નખેન ગજમેકેન કૂર્મમેકેન ચાક્ષિપત્। સધુત્પપાત ચાકાશં તત ઉચ્ચૈર્વિહઙ્ગમઃ
એક નખથી હાથીને અને બીજા નખથી કાચબાને પકડીને, એ મહાન પક્ષી ઝડપથી આકાશમાં ઊંચે ઉડી ગયો.
સોઽલમ્બં તીર્થણાસાદ્ય દેવવૃક્ષાનુપાગમત્। તે ભીતાઃ સમકમ્પન્ત તસ્ય પક્ષાનિલાહતાઃ
પક્ષીએ એક આધારસ્થળ પર પહોંચી અને દેવવૃક્ષોની નજીક ગયો. તેના પાંખોના ઝટકાથી એ વૃક્ષો ડરીને કાંપવા લાગ્યા.
ન નો ભઞ્જ્યાદિતિ તદા દિવ્યાઃ કનકશાખિનઃ। પ્રચલાઙ્ગાન્સ તાન્દૃષ્ટ્વા મનોરથફલદ્રુમાન્
સોનાની ડાળીઓ અને હલનારી શાખાવાળા, મનોચાહના ફળ આપતા એ વૃક્ષોને જોઈ, તેઓએ વિચાર્યું: 'આપણે તૂટી ન જઈએ.'
અન્યાનતુલરૂપાઙ્ગાનુપચક્રામ ખેચરઃ। કાઞ્ચનૈ રાજતૈશ્ચૈવ ફલૈર્વૈદૂર્યશાખિનઃ। સાગરામ્બુપરિક્ષિપ્તાન્ભ્રાજમાનાન્મહાદ્રુમાન્
પછી આકાશમાં ઉડતો પક્ષી બીજા અનન્ય રૂપવાળા વૃક્ષો પાસે ગયો, જેમાં સોનાં, ચાંદી અને વૈડૂર્યના ફળો હતા, અને જે મહાન વૃક્ષો દરિયાના પાણીથી ઘેરાયેલા અને તેજસ્વી હતાં.
તેષાં મધ્યે મહાનાસીત્પાદપઃ સુમનોહરઃ। સહસ્રયોજનોત્સેધો બહુશાખાસમન્વિતઃ
એ બધામાં એક સુંદર અને વિશાળ વૃક્ષ હતું, જે હજાર યોજન ઊંચું અને અનેક શાખાવાળું હતું.
ખગાનામાલયો દિવ્યો નામ્ના રૌહિણપાદપઃ। યસ્ય છાયાં સમાશ્રિત્ય સદ્યો ભવતિ નિર્વૃતઃ;
એ વૃક્ષ પક્ષીઓનું દિવ્ય નિવાસસ્થાન હતું, તેનું નામ રૌહિણ વૃક્ષ હતું. જે કોઈ એની છાંયામાં આરામ કરે, તેને તરત જ સંતોષ મળે.
તમુવાચ ખગશ્રેષ્ઠં તત્ર રૌહિણપાદપઃ। અતિપ્રવૃદ્ધઃ સમુહાનાપતન્તં મનોજવમ્
ત્યાં રૌહિણ વૃક્ષે મનોજવ જેવા જોરથી આવતાં શ્રેષ્ઠ પક્ષીને કહ્યું:
યૈષા મમ મહાશાખા શતયોજનમાયતા। એતામાસ્થાય શાખાં ત્વં ખાદેમૌ ગજકચ્છપૌ
'મારી આ મહાન શાખા, જે સો યોજન લાંબી છે—તુ એ શાખા પર આરામ કરીને હાથી અને કાચબાનું ભોજન કર.'
તતો દ્રુમં પતગસહસ્રસેવિતં મહીધરપ્રતિમવપુઃ પ્રકમ્પયન્। ખગોત્તમો દ્રુતમભિપત્ય વેગવા- ન્બભઞ્જ તામવિરલપત્રસંચયામ્
પછી હજારો પક્ષીઓ વસતા એ વૃક્ષને, પર્વત જેવો બળવાન અને ઝડપી શ્રેષ્ઠ પક્ષીએ ઝંઝાવાતે હલાવી, ઘન પાંદડાવાળી એ શાખા તોડીને પતાવા માંડી.
સ્પષ્ટમાત્રા તુ પદ્ભ્યાં સા ગરુડેન બલીયસા। અભજ્યત તરોઃ શાખા ભગ્નાં ચૈકામધારયત્
ગરુડના બળવાન પગથી એ વૃક્ષની શાખા સ્પષ્ટ રીતે તૂટી ગઈ, અને એ તૂટી ગયેલી એક શાખા તેણે પકડી રાખી.
