કુણ્ડલે હૃતવાન્દર્પાત્તતસ્તે નિહતઃ સુતઃ। નૈવ મન્યુસ્ત્વયા કાર્યો યત્કૃતં મયિ ભામિનિ
કુંડળ ગર્વથી લીધાં, તેથી તારો પુત્ર મારો ગયો; હે સુંદરે, મેં જે કર્યું એ માટે મારે ઉપર રોષ ન રાખીશ.
ત્વત્પ્રભાવાચ્ચ તે પુત્રો લબ્ધવાન્ગતિમુત્તમામ્। તસ્માદ્ગચ્છ મહાભાગે ભારાવતરણં કૃતમ્
તારી શક્તિથી તારા પુત્રે ઉત્તમ ગતિ પામી; તેથી, હે મહાભાગ્યવતી, હવે તું નિરાંતે જા, ભાર ઉતરી ગયો છે.
નિહત્ય નરકં ભૌમં સત્યભામાસહાયવાન્। સહિતો લોકપાલૈશ્ચ દદર્શ નરકાલયમ્
ભૌમ નરકને મારીને, સત્યભામા સાથે અને લોકપાલો સાથે, તેણે નરકનું નિવાસસ્થાન જોયું.
અથાસ્ય ગૃહમાસાદ્ય નારકસ્ય મહાત્મનઃ। દદર્શ ધનમક્ષય્યં રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ
પછી એ મહાન નરકના ઘરમાં પહોંચીને, તેણે અખૂટ ધન અને અનેક પ્રકારના રત્નો જોયા.
મણિમુક્તાપ્રવાલાનિ વૈડૂર્યવિકૃતાનિ ચ। વિસ્તારાલ્પાંશ્ચાર્કમણીન્વિપુલાન્સ્ફાટિકાનપિ
માણકાં, મુક્તા, મોતી, વજ્ર, વિવિધ પ્રકારના પાચા, નાના-મોટા સૂર્યમણિ અને વિશાળ સ્ફટિક પણ જોયા.
જામ્બૂનદમયાન્યેવ શાતકુમ્ભમયાનિ ચ। પ્રદીપ્તજ્વલનાભાનિ શીતરશ્મિપ્રભાણિ ચ
જાંબુનદ સોનાના અને શુદ્ધ સોનાના વસ્ત્રો હતા, જે અગ્નિ જેવું તેજ આપતાં અને શીતલ કિરણો જેવું ઝગમગતાં હતાં.
હિરણ્યવર્ણં રુચિરં શ્વેતમભ્યન્તરં ગૃહમ્। તદક્ષય્યં ગૃહે દૃષ્ટં નરકસ્ય ધનં બહુ
ઘર સોનાળી છાયાવાળું, સુંદર અને અંદરથી સફેદ હતું; એ ઘરમાં તેણે નરકનું અખૂટ ધન જોયું.
ન હિ રાજ્ઞઃ કુબેરસ્ય તાવદ્ધનસમુચ્છ્રયઃ। દૃષ્ટપૂર્વઃ પુરા સાક્ષાન્મહેન્દ્રભવનેષ્વપિ
રાજા કુબેર કે મહેન્દ્રના મહેલો પણ એટલું ધન ક્યારેય જોયેલું નહોતું.
હતે ભૌમે નિશુમ્ભે ચ વાસવઃ સગણોઽબ્રવીત્। દાશાર્હપતિમાસીનમાહૃત્ય મણિકુણ્ડલે
ભૌમ અને નિશુમ્ભના વધ પછી, વાસવ પોતાના સહયોગીઓ સાથે દાશાર્હોના વડા પાસે આવ્યો અને મણિકુંડળ લાવ્યા.
હેમસૂત્રા મહાકક્ષ્યાસ્તોમરૈર્વીર્યશાલિનઃ। વિમલાનિ પતાકાનિ વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ
સોનાની દોરીઓ, વિશાળ પટ્ટા, શૂરવીરોના શસ્ત્રો, શુદ્ધ ધ્વજાઓ અને વિવિધ પ્રકારના વસ્ત્રો સાથે.
ભીમરૂપાશ્ચ માતઙ્ગાઃ પ્રવાલવિકૃતાઃ કુથાઃ। તે ચ વિંશતિસાહસ્રા દ્વાસ્તાવત્યઃ કરેણવઃ
ત્યાં ભયાનક આકારના, લાલ અને વિકૃત શરીરવાળા, બે દાંત ધરાવતા ભીમકાય હાથીઓ પણ હતાં, અને આવા વીસ હજાર જેટલા હાથીઓ હતાં.
