તાં ભઙ્ક્ત્વા સ મહાશાખાં સ્મયમાનો વિલોકયન્। અથાત્રં લમ્બતોઽપશ્યદ્વાલખિલ્યાનધોમુખાન્
એ મહાન શાખા તોડી, આસપાસ જોઈને હસતો હતો, ત્યારે તેણે એ શાખા પર ઊંધા લટકાતા વાલખિલ્ય ઋષિઓને જોયા.
ઋષયો હ્યત્ર લમ્બન્તે ન હન્યામિતિ તાનૃષીન્। તપોરતાંલ્લમ્બમાનાન્બ્રહ્મર્ષીનભિવીક્ષ્ય સઃ
એ શાખા પર લટકતા, તપમાં લીન બ્રહ્મર્ષિઓને જોઈ, તેણે વિચાર્યું: 'અહીં ઋષિઓ લટક્યા છે, એમને નુકસાન ન પહોંચાડું.'
હન્યાદેતાન્સંપતન્તી શાખેત્યથ વિચિન્ત્ય સઃ। નખૈર્દૃઢતરં વીરઃ સંગૃહ્ય ગજકચ્છપૌ
પછી એ વીરે વિચાર્યું કે, 'આઓને હું એક પછી એક મારી નાખીશ.' એણે પોતાના મજબૂત નખોથી હાથી અને કાચબાને જોરથી પકડી લીધા.
સ તદ્વિનાશસંત્રાસાદભિપત્ય સ્વગાધિપઃ। શાખામાસ્યેન જગ્રાહ તેષામેવાન્વવેક્ષયા
પછી, એમના નાશના ડરથી, એ સ્વામી પોતે જ ઉડીને ડાળને મોઢાથી પકડી લીધા અને એમની સ્થિતિ જોવા લાગ્યા.
અતિદૈવં તુ તત્તસ્ય કર્મ દૃષ્ટ્વા મહર્ષયઃ। વિસ્મયોત્કમ્પહૃદયા નામ ચક્રુર્મહાખગે
એનું એ અતિશય કાર્ય જોઈને મહર્ષિઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા, એમના હૃદય ધડકવા લાગ્યા અને એ મહાન પંખીનું નામ લેતા બોલ્યા.
ગુરું ભારં સમાસાદ્યોડ્ડીન એષ વિહઙ્ગમઃ। ગરુડસ્તુ ખગશ્રેષ્ઠસ્તસ્માત્પન્નગભોજનઃ
આ પંખીએ ભારે વજન ઉઠાવીને ઊંચે ઉડી ગયું; પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગરુડે એટલે સાપોનું ભોજન છે.
તતઃ શનૈઃ પર્યપતત્પક્ષૈઃ શૈલાન્પ્રકમ્પયન્। એવં સોઽભ્યપતદ્દેશાન્બહૂન્સગજકચ્છપઃ
પછી એ ધીમે ધીમે પાંખો ફફડાવીને પર્વતો હલાવી ઉડતો રહ્યો; એ રીતે હાથી અને કાચબાને લઈને અનેક દેશોમાં ગયો.
દયાર્થં વાલખિલ્યાનાં ન ચ સ્થાનમવિન્દત। સ ગત્વા પર્વતશ્રેષ્ઠં ગન્ધમાદનમઞ્જસા
વાલખિલ્ય મુનિઓ પર દયા રાખવા માટે એ યોગ્ય સ્થાન શોધી શક્યો નહીં; એટલે એ સીધો પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગંધમાદન પર ગયો.
દદર્શ કશ્યપં તત્ર પિતરં તપસિ સ્થિતમ્। દદર્શ તં પિતા ચાપિ દિવ્યરૂપં વિહઙ્ગમમ્
ત્યાં એણે પોતાના પિતા કશ્યપને તપમાં લીન જોયા; અને પિતાએ પણ એ દિવ્યરૂપ પંખીને જોયો.
તેજોવીર્યબલોપેતં મનોમારુતરંહસમ્। શૈલશૃઙ્ગપ્રતીકાશં બ્રહ્મદણ્ડમિવોદ્યતમ્
જે તેજ, બળ અને શક્તિથી ભરેલો હતો, મન અને પવન જેટલો ઝડપી, પર્વતની ટોચ જેવો દેખાતો અને બ્રહ્માનો દંડ ઊંચે લાવ્યા જેવો લાગતો.
