ હલચલાયું, આખું આકાશ ગૂંજી ઉઠ્યું; એ દૃશ્ય અદભૂત હતું.
પાઞ્ચજન્યસ્ય નિર્ઘોષં નિશમ્ય કુકુરાન્દકાઃ। પ્રીયમાણાઃ સમાજગ્મુરાલોક્ય મધુસૂદનમ્
પાંચજન્યના ગુંજન સાંભળી, કુકુર અને અંધક વંશના લોકો આનંદિત થઈને મધુસૂદનને જોવા એકઠા થયા.
વસુદેવં પુરસ્કૃત્ય વેણુશઙ્ખરવૈઃ સહ। ઉગ્રસેનો યયૌ રાજા વાસુદેવનિવેશનમ્
ઉગ્રસેન રાજાએ વસુદેવને આગળ રાખીને, વાંસળી અને શંખના મધુર ધ્વનિ સાથે, વસુદેવના ઘર તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
આનન્દિતું પર્યચન્સ્વેષુ વેશ્મસુ દેવકી। રોહિણી ચ યયૌ દેશમાહુકસ્ય ચ યાઃ સ્ત્રિયઃ
દેવકી પોતાના મહેલોમાં આનંદ માણવા નીકળી, અને રોહિણી પણ, આહુકની પત્નીઓ સાથે, ત્યાં પહોંચી.
હતા બ્રહ્મદ્વિષઃ સર્વે જયન્ત્યન્ધકવૃષ્ણયટઃ। એવમુક્તઃ સહ સ્ત્રીભિરક્ષતૈર્મધુસૂદનઃ
બધા બ્રાહ્મણદ્વેષીઓ મરી ગયા છે—એવું મધુસૂદને કહ્યું, અને અંદક તથા વૃષ્ણિ કુળની અખંડિત સ્ત્રીઓ તેની આસપાસ હતી.
તતઃ શૌરિઃ સુપર્ણેન સ્વં નિવેશનમભ્યયાત્। ચકારાથ યથોદ્દેશમીશ્વરો મણિપર્વતમ્
પછી શૌરી, સુપર્ણના સહારે, પોતાના નિવાસે પહોંચ્યા; અને ભગવાને યોગ્ય રીતે મણિપર્વતનું સર્જન કર્યું.
તતો ધનાનિ રત્નાનિ સભાયાં મધુસૂદનઃ। નિધાય પુણ્ડરીકાક્ષઃ પિતુર્દર્શનલાલસઃ
પછી કમળનેત્ર મધુસૂદને, પિતાને મળવાની ઈચ્છાથી, સર્વ ધન અને રત્નો સભામાં મૂકી દીધા.
તતઃ સાન્દીપિનિં પૂર્વં બ્રાહ્મણં ચાપિ ભારત। યથાન્યાયં વાસુદેવ ઉપસ્પૃષ્ટ્વા મહાયશાઃ
પછી મહાયશસ્વી વસુદેવે, યથાવિધિ શૌચ કરીને, સૌપ્રથમ સાંદીપની અને બ્રાહ્મણ પાસે ગયા.
વવન્દે પૃથુતામ્રાક્ષઃ પ્રીયમાણો મહાયશાઃ। તથાઽશ્રુપરિપૂર્ણાક્ષમાનન્દભૃતચેતસમ્
વિશાળ અને તાંબડા નેત્ર ધરાવનારા, પ્રસન્ન ચિત્તે, મહાયશસ્વીએ વંદન કર્યું; અને જેમની આંખોમાં આનંદના આંસુ ભરાયા હતા, તેઓએ પણ વંદન કર્યું.
વવન્દે સહ રામેણ પિતરં વાસવાનુજઃ। તાભ્યાં ચ મૂર્ધ્ન્યુપાઘ્રાતઃ કેશવઃ પરવીરહા
વાસુદેવએ રામ સાથે મળીને પિતાને વંદન કર્યું; અને બંનેએ, શત્રુવિનાશક કેશવને માથા પર સુગંધિત કરી પ્રેમથી વળગી લીધા.
યથાશ્રેષ્ઠમુપાગમ્ય સાત્વતાન્યદુનન્દનઃ। સર્વેષાં નામ જગ્રાહ દાશાર્હાણામધોક્ષજઃ
યદુનંદન અધોક્ષજે, દરેકને તેમની શ્રેષ્ઠતા અનુસાર મળ્યા અને દશાર્હ કુળના સૌને નામથી અભિવાદન કર્યું.
તતઃ સર્વાણિ વિત્તાનિ સર્વરત્નમયાનિ ચ। વ્યભજત્તાનિ તેભ્યોઽથ સર્વેભ્યો યદુનન્દનઃ
પછી યદુનંદને બધું ધન અને રત્નો સૌને સમાન રીતે વહેંચી દીધા.
સા કેશવમહામાત્રૈર્મહેન્દ્રપ્રતિમૈઃ સભા। શુશુભે વૃષ્ણિશાર્દૂલૈઃ સિંહૈરિવ ગિરેર્ગુહા
કેશ્વના મહામંત્રીઓથી યુક્ત એ સભા, ઇન્દ્ર સમાન, વૃષ્ણિ વીરોથી શોભી રહી હતી, જાણે પર્વતની ગુફામાં સિંહો વિહાર કરતા હોય.
અથાસનગતાન્સર્વાનુવાચ વિબુધાધિપઃ। શુભયા હર્ષયન્વાચા મહેન્દ્રસ્તાન્મહાયશાઃ। કુકુરાન્ધકમુખ્યાંશ્ચ તં ચ રાજાનમાહુકમ્
પછી દેવોના રાજાએ, શુભ અને આનંદદાયક વાણીથી, બેઠકમાં બેઠેલા સર્વ, મુખ્ય કુકુર, અંદક અને રાજા આહુકને સંબોધ્યા.