તં દૃષ્ટ્વાઽઽવેષ્ટિતકરઃ પતત્યેષ ગજો જલમ્। દન્તહસ્તાગ્રલાઙ્ગૂલપાદવેગેન વીર્યવાન્
એને જોઈને, હાથી પોતાની સુંડ વળી પાણીમાં કૂદી પડે છે, દાંત, સુંડ, પૂંછડી અને પગની જોરદાર હલચલથી એ બલવાન હલનચલન કરે છે.
વિક્ષોભયંસ્તતો નાગઃ સરો બહુઝષાકુલમ્। કૂર્મોઽપ્યભ્યુદ્યતશિરા યુદ્ધાયાભ્યેતિ વીર્યવાન્
પછી હાથી સરોવર, જેમાં અનેક માછલીઓ છે, તેને ધ્રુજાવી નાખે છે. ત્યારે કાચબું પણ માથું ઊંચું કરીને યુદ્ધ માટે આગળ આવે છે.
ષડુચ્છ્રિતો યોજનાનિ ગજસ્તદ્દ્વિગુણાયતઃ। કૂર્મસ્ત્રિયોજનોત્સેધો દશયોજનમણ્ડલઃ
હાથી ઊંચાઈમાં છ યોજન અને લંબાઈમાં બાર યોજન હતો; કાચબું ઊંચાઈમાં ત્રણ યોજન અને ગોળાઈમાં દસ યોજન હતું.
તાવુભૌ યુદ્ધસંમત્તૌ પરસ્પરવધૈષિણૌ। ઉપયુજ્યાશુ કર્મેદં સાધયે હિતમાત્મનઃ
બન્ને યુદ્ધ માટે ઉગ્ર બન્યા, એકબીજાને હરાવવાની ઈચ્છા રાખી, ઝડપથી પોતપોતાનું બળ વાપરી પોતાનું કલ્યાણ કરવા લાગ્યા.
મહાભ્રઘનસંકાશં તં ભુક્ત્વામૃતમાનય। મહાગિરિસમપ્રખ્યં ઘોરરૂપં ચ હસ્તિનમ્
મોટા કાળમેઘ જેવો, ભયાનક રૂપ ધરાવતો અને મહા પર્વત જેટલો મોટો જે હાથી છે, એને અમૃત સાથે લઈ આવ અને ભોજન કર.
ઇત્યુક્ત્વા ગરુડં સોઽથ માઙ્ગલ્યમકરોત્તદા। યુધ્યતઃ સહ દેવૈસ્તે યુદ્ધે ભવતુ મઙ્ગલમ્
આ રીતે કહી, તેણે ગરુડને શુભ આશીર્વાદ આપ્યા અને કહ્યું: 'દેવતાઓ સાથેના યુદ્ધમાં તારો વિજય અને કલ્યાણ થાય.'
પૂર્ણકુમ્ભો દ્વિજા ગાવો યચ્ચાન્યત્કિંચિદુત્તમમ્। શુભં સ્વસ્ત્યયનં ચાપિ ભવિષ્યતિ તવાણ્ડજા
પૂરેલી કળશ, બ્રાહ્મણો, ગાયો અને જે કંઈ શ્રેષ્ઠ અને શુભ છે, એ બધું અને તારી યાત્રા માટે શુભકામનાઓ, એ બધું તને મળશે, અંડજાત પુત્ર.
યુધ્યમાનસ્ય સઙ્ગ્રામે દેવૈઃ સાર્ધં મહાબલ। ઋચો યજૂંષિ સામાનિ પવિત્રાણિ હવીંષિ ચ
તુ જ્યારે મહાબળવાન દેવતાઓ સાથે યુદ્ધમાં લડતો હશે, ત્યારે ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદના મંત્રો, પવિત્ર કરનારા મંત્રો અને હવનના દ્રવ્ય—all તને શક્તિ આપશે.
રહસ્યાનિ ચ સર્વાણિ સર્વે વેદાશ્ચ તે બલમ્। `વર્ધયિષ્યન્તિ સમરે ભવિષ્યતિ ખગોત્તમ।' ઇત્યુક્તો ગરુડઃ પિત્રા ગતસ્તં હ્વદમન્તિકાત્
અને બધા ગુપ્ત ઉપદેશો અને બધા વેદો પણ યુદ્ધમાં તારી તાકાત વધારશે, ઉત્તમ પક્ષી. એમ પિતા દ્વારા કહેવામાં આવતા ગરુડ ત્યાંથી વિદાય થયો.