અષ્ટૌ શતસહસ્રાણિ દેશજાશ્ચોત્તમા હયાઃ। ગોભિશ્ચાવિકૃતૈર્યાવત્કામાત્તવ જનાર્દન
ત્યાં સ્થાનિક જાતિના ઉત્તમ અને મજબૂત આઠ લાખ ઘોડા હતાં, અને જેટલી ગાયો તને ઇચ્છા હોય તેટલી નિર્દોષ ગાયો પણ હતી, હે જનાર્દન.
એતત્તે પ્રાપયિષ્યાણિ વૃષ્ણ્યાવાસમરિન્દમ। વસુ યત્રિષુ લોકેષુ ધર્મેણાવર્જિતં ત્વયા
હે દુશ્મનોને હરાવનાર, હે વૃષ્ણિ કુળના પ્રમુખ, તું જે ધર્મથી વિવિધ લોકોમાં સંપત્તિ મેળવી છે, એ બધું હું તારી પાસે મોકલીશ.
દેવગન્ધર્વરત્નાનિ દૈતેયાસુરજાનિ ચ। યાનિ સન્તિ હિરણ્યાનિ નરકસ્ય નિવેશને
દેવતાઓ અને ગંધર્વોના ખજાના, દૈત્ય અને અસુરોના ધન, અને નરકાસુરના મહેલમાં રહેલું બધું સોનુ—
એતત્તુ ગરુડે સર્વં ક્ષિપ્રમારોપ્ય વાસવઃ। દાર્શાર્હપતિના સાર્ધમુપાયાન્મણિપર્વતમ્
વાસવદેવે એ બધું ઝડપથી ગરુડ પર લાદ્યું અને દાર્શાહના સ્વામી સાથે મળીને મણિપર્વત તરફ રવાના થયો.
ચિત્રગ્રથિતમેઘાભઃ પ્રબભૌ મણિપર્વતઃ। હેમચિત્રવિતાનૈશ્ચ પ્રાસાદૈરુપશોભિતઃ
મણિપર્વત રંગબેરંગી વાદળોની જેમ ઝળહળતો દેખાતો હતો અને ત્યાંના મહેલો સોનાની છતોથી શોભી રહ્યા હતા.
હર્મ્યાણિ ચ વિશાલાનિ મણિસોપાનવન્તિ ચ। તત્રસ્થા વરવર્ણિન્યો દદૃશુર્મધુસૂદનમ્
ત્યાં વિશાળ મહેલો હતા, જેમાં મણિથી બનેલા સોપાન હતા, અને ત્યાં રહેનારી સુંદર સ્ત્રીઓએ મધુસૂદનને જોયો.
ગન્ધર્વસુરમુખ્યાનાં પ્રિયા દુહિતરસ્તદા। ત્રિવિષ્ટપસમે દેશે તિષ્ઠન્તમપરાજિતમ્
તે સમયે ગંધર્વ અને અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકોની પ્રિય પુત્રીઓ, સ્વર્ગ જેવી જગ્યાએ, અજેયને ઊભેલો જોયો.
પરિવવ્રુર્મહાબાહુમેકવેણીધરાઃ સ્ત્રિયઃ। પર્વાઃ કાષાયવાસિન્યઃ સર્વાશ્ચ નિયતેન્દ્રિયાઃ
એક વેણી ગાંઠવાળી, કાશાય વસ્ત્ર પહેરેલી અને ઇન્દ્રિય સંયમ ધરાવતી એ બધી સ્ત્રીઓએ મહાબાહુને ઘેરી લીધો.
વ્રતસન્તાપજઃ શોકે નાત્ર કશ્ચિદપીડયત્। અરજાંસિ ચ વાસાંસિ બિભ્રત્યઃ કૌશિકાન્યપિ
ત્યાં કોઈને પણ વ્રત કે દુઃખથી પીડા નહોતી, બધા સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરેલા હતા, અને કેટલીક તો કાંજી વસ્ત્રો પણ પહેરતી હતી.
