સુધાપાણ્ડરશૃઙ્ગૈશ્ચ શાતકુમ્ભપરિચ્છદૈઃ। રત્નસાનુમહાશૃઙ્ગૈઃ સર્વરત્નસમન્વિતૈઃ?
સુધાથી ધોવાયેલા સફેદ મિનારો, સોનાની અલંકારોથી શોભાયમાન અને સર્વપ્રકારના રત્નોથી ભરપૂર મહાન રત્નમય શિખરો હતાં.
સહર્મ્યૈઃ સાર્ધચન્દ્રૈશ્ચ સનિર્યૂહૈઃ સપઞ્જ્અરૈઃ। સયન્ત્રગૃહસંબાધૈઃ સધાતુભિરિવાદ્રિભિઃ
અર્ધચંદ્રાકૃતિ છતવાળા મહેલો, બાલ્કનીઓ, પાંજરા અને યંત્રોથી ભરેલા ઘરો, ધાતુઓથી ભરેલા પર્વતો જેવા દેખાતા હતાં.
મણિકાઞ્ચનભ્ૐઐશ્ચ સુધામૃષ્ટતલૈસ્તથા। જામ્બૂનદમયદ્વારૈર્વૈડૂર્યવિકૃતાર્ગલૈઃ
માણકાં અને સોનાના ભોંયરાં, અમૃતથી ધોવાયેલા તળા, જાંબુનદ સોનાના બાર અને વૈડૂર્યના કાંટાળા દરવાજા હતાં.
સર્વર્તુસુખસંસ્યર્શૈર્મહાધનપરિચ્છદૈઃ। રમ્યસાનુગૃહૈઃ શૃઙ્ગૈર્વિચિત્રૈરિવ પર્વતૈઃ
બધા ઋતુઓમાં આરામદાયક, મહાન ધનથી સજ્જ, સુંદર મહેલો અને વિવિધ શિખરોવાળા, પર્વતો જેવી ભવ્ય મકાનો હતાં.
પઞ્ચવર્ણસવર્ણૈશ્ચ પુષ્પવૃષ્ટિસમપ્રભૈઃ। તુલ્યૈઃ પર્જન્યનિર્ઘોષૈર્હ્રાદૈર્ભોગવતી યથા
પાંચ રંગના ફૂલોની વરસાત જેવી તેજસ્વી કળીઓથી અને વાદળના ગર્જનાની જેમ ધ્વનિથી ભોગવતી નગરી ઝગમગતી હતી.
કૃષ્ણધ્વજોપવાહ્યૈશ્ચ દાશાર્હાયુધરોહિતૈઃ। વૃષ્ણિવીરમયૂરૈશ્ચ સ્ત્રીસહસ્રપ્રજાકુલૈઃ
કાળી ધ્વજાવાળા રથો, દાશાર્હ વંશના શસ્ત્રોથી શોભિત, વૃષ્ણિ વીરોથી બનેલા મોર અને હજારો સ્ત્રીઓ તથા સંતાનોથી ભરપૂર હતા.
વાસુદેવૈન્દ્રપર્જન્યૈર્ગૃહમેઘૈરલઙ્કૃતા। દદૃશે દ્વારકાઽતીવ મેઘૈર્દ્યૈરિવ સંવૃતા
વાસુદેવ, ઇન્દ્ર અને પર્જન્યના નામવાળા ઘેરા વાદળોથી શોભાયમાન, દ્વારકા આકાશમાં વાદળોથી ઢંકાયેલી હોય તેમ દેખાતી હતી.
સાક્ષાદ્ભગવતો વેશ્મ વિહિતં વિશ્વકર્મણા। દદૃશુર્વાસુદેવસ્ય ચતુર્યોજનમાયતમ્
તેમણે ભગવાનનું મહેલ જોયું, જે વિશ્વકર્માએ જાતે બનાવ્યું હતું, વાસુદેવનું નિવાસસ્થાન ચાર યોજન જેટલું લાંબું હતું.
તાવદેવ સુવિસ્તીર્ણં સુસમ્પૂર્ણં મહાધનૈઃ। પ્રાસાદવરસમ્પન્નં યુક્તં જગતિ પર્વતૈઃ
તે મહેલ વિશાળ અને વિસ્તૃત, મહાન ધનથી ભરપૂર, ઉત્તમ મહેલોવાળું અને પૃથ્વી પર પર્વતોની વચ્ચે સુશોભિત હતું.
યં ચકાર મહાભાગસ્ત્વષ્ટા વાસવચોદિતઃ। પ્રાસાદં હેમનાભસ્ય સર્વતો યોજનાયતમ્
જે મહાન ત્વષ્ટાએ ઇન્દ્રના આદેશે બનાવ્યું હતું, તે મહેલ સુવર્ણના નાભિથી યુક્ત અને ચારે બાજુ એક યોજન જેટલું વિસ્તૃત હતું.
મેરોરિવ ગિરેઃ શૃઙ્ગમુચ્છ્રિતં કાઞ્ચનાલયમ્। રુક્મિણ્યાઃ પ્રવરો વાસો નિર્મિતઃ સુમહાત્મના
મેરુ પર્વતના શિખર જેવું ઊંચું અને સુવર્ણથી બનેલું, મહાન આત્માવાળાએ રુક્મિણી માટે શ્રેષ્ઠ નિવાસ બનાવ્યો હતો.
સત્યભામા પુનર્વેશ્મ સદા વસતિ પાણ્ડરમ્। વિચિત્રમણિસોપાનં યં વિદુઃ શીતવાનિતિ
સત્યભામાનું મહેલ, હંમેશા ધોળું અને અદભુત રત્નોની સીડીઓથી શોભાયમાન, 'શીતવાન' તરીકે જાણીતું છે.
વિમલાદિત્યવર્ણાભિઃ પતાકાભિરલઙ્કૃતમ્। વ્યક્તબદ્ધં યથોદ્દેશે ચતુર્દશમહાધ્વજમ્
પવિત્ર સૂર્ય સમાન તેજવાળી ધ્વજાઓથી સજ્જ, ચૌદ મહાન ધ્વજો સ્પષ્ટ રીતે યોગ્ય સ્થાન પર ગોઠવાયા હતા.
સર્વપ્રાસાદમુખ્યોઽત્ર જામ્બવત્યા વિભૂષિતઃ। પ્રભાયા જૃમ્ભણૈશ્ચિત્રૈસ્ત્રૈલોક્યમિવ ભાસયન્
અહીં મુખ્ય મહેલ જામ્બવતી દ્વારા શોભિત હતો, તેની પ્રકાશમય ઝલકથી તે ત્રણે લોકને પ્રકાશિત કરતો હતો.
યસ્તુ પાણ્ડરવર્ણાભસ્તયોરન્તરમાશ્રિતઃ। વિશ્વકર્માકરોદેનં કૈલાસશિખરોપમમ્
આ બન્ને વચ્ચે જે ફિક્કા રંગનું મહેલ હતું, તે વિશ્વકર્માએ કૈલાસ પર્વતના શિખર જેવું બનાવ્યું હતું.
જામ્બૂનદપ્રદીપ્તાગ્રઃ પ્રદીપ્તજ્વલનોપમઃ। સાગરપ્રતિમોઽતિષ્ઠન્મેરુરિત્યભિવિશ્રુતઃ
જાંબુનદ સુવર્ણથી તેજસ્વી શિખરવાળું, અગ્નિ જેવું ઝલકતું, સાગર સમાન ઊભેલું અને 'મેરુ' તરીકે પ્રસિદ્ધ હતું.
તસ્મિન્ગાન્ધારરાજસ્ય દુહિતા કુલશાલિની। સુકેશી નામ વિખ્યાતા કેશવેન નિવેશિતા
ત્યાં ગાંધારના રાજાની કુળવંતી પુત્રી, સુકેશી નામે પ્રસિદ્ધ, કેશવે ત્યાં વસાવી હતી.
પદ્મકૂટ ઇતિ ખ્યાતઃ પદ્મવર્ણો મહાપ્રભઃ। સુપ્રભાયા મહાબાહો વાસઃ સ પરમોચ્છ્રિતઃ
પદ્મકૂટા નામે જાણીતા, કમળ જેવા રંગ અને તેજવાળું, સુપ્રભાનું ઊંચું નિવાસસ્થાન સ્થાપિત થયું હતું.
યસ્તુ સૂર્યપ્રભો નામ પ્રાસાદવર ઉચ્યતે। લક્ષણાયાઃ કુરુશ્રેષ્ઠ સ દત્તઃ શાર્ઙ્ગધન્વના
સૂર્યપ્રભા નામે પ્રસિદ્ધ ઉત્તમ મહેલ, શારંગધન્વાએ લક્ષણાને આપ્યો હતો, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
વૈડૂર્યવરવર્ણાભઃ પ્રાસાદો હરિતપ્રભઃ। શ્વેતજાલા હિ યત્રૈવ યત્રૈવ ચ નિવેશિતા
વૈડૂર્યમણિ જેવા રંગવાળું, લીલોતરી ઝલકતું મહેલ, જ્યાં શ્વેતજાલા પણ વસે છે.