અપશ્યન્નિર્મલજલં નાનાપક્ષિસમાકુલમ્। સ તત્સ્મૃત્વા પિતુર્વાક્યં ભીમવેગોઽન્તરિક્ષગઃ
તેણે સ્વચ્છ પાણી જોયું, જેમાં અનેક પ્રકારના પક્ષીઓ હતા. પિતાના વચન યાદ કરીને, આકાશમાં ઝડપથી દોડી ગયો.
નખેન ગજમેકેન કૂર્મમેકેન ચાક્ષિપત્। સધુત્પપાત ચાકાશં તત ઉચ્ચૈર્વિહઙ્ગમઃ
એક નખથી હાથીને અને બીજા નખથી કાચબાને પકડીને, એ મહાન પક્ષી ઝડપથી આકાશમાં ઊંચે ઉડી ગયો.
સોઽલમ્બં તીર્થણાસાદ્ય દેવવૃક્ષાનુપાગમત્। તે ભીતાઃ સમકમ્પન્ત તસ્ય પક્ષાનિલાહતાઃ
પક્ષીએ એક આધારસ્થળ પર પહોંચી અને દેવવૃક્ષોની નજીક ગયો. તેના પાંખોના ઝટકાથી એ વૃક્ષો ડરીને કાંપવા લાગ્યા.
ન નો ભઞ્જ્યાદિતિ તદા દિવ્યાઃ કનકશાખિનઃ। પ્રચલાઙ્ગાન્સ તાન્દૃષ્ટ્વા મનોરથફલદ્રુમાન્
સોનાની ડાળીઓ અને હલનારી શાખાવાળા, મનોચાહના ફળ આપતા એ વૃક્ષોને જોઈ, તેઓએ વિચાર્યું: 'આપણે તૂટી ન જઈએ.'
અન્યાનતુલરૂપાઙ્ગાનુપચક્રામ ખેચરઃ। કાઞ્ચનૈ રાજતૈશ્ચૈવ ફલૈર્વૈદૂર્યશાખિનઃ। સાગરામ્બુપરિક્ષિપ્તાન્ભ્રાજમાનાન્મહાદ્રુમાન્
પછી આકાશમાં ઉડતો પક્ષી બીજા અનન્ય રૂપવાળા વૃક્ષો પાસે ગયો, જેમાં સોનાં, ચાંદી અને વૈડૂર્યના ફળો હતા, અને જે મહાન વૃક્ષો દરિયાના પાણીથી ઘેરાયેલા અને તેજસ્વી હતાં.
તેષાં મધ્યે મહાનાસીત્પાદપઃ સુમનોહરઃ। સહસ્રયોજનોત્સેધો બહુશાખાસમન્વિતઃ
એ બધામાં એક સુંદર અને વિશાળ વૃક્ષ હતું, જે હજાર યોજન ઊંચું અને અનેક શાખાવાળું હતું.
ખગાનામાલયો દિવ્યો નામ્ના રૌહિણપાદપઃ। યસ્ય છાયાં સમાશ્રિત્ય સદ્યો ભવતિ નિર્વૃતઃ;
એ વૃક્ષ પક્ષીઓનું દિવ્ય નિવાસસ્થાન હતું, તેનું નામ રૌહિણ વૃક્ષ હતું. જે કોઈ એની છાંયામાં આરામ કરે, તેને તરત જ સંતોષ મળે.
તમુવાચ ખગશ્રેષ્ઠં તત્ર રૌહિણપાદપઃ। અતિપ્રવૃદ્ધઃ સમુહાનાપતન્તં મનોજવમ્
ત્યાં રૌહિણ વૃક્ષે મનોજવ જેવા જોરથી આવતાં શ્રેષ્ઠ પક્ષીને કહ્યું:
યૈષા મમ મહાશાખા શતયોજનમાયતા। એતામાસ્થાય શાખાં ત્વં ખાદેમૌ ગજકચ્છપૌ
'મારી આ મહાન શાખા, જે સો યોજન લાંબી છે—તુ એ શાખા પર આરામ કરીને હાથી અને કાચબાનું ભોજન કર.'
તતો દ્રુમં પતગસહસ્રસેવિતં મહીધરપ્રતિમવપુઃ પ્રકમ્પયન્। ખગોત્તમો દ્રુતમભિપત્ય વેગવા- ન્બભઞ્જ તામવિરલપત્રસંચયામ્
પછી હજારો પક્ષીઓ વસતા એ વૃક્ષને, પર્વત જેવો બળવાન અને ઝડપી શ્રેષ્ઠ પક્ષીએ ઝંઝાવાતે હલાવી, ઘન પાંદડાવાળી એ શાખા તોડીને પતાવા માંડી.