સમેત્ય યદુસિંહસ્ય ચક્રુરસ્યાઞ્જલિં સ્ત્રિયઃ। ઊચુશ્ચૈનં હૃષીકેશં સર્વાસ્તાઃ કમલેક્ષણાઃ
બધી સ્ત્રીઓ એકઠી થઈને યદુસિંહને વંદન કર્યું અને કમળની આંખવાળી એ બધી સ્ત્રીઓએ હૃષીકેશને સંબોધન કર્યું.
નારદેન સમાખ્યાતમસ્માકં પુરુષોત્તમ। આગમિષ્યતિ ગોવિન્દઃ સુરકાર્યાર્થસિદ્ધયે
'હે પુરુષોત્તમ, નારદજી અમને કહી ગયા છે કે દેવકાર્યની સિદ્ધિ માટે ગોવિંદ અહીં આવવાના છે.'
સોઽસુરં નરકં હત્વા નિશુમ્ભં મુરમેવ ચ। ભૌમં ચ સપરીવારં હયગ્રીવં ચ દાનવમ્
'એ અસુર નરકાસુર, નિશુંબ, મુર, ભૌમ અને તેના સહયોગીઓ તથા હયગ્રીવ દાનવને પણ સંહાર કરશે.'
તથા પઞ્ચજનં ચૈવ પ્રાપ્સ્યતે ધનમક્ષયમ્। સોઽચિરેણૈવ કાલેન યુષ્મન્મોક્તા ભવિષ્યતિ
'એ જ રીતે, પંચજનને પણ હરાવશે અને અક્ષય ધન પ્રાપ્ત કરશે; અને જલ્દી જ તું અમને મુક્ત કરશે.'
એવમુક્ત્વાગમદ્ધીરો દેવર્ષિર્નારદસ્તથા। ત્વાં ચિન્તયાનાઃ સતતં તપો ઘોરમુપાસ્મહે
આ રીતે કહીને ધીરજવંત નારદજી ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા; અને અમે સતત તારો સ્મરણ કરતા કઠોર તપ કરતા રહ્યા.
કાલેઽતીતે મહાબાહું કદા દ્રક્ષ્યામ માધવમ્। ઇત્યેવં હૃદિ સઙ્કલ્પં કૃત્વા પુરુષસત્તમ। તપશ્ચરામ સતતં રક્ષ્યમાણા હિ દાનવૈઃ
'સમય પસાર થયા પછી ક્યારે અમે મહાબાહુ માધવને જોઈશું?' આવા સંકલ્પથી, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, અમે દાનવોની રક્ષા હેઠળ સતત તપ કરતા રહ્યા.
તતોઽસ્મત્પ્રિયકામાર્થં ભગવાન્મારુતોઽબ્રવીત્। યથોક્તં નારદેનાથ ન ચિરાત્તદ્ભવિષ્યતિ
પછી અમારાં મનગમતા ઇચ્છા માટે પવનદેવે કહ્યું: 'નારદે જે કહ્યું છે, તે જલ્દી જ પૂરું થશે.'
તાસાં પરમનારીણામૃષભાક્ષં પુરઃ સ્થિતમ્। દદૃશુર્દેવગન્ધર્વા ગૃષ્ટીનામિવ ગોપતિમ્
એ સર્વોત્તમ સ્ત્રીઓ વચ્ચે, દેવતાઓ અને ગંધર્વોએ સામે વાછરડાની જેમ ગૌપતિ સમાન, ઋષભને ઊભેલો જોયો.
તસ્ય ચન્દ્રોપમં વક્ત્રમુદીક્ષ્ય મુદિતેન્દ્રિયાઃ। સમ્પ્રહૃષ્ટા મહાબાહુમિદં વચનમબ્રુવન્
તેમના ચાંદની જેવા તેજસ્વી ચહેરા પર નજર પડતાં, સૌના મન આનંદથી ભરાઈ ગયા. તેઓ ખુશીથી એ મહાબાહુને 이렇게 બોલ્યા:
સત્યવ્રત પુરા વાયુરિદમસ્માનિહાબ્રવીત્। સર્વભૂતહિતજ્ઞશ્ચ મહર્ષિરપિ નારદઃ
હે સત્યવ્રત, પહેલાં પવનદેવે અમને અહીં આવીને આવું કહ્યું હતું અને સર્વજીવોના કલ્યાણને જાણનારા મહર્ષિ નારદજીયે પણ આવું જ કહ્યું હતું.