યં વિદુઃ સર્વભૂતાનિ હરિરિત્યેવ ભારત। સુમિત્રવિજયાવાસો દેવર્ષિગણપૂજિતઃ
જેને બધા જીવ 'હરિ' તરીકે ઓળખે છે, સુમિત્રા અને વિજયાનું નિવાસ દેવઋષિઓ દ્વારા પૂજિત હતું.
મહિષ્યા વાસુદેવસ્ય ભૂષણં સર્વવેશ્મનામ્। યસ્તુ પ્રાસાદમુખ્યોઽત્ર વિહિતઃ સર્વશિલ્પિભિઃ
વાસુદેવની મહિષીઓના બધા મહેલોનું શોભા, અહીંનું મુખ્ય મહેલ સર્વ કળાકારો દ્વારા બનાવાયું હતું.
મહિષ્યા વાસુદેવસ્ય કેતુમાનિતિ વિશ્રુતઃ। પ્રસાદો વિરજો નામ વિરજસ્કો મહાત્મનઃ
વાસુદેવની રાણીના પુત્ર, પ્રસિદ્ધ કેતુમાન, જેને પ્રસાદ વિરજ કહેવામાં આવે છે, એ મહાન આત્મા છે અને કામનાથી રહિત છે.
ઉપસ્થાનગૃહં તાત કેશવસ્ય મહાત્મનઃ। યસ્તુ પ્રાસાદમુખ્યોઽત્ર યં ત્વષ્ટા વ્યદધાત્સ્વયમ્
પ્રિય, મહાત્મા કેશવનું ઉપસ્થાનગૃહ, અહીંનું મુખ્ય મહેલ, ત્વષ્ટાએ પોતે બનાવ્યું હતું.
યોજનાયતવિષ્કમ્ભં સર્વરત્નમયં વિભોઃ। તેષાં તુ વિહિતાઃ સર્વે રુક્મદણ્ડાઃ પતાકિનઃ
આ મહેલની લંબાઈ અને પહોળાઈ યોજનમાં માપવામાં આવે છે, અને તે સર્વે રત્નોથી બનેલું છે; તેના બધા ધ્વજ સોનાના દંડથી શોભાયમાન છે.
સદને વાસુદેવસ્ય માર્ગસઞ્જનના ધ્વજાઃ। ઘણ્ટાજાલાનિ તત્રૈવ સર્વેષાં નિવેશને
વાસુદેવના મહેલમાં માર્ગો પર ધ્વજ લગાડવામાં આવ્યા છે અને દરેક ઘરમાં ઘંટીઓના જાળ બાંધવામાં આવ્યા છે.
આહૃત્ય યદુસિંહેન વૈજયન્તચ્છલો મહાત્। હંસકૂટસ્ય યચ્છ્રઙ્ગમિન્દ્રદ્યુમ્નસરો મહત્
મહાન યદુસિંહે ત્યાં વૈજયંત છત્ર, હંસકૂટનું મહાન શિખર અને વિશાળ ઇન્દ્રદ્યુમ્ન સરોવર લાવ્યાં હતાં.
ષષ્ટિતાલસમુત્સેધમર્ધયોજનવિસ્તૃતમ્। સકિન્નરમહાનાદં તદપ્યમિતતેજસઃ
એ મહેલ સાઠ તાળ ઊંચું અને અડધા યોજન જેટલું પહોળું છે, અને તેમાં કિન્નરોએ ગાવેલા સુરીલા સંગીતની ગૂંજ થાય છે, જે અનંત તેજવાળા માટે યોગ્ય છે.
પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્। આદિત્યપથગં યત્તન્મેરોઃ શિખરમુત્તમમ્
ત્રણે લોકમાં પ્રસિદ્ધ અને સર્વે જીવોને દેખાતું, એ મહાન મેરુ પર્વતનું શ્રેષ્ઠ શિખર છે, જ્યાંથી સૂર્યનો માર્ગ પસાર થાય છે.
જામ્બૂનદમયં દિવ્યં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્। તદપ્યુત્પાટ્ય કુચ્છ્રેણ સ્વં નિવેશનમાહૃતમ્
જાંબુનદ સોનાથી બનેલું અને ત્રણે લોકમાં પ્રસિદ્ધ એ દિવ્ય શિખર પણ મહાન પ્રયત્નથી પોતાના નિવાસસ્થાને લાવવામાં આવ્યું હતું.