તાં ભઙ્ક્ત્વા સ મહાશાખાં સ્મયમાનો વિલોકયન્। અથાત્રં લમ્બતોઽપશ્યદ્વાલખિલ્યાનધોમુખાન્
એ મહાન શાખા તોડી, આસપાસ જોઈને હસતો હતો, ત્યારે તેણે એ શાખા પર ઊંધા લટકાતા વાલખિલ્ય ઋષિઓને જોયા.
ઋષયો હ્યત્ર લમ્બન્તે ન હન્યામિતિ તાનૃષીન્। તપોરતાંલ્લમ્બમાનાન્બ્રહ્મર્ષીનભિવીક્ષ્ય સઃ
એ શાખા પર લટકતા, તપમાં લીન બ્રહ્મર્ષિઓને જોઈ, તેણે વિચાર્યું: 'અહીં ઋષિઓ લટક્યા છે, એમને નુકસાન ન પહોંચાડું.'
હન્યાદેતાન્સંપતન્તી શાખેત્યથ વિચિન્ત્ય સઃ। નખૈર્દૃઢતરં વીરઃ સંગૃહ્ય ગજકચ્છપૌ
પછી એ વીરે વિચાર્યું કે, 'આઓને હું એક પછી એક મારી નાખીશ.' એણે પોતાના મજબૂત નખોથી હાથી અને કાચબાને જોરથી પકડી લીધા.
સ તદ્વિનાશસંત્રાસાદભિપત્ય સ્વગાધિપઃ। શાખામાસ્યેન જગ્રાહ તેષામેવાન્વવેક્ષયા
પછી, એમના નાશના ડરથી, એ સ્વામી પોતે જ ઉડીને ડાળને મોઢાથી પકડી લીધા અને એમની સ્થિતિ જોવા લાગ્યા.
અતિદૈવં તુ તત્તસ્ય કર્મ દૃષ્ટ્વા મહર્ષયઃ। વિસ્મયોત્કમ્પહૃદયા નામ ચક્રુર્મહાખગે
એનું એ અતિશય કાર્ય જોઈને મહર્ષિઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા, એમના હૃદય ધડકવા લાગ્યા અને એ મહાન પંખીનું નામ લેતા બોલ્યા.
ગુરું ભારં સમાસાદ્યોડ્ડીન એષ વિહઙ્ગમઃ। ગરુડસ્તુ ખગશ્રેષ્ઠસ્તસ્માત્પન્નગભોજનઃ
આ પંખીએ ભારે વજન ઉઠાવીને ઊંચે ઉડી ગયું; પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગરુડે એટલે સાપોનું ભોજન છે.
તતઃ શનૈઃ પર્યપતત્પક્ષૈઃ શૈલાન્પ્રકમ્પયન્। એવં સોઽભ્યપતદ્દેશાન્બહૂન્સગજકચ્છપઃ
પછી એ ધીમે ધીમે પાંખો ફફડાવીને પર્વતો હલાવી ઉડતો રહ્યો; એ રીતે હાથી અને કાચબાને લઈને અનેક દેશોમાં ગયો.
દયાર્થં વાલખિલ્યાનાં ન ચ સ્થાનમવિન્દત। સ ગત્વા પર્વતશ્રેષ્ઠં ગન્ધમાદનમઞ્જસા
વાલખિલ્ય મુનિઓ પર દયા રાખવા માટે એ યોગ્ય સ્થાન શોધી શક્યો નહીં; એટલે એ સીધો પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગંધમાદન પર ગયો.
દદર્શ કશ્યપં તત્ર પિતરં તપસિ સ્થિતમ્। દદર્શ તં પિતા ચાપિ દિવ્યરૂપં વિહઙ્ગમમ્
ત્યાં એણે પોતાના પિતા કશ્યપને તપમાં લીન જોયા; અને પિતાએ પણ એ દિવ્યરૂપ પંખીને જોયો.
તેજોવીર્યબલોપેતં મનોમારુતરંહસમ્। શૈલશૃઙ્ગપ્રતીકાશં બ્રહ્મદણ્ડમિવોદ્યતમ્
જે તેજ, બળ અને શક્તિથી ભરેલો હતો, મન અને પવન જેટલો ઝડપી, પર્વતની ટોચ જેવો દેખાતો અને બ્રહ્માનો દંડ ઊંચે લાવ્યા જેવો લાગતો.