અચિન્ત્યમનભિધ્યેયં સર્વભૂતભયંકરમ્। મહાવીર્યધરં રૌદ્રં સાક્ષાદગ્નિમિવોદ્યતમ્
જે કલ્પના બહાર અને વર્ણનથી પર છે, સર્વ જીવોને ભય પેદા કરે છે, મહાન બળ ધરાવે છે અને સામે ઊભેલા અગ્નિ જેવો ભયાનક છે.
અપ્રધૃષ્યમજેયં ચ દેવદાનવરાક્ષસૈઃ। ભેત્તારં ગિરિશૃઙ્ગાણાં સમુદ્રજલશોષણમ્
જે દેવ, દાનવ કે રાક્ષસો દ્વારા જીતાઈ શકે નહીં, પર્વતોની ટોચ તોડી નાખે છે અને સમુદ્રનું પાણી સુકાવી દે છે.
લોકસંલોડનં ઘોરં કૃતાન્તસમદર્શનમ્। તમાગતમભિપ્રેક્ષ્ય ભગવાન્કશ્યપસ્તદા। વિદિત્વા ચાસ્યં સંકલ્પમિદં વચનમબ્રવીત્
જે જગતને હલાવી નાખે છે, ભયાનક છે અને મૃત્યુ સમાન દેખાય છે; એ આવતો જોઈને ભગવાન કશ્યપે એનો ઈરાદો જાણીને એમ કહ્યું.
પુત્ર મા સાહસં કાર્ષીર્મા સદ્યો લપ્સ્યસે વ્યથામ્। મા ત્વાં દહેયુઃ સંક્રુદ્ધા વાલખિલ્યા મરીચિપાઃ
પુત્ર, તું ઉતાવળ ન કર; તું તરત દુઃખમાં ન ફસાઈ જા; ગુસ્સે થયેલા વાલખિલ્ય અને મરીચિ તને દાઝી ન નાંખે.
તતઃ પ્રસાદયામાસ કશ્યપઃ પુત્રકારણાત્। વાલખિલ્યાન્મહાભાગાંસ્તપસા હતકલ્મષાન્
પછી કશ્યપે પોતાના પુત્રના હિત માટે, તપથી પવિત્ર થયેલા મહાન વાલખિલ્ય મુનિઓને શાંત કરવા પ્રયત્ન કર્યો.
પ્રજાહિતાર્થમારમ્ભો ગરુડસ્ય તપોધનાઃ। ચિકીર્ષતિ મહત્કર્મ તદનુજ્ઞાતુમર્હથ
પ્રજાના કલ્યાણ માટે ગરુડ મોટું કાર્ય કરવા માંગે છે; હે તપસ્વીઓ, તમે એને મંજૂરી આપવી જોઈએ.
એવમુક્તા ભગવતા મુનયસ્તે સમભ્યયુઃ। મુક્ત્વા શાખાં ગિરિં પુણ્યં હિમવન્ત તપોઽર્થિનઃ
ભગવાને એમ કહ્યું ત્યારે એ મુનિઓએ ડાળ છોડી દીધી અને તપ માટે પવિત્ર હિમવંત પર્વત તરફ ચાલ્યા ગયા.
તતસ્તેષ્વપયાતેષુ પિતરં વિનતાસુતઃ। શાખાવ્યાક્ષિપ્તવદનઃ પર્યપૃચ્છત કશ્યપમ્
પછી જ્યારે એ બધા ચાલ્યા ગયા, ત્યારે વિનતાનો પુત્ર, ડાળથી મોઢું ઢંકાયેલું, પોતાના પિતા કશ્યપને પૂછવા લાગ્યો.
ભગવન્ક્વ વિમુઞ્ચામિ તરોઃ શાખામિમામહમ્। વર્જિતં માનુષૈર્દેશમાખ્યાતુ ભગવાન્મમ
ભગવાન, હું આ વૃક્ષની ડાળ ક્યાં મૂકી દઉં? કૃપા કરીને એવું સ્થાન કહો જ્યાં માનવો ના રહેતા હોય.
તતો નિઃપુરુષં શૈલં હિમસંરુદ્ધકન્દરમ્। અગમ્યં મનસાપ્યન્યૈસ્તસ્યાચખ્યૌ સ કશ્યપઃ
પછી કશ્યપે એને એવો પર્વત બતાવ્યો જ્યાં કોઈ માનવ નથી, બરફથી ગુફાઓ બંધ છે અને જે બીજા માટે કલ્પનાથી પણ દૂર છે.
તં પર્વતં મહાકુક્ષિમુદ્દિશ્ય સ મહાખગઃ। જવેનાભ્યપતત્તાર્ક્ષ્યઃ સશાખાગજકચ્છપઃ
એ મહાન પંખી, વીજ જેવી ઝડપથી, એ વિશાળ ગુહાવાળું પર્વત નિશાન બનાવી, ડાળ સાથે હાથી અને કાચબો લઈને ત્યાં ઉડી ગયો.
ન તાં વધ્રી પરિણહેચ્છતચર્મા મહાતનુમ્। શાખિનો મહતીં શાખાં યાં પ્રગૃહ્ય યયૌ ખગઃ
એટલી મોટી ડાળ કે કોઈ પણ શક્તિશાળી પુરુષ કે મોટું પ્રાણી પણ ઉંચકી ન શકે, પણ એ પંખીએ એ વિશાળ ડાળ પકડીને ઉડી ગયો.
સ તતઃ શતસાહસ્રં યોજનાન્તરમાગતઃ। કાલેન નાતિમહતા ગરુડઃ પતગેશ્વરઃ
પછી પંખીઓના રાજા ગરુડાએ થોડા જ સમયમાં લાખ યોજન જેટલું અંતર પાર કરી લીધું.
સ તં ગત્વા ક્ષણેનૈવ પર્વતં વચનાત્પિતુઃ। અમુઞ્ચન્મહતીં શાખાં સસ્વનં તત્ર ખેચરઃ
પિતાના કહ્યા મુજબ, એ પંખી પળમાં જ એ પર્વત પર પહોંચી ગયું અને ત્યાં એ મોટી ડાળ જોરદાર અવાજ સાથે છોડી દીધી.
પક્ષાનિલહતશ્ચાસ્ય પ્રાકમ્પત સ શૈલરાટ્। મુમોચ પુષ્પવર્ષં ચ સમાગલિતપાદપ
પંખીના પાંખોની હવામાં પર્વત રાજા ધ્રુજી ઉઠ્યો અને વૃક્ષો અથડાતા ફૂલોની વરસાદ વરસી.
શૃઙ્ગાણિ ચ વ્યશીર્યન્ત ગિરેસ્તસ્ય સમન્તતઃ। મણિકાઞ્ચનચિત્રાણિ શોભયન્તિ મહાગિરિમ્
એ પર્વતના ચારે બાજુના શિખરો તૂટી પડ્યા, મોતી અને સોનાથી શોભતા, એ મહાન પર્વતને સુંદર બનાવતા.
શાખિનો બહવશ્ચાપિ શાખયાઽભિહતાસ્તયા। કાઞ્ચનૈઃ કુસુમૈર્ભાન્તિ વિદ્યુત્વન્ત ઇવામ્બુદાઃ
એ ડાળથી અથડાયેલા અનેક વૃક્ષો પર સોનાના ફૂલો ચમકતા હતા, જાણે વીજળીથી પ્રકાશિત વાદળો હોય.
તે હેમવિકચા ભૂમૌ યુતાઃ પર્વતધાતુભિઃ। વ્યરાજઞ્છાખિનસ્તત્ર સૂર્યાંશુપ્રતિરઞ્જિતાઃ
સોનાથી ખીલી ગયેલા અને પર્વતના ખનિજોથી મિશ્રિત એ વૃક્ષો ત્યાં સૂર્યકિરણોથી રંગાઈને તેજસ્વી લાગતા હતા.
તતસ્તસ્ય ગિરેઃ શૃઙ્ગમાસ્થાય સ ખગોત્તમઃ। ભક્ષયામાસ ગરુડસ્તાવુભૌ ગજકચ્છપૌ
પછી પર્વતના શિખર પર બેઠેલા પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગરુડાએ એ હાથી અને કાચબાને ખાવા માંડ્યા.
તાવુભૌ ભક્ષયિત્વા તુ સ તાર્ક્ષ્યઃ કૂર્મકુઞ્જરૌ। તતઃ પર્વતકૂટાગ્રાદુત્પપાત મહાજવઃ
હાથી અને કાચબો બંને ખાઈને, એ ઝડપી તાર્ક્ષ્ય પર્વતના ટોચ પરથી ફરી ઉડી ગયો.