ક્ષિપ્રમેવ કરિષ્યામિ ત્વરયા દૈત્યનાશનમ્। તસ્માત્ત્વં વિબુધાશ્ચૈવ પ્રતિપદ્યત વૈ દિવમ્
હું ઝડપથી દૈત્યનો નાશ કરીશ; તેથી, તમે બધા દેવો, સ્વર્ગમાં પાછા જાઓ.
એવમુક્ત્વા તુ ભગવાન્વિસૃજ્ય ત્રિદિવેશ્વરાન્। નરસ્યાર્ધતનુર્ભૂત્વા સિંહસ્યાર્ધતનુઃ પુનઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, ભગવાને સ્વર્ગના રાજાઓને વિદાય આપી, પોતે અર્ધે માનવ અને અર્ધે સિંહનું રૂપ ધારણ કર્યું.
નારસિંહેન વપુષા પાણિં સંસ્પૃશ્ય પાણિના। ભીમરૂપો મહાતેજા વ્યાદિતાસ્ય ઇવાન્તકઃ
નરસિંહ રૂપે, પોતાના હાથથી હાથ સ્પર્શી, ભયાનક અને તેજસ્વી રૂપ ધારણ કર્યું, જેમ કે મૃત્યુ પોતે જ મોઢું ફાડીને ઉભો હોય.
હિરણ્યકશિપું રાજઞ્જગામ હરિરીશ્વરઃ। દૈત્યાસ્તમાગતં દૃષ્ટ્વા નારસિંહં મહાબલમ્
હે રાજન, ભગવાન હરિ હિરણ્યકશિપુ પાસે ગયા; દૈત્યોએ મહાબળવાન નરસિંહને આવતો જોઈ લીધો.
વવર્ષુઃ શસ્ત્રવર્ષૈસ્તે સુસઙ્ક્રુદ્ધાસ્તદા હરિમ્। તૈઃ સૃષ્ટસર્વશસ્ત્રાણિ ભક્ષયામાસ વૈ હરિઃ
ત્યારે દૈત્યોએ ખૂબ ગુસ્સાથી હરિ પર શસ્ત્રવર્ષા કરી; પણ હરિએ તેઓના બધા શસ્ત્રો ગળી લીધા.
જઘાન ન રણે દૈત્યાન્સહસ્રાણિ બહૂનિ ચ। તાન્નિહત્ય ચ દૈતેયાન્સર્વાન્ક્રુદ્ધાન્મહાબલાન્
યુદ્ધમાં ભગવાને અનેક હજાર દૈત્યોને સંહાર્યા; અને બધા ક્રોધિત તથા મહાબળવાન દૈત્યઓને મારી નાખ્યા.
અભ્યધાવત્સુસઙ્ક્રુદ્ધો દૈત્યેન્દ્રં બલગર્વિતમ્। જીમૂતઘનસઙ્કાશો જીમૂતઘનનિસ્વનઃ
પછી ખૂબ ગુસ્સામાં, ભગવાને પોતાની શક્તિ પર ઘમંડ કરનાર દૈત્યરાજ તરફ વીજળીના વાદળ જેવો ગર્જના કરીને દોડી ગયા.
જીમૂત ઇવ દીપ્તૌજા જીમૂત ઇવ વેગવાન્। સોઽતિબલં દૃપ્તં દૃપ્તશાર્દૂલવિક્રમમ્
તેજમાં વીજવાળાં વાદળ જેવાં, ઝડપમાં પણ વાદળ જેવા, અત્યંત બળવાન અને ઘમંડી, વાઘ જેવી શક્તિ ધરાવતા હતા.
દૃપ્તૈર્દૈત્યગણૈર્ગુપ્તં ખરૈર્નખમુકૈરુત। તતઃ કૃત્વા તુ યુદ્ધં વૈ તેન દૈત્યેન વૈ હરિઃ
પછી હરિએ એ દૈત્ય સાથે યુદ્ધ કર્યું, જે ઘમંડથી ભરેલા દૈત્યોના ટોળાંથી, તિક્ષ્ણ દાંત અને નખવાળાં ભયાનક દૈત્યોથી ઘેરાયેલો હતો.
સન્ધ્યાકાલે મહાતેજા ભવનાન્તે ત્વરાન્વિતઃ। ઊરૌ નિધાય દૈત્યેન્દ્રં નિર્બિભેદ નખૈસ્તદા
સાંજના સમયે, મહાશક્તિશાળી ભગવાન ઉત્સાહપૂર્વક મહેલના દ્વાર પર પહોંચ્યા અને દૈત્યરાજાને પોતાના જાંઘ પર રાખી, પોતાના નખોથી તેને ફાડી નાંખ્યો.