અચિન્ત્યમનભિધ્યેયં સર્વભૂતભયંકરમ્। મહાવીર્યધરં રૌદ્રં સાક્ષાદગ્નિમિવોદ્યતમ્
જે કલ્પના બહાર અને વર્ણનથી પર છે, સર્વ જીવોને ભય પેદા કરે છે, મહાન બળ ધરાવે છે અને સામે ઊભેલા અગ્નિ જેવો ભયાનક છે.
અપ્રધૃષ્યમજેયં ચ દેવદાનવરાક્ષસૈઃ। ભેત્તારં ગિરિશૃઙ્ગાણાં સમુદ્રજલશોષણમ્
જે દેવ, દાનવ કે રાક્ષસો દ્વારા જીતાઈ શકે નહીં, પર્વતોની ટોચ તોડી નાખે છે અને સમુદ્રનું પાણી સુકાવી દે છે.
લોકસંલોડનં ઘોરં કૃતાન્તસમદર્શનમ્। તમાગતમભિપ્રેક્ષ્ય ભગવાન્કશ્યપસ્તદા। વિદિત્વા ચાસ્યં સંકલ્પમિદં વચનમબ્રવીત્
જે જગતને હલાવી નાખે છે, ભયાનક છે અને મૃત્યુ સમાન દેખાય છે; એ આવતો જોઈને ભગવાન કશ્યપે એનો ઈરાદો જાણીને એમ કહ્યું.
પુત્ર મા સાહસં કાર્ષીર્મા સદ્યો લપ્સ્યસે વ્યથામ્। મા ત્વાં દહેયુઃ સંક્રુદ્ધા વાલખિલ્યા મરીચિપાઃ
પુત્ર, તું ઉતાવળ ન કર; તું તરત દુઃખમાં ન ફસાઈ જા; ગુસ્સે થયેલા વાલખિલ્ય અને મરીચિ તને દાઝી ન નાંખે.
તતઃ પ્રસાદયામાસ કશ્યપઃ પુત્રકારણાત્। વાલખિલ્યાન્મહાભાગાંસ્તપસા હતકલ્મષાન્
પછી કશ્યપે પોતાના પુત્રના હિત માટે, તપથી પવિત્ર થયેલા મહાન વાલખિલ્ય મુનિઓને શાંત કરવા પ્રયત્ન કર્યો.
પ્રજાહિતાર્થમારમ્ભો ગરુડસ્ય તપોધનાઃ। ચિકીર્ષતિ મહત્કર્મ તદનુજ્ઞાતુમર્હથ
પ્રજાના કલ્યાણ માટે ગરુડ મોટું કાર્ય કરવા માંગે છે; હે તપસ્વીઓ, તમે એને મંજૂરી આપવી જોઈએ.
એવમુક્તા ભગવતા મુનયસ્તે સમભ્યયુઃ। મુક્ત્વા શાખાં ગિરિં પુણ્યં હિમવન્ત તપોઽર્થિનઃ
ભગવાને એમ કહ્યું ત્યારે એ મુનિઓએ ડાળ છોડી દીધી અને તપ માટે પવિત્ર હિમવંત પર્વત તરફ ચાલ્યા ગયા.
તતસ્તેષ્વપયાતેષુ પિતરં વિનતાસુતઃ। શાખાવ્યાક્ષિપ્તવદનઃ પર્યપૃચ્છત કશ્યપમ્
પછી જ્યારે એ બધા ચાલ્યા ગયા, ત્યારે વિનતાનો પુત્ર, ડાળથી મોઢું ઢંકાયેલું, પોતાના પિતા કશ્યપને પૂછવા લાગ્યો.
ભગવન્ક્વ વિમુઞ્ચામિ તરોઃ શાખામિમામહમ્। વર્જિતં માનુષૈર્દેશમાખ્યાતુ ભગવાન્મમ
ભગવાન, હું આ વૃક્ષની ડાળ ક્યાં મૂકી દઉં? કૃપા કરીને એવું સ્થાન કહો જ્યાં માનવો ના રહેતા હોય.
તતો નિઃપુરુષં શૈલં હિમસંરુદ્ધકન્દરમ્। અગમ્યં મનસાપ્યન્યૈસ્તસ્યાચખ્યૌ સ કશ્યપઃ
પછી કશ્યપે એને એવો પર્વત બતાવ્યો જ્યાં કોઈ માનવ નથી, બરફથી ગુફાઓ બંધ છે અને જે બીજા માટે કલ્પનાથી પણ દૂર છે.