સ્પષ્ટમાત્રા તુ પદ્ભ્યાં સા ગરુડેન બલીયસા। અભજ્યત તરોઃ શાખા ભગ્નાં ચૈકામધારયત્
ગરુડના બળવાન પગથી એ વૃક્ષની શાખા સ્પષ્ટ રીતે તૂટી ગઈ, અને એ તૂટી ગયેલી એક શાખા તેણે પકડી રાખી.
તાં ભઙ્ક્ત્વા સ મહાશાખાં સ્મયમાનો વિલોકયન્। અથાત્રં લમ્બતોઽપશ્યદ્વાલખિલ્યાનધોમુખાન્
એ મહાન શાખા તોડી, આસપાસ જોઈને હસતો હતો, ત્યારે તેણે એ શાખા પર ઊંધા લટકાતા વાલખિલ્ય ઋષિઓને જોયા.
ઋષયો હ્યત્ર લમ્બન્તે ન હન્યામિતિ તાનૃષીન્। તપોરતાંલ્લમ્બમાનાન્બ્રહ્મર્ષીનભિવીક્ષ્ય સઃ
એ શાખા પર લટકતા, તપમાં લીન બ્રહ્મર્ષિઓને જોઈ, તેણે વિચાર્યું: 'અહીં ઋષિઓ લટક્યા છે, એમને નુકસાન ન પહોંચાડું.'
હન્યાદેતાન્સંપતન્તી શાખેત્યથ વિચિન્ત્ય સઃ। નખૈર્દૃઢતરં વીરઃ સંગૃહ્ય ગજકચ્છપૌ
પછી એ વીરે વિચાર્યું કે, 'આઓને હું એક પછી એક મારી નાખીશ.' એણે પોતાના મજબૂત નખોથી હાથી અને કાચબાને જોરથી પકડી લીધા.
સ તદ્વિનાશસંત્રાસાદભિપત્ય સ્વગાધિપઃ। શાખામાસ્યેન જગ્રાહ તેષામેવાન્વવેક્ષયા
પછી, એમના નાશના ડરથી, એ સ્વામી પોતે જ ઉડીને ડાળને મોઢાથી પકડી લીધા અને એમની સ્થિતિ જોવા લાગ્યા.
અતિદૈવં તુ તત્તસ્ય કર્મ દૃષ્ટ્વા મહર્ષયઃ। વિસ્મયોત્કમ્પહૃદયા નામ ચક્રુર્મહાખગે
એનું એ અતિશય કાર્ય જોઈને મહર્ષિઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા, એમના હૃદય ધડકવા લાગ્યા અને એ મહાન પંખીનું નામ લેતા બોલ્યા.
ગુરું ભારં સમાસાદ્યોડ્ડીન એષ વિહઙ્ગમઃ। ગરુડસ્તુ ખગશ્રેષ્ઠસ્તસ્માત્પન્નગભોજનઃ
આ પંખીએ ભારે વજન ઉઠાવીને ઊંચે ઉડી ગયું; પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગરુડે એટલે સાપોનું ભોજન છે.
તતઃ શનૈઃ પર્યપતત્પક્ષૈઃ શૈલાન્પ્રકમ્પયન્। એવં સોઽભ્યપતદ્દેશાન્બહૂન્સગજકચ્છપઃ
પછી એ ધીમે ધીમે પાંખો ફફડાવીને પર્વતો હલાવી ઉડતો રહ્યો; એ રીતે હાથી અને કાચબાને લઈને અનેક દેશોમાં ગયો.
દયાર્થં વાલખિલ્યાનાં ન ચ સ્થાનમવિન્દત। સ ગત્વા પર્વતશ્રેષ્ઠં ગન્ધમાદનમઞ્જસા
વાલખિલ્ય મુનિઓ પર દયા રાખવા માટે એ યોગ્ય સ્થાન શોધી શક્યો નહીં; એટલે એ સીધો પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગંધમાદન પર ગયો.
દદર્શ કશ્યપં તત્ર પિતરં તપસિ સ્થિતમ્। દદર્શ તં પિતા ચાપિ દિવ્યરૂપં વિહઙ્ગમમ્
ત્યાં એણે પોતાના પિતા કશ્યપને તપમાં લીન જોયા; અને પિતાએ પણ એ દિવ્યરૂપ પંખીને જોયો.
તેજોવીર્યબલોપેતં મનોમારુતરંહસમ્। શૈલશૃઙ્ગપ્રતીકાશં બ્રહ્મદણ્ડમિવોદ્યતમ્
જે તેજ, બળ અને શક્તિથી ભરેલો હતો, મન અને પવન જેટલો ઝડપી, પર્વતની ટોચ જેવો દેખાતો અને બ્રહ્માનો દંડ ઊંચે લાવ્યા જેવો લાગતો.