મહાબલં મહાવીર્યં વરદાનેન ગર્વિતમ્। દૈત્યશ્રેષ્ઠં સુરશ્રેષ્ઠો જઘાન તરસા હરિઃ
દેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા હરિએ, અતિ બળવાન અને વરદાનથી ઘમંડિત દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા દૈત્યને ઝડપથી સંહાર્યો.
હિરણ્યકશિપું હત્વા સર્વદૈત્યાંશ્ચ વૈ તદા। વિબુધાનાં પ્રજાનાં ચ હિતં કૃત્વા મહાદ્યુતિઃ
હરિએ હિરણ્યકશિપુ અને બધાં દૈત્યોને મારી નાખ્યા અને દેવતાઓ તથા સર્વ પ્રજાઓનું કલ્યાણ કર્યું.
પ્રમુમોદ હરિર્દેવઃ પ્રાપ્ય ધર્મં તદા ભુવિ। એષ તે નારસિંહોઽત્ર કથિતઃ પાણ્ડુનન્દન
પછી ભગવાન હરિએ પૃથ્વી પર ધર્મ સ્થાપિત કરીને આનંદ અનુભવ્યો; હે પાંડુપુત્ર, અહીં તને નરસિંહની કથા કહી આપી છે.
શૃણુ ત્વં વામનં નામ પ્રાદુર્ભાવં મહાત્મનઃ
હવે તું મહાત્મા વામનના અવતારની કથા સાંભળ.
પુરા ત્રેતાયુગે રાજન્બલિર્વૈરોજનોઽભવત્। દૈત્યાનાં પાર્થિવો વીરો બલેનાપ્રતિમો બલી
પહેલાં ત્રેતાયુગમાં, હે રાજા, વિરોचनપુત્ર બલિ દૈત્યોના અપ્રતિમ અને બળવાન રાજા બન્યો.
તદા બલિર્મહારાજ દૈત્યસઙ્ઘૈઃ સમાવૃતઃ। વિજેતું તરસા શક્રમિન્દ્રસ્થાનમવાપ સઃ
એ સમયે મહારાજા બલિ દૈત્યોના ટોળાંથી ઘેરાઈને, શક્રને જીતવા માટે જોરથી ઇન્દ્રપદ પર કબજો કર્યો.
તેન વિત્રાસિતા દેવા બલિનાઽઽખણ્ડલાદયઃ। બ્રહ્માણં તુ પુરસ્કૃત્ય ગત્વા ક્ષીરોદધિં તદા
બલિના બળથી ડરીને, ઇન્દ્રાદિ બધા દેવતાઓ બ્રહ્માને આગળ રાખીને ક્ષીરસાગર પાસે ગયા.
તુષ્ટુવુઃ સહિતાઃ સર્વે દેવં નારાયણં પ્રભુમ્। સ તેષાં દર્શનં ચક્રે વિબુધાનાં હરિસ્તદા
ત્યાં બધા દેવોએ મળીને ભગવાન નારાયણની સ્તુતિ કરી; ત્યારે હરિએ તેમને દર્શન આપ્યાં.
પ્રસાદજં તસ્ય વિભોરદિત્યાં જન્મ ઉચ્યતે। અદિતેરપિ પુત્રત્વમેત્ય યાદવનન્દનઃ
દેવતાઓની પ્રાર્થનાથી ભગવાને અદિતિના ગર્ભમાં અવતાર લીધો; એ રીતે યાદવકુળના આનંદદાતા અદિતિના પુત્ર બન્યા.
એષ વિષ્ણુરિતિ ખ્યાત ઇન્દ્રસ્યાવરજોઽભવત્। તસ્મિન્નેવ ચ કાલે તુ દૈત્યેન્દ્રો બલવીર્યવાન્
એ વિષ્ણુ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા અને ઇન્દ્રના નાના ભાઈ બન્યા; એ જ સમયે દૈત્યરાજા બલિ પણ મહાબળ અને શક્તિથી ભરપૂર હતો.
અશ્વમેધં ક્રતુશ્રેષ્ઠમાહર્તુમુપચક્રમે। વર્તમાને તદા યજ્ઞે દૈત્યેન્દ્રસ્ય યુધિષ્ઠિર
એ દૈત્યરાજાએ શ્રેષ્ઠ યજ્ઞ અશ્વમેઘ શરૂ કર્યો; એ સમયે, હે યુધિષ્ઠિર, બલિના યજ્ઞ ચાલી રહ્યો હતો.
સ વિષ્ણુર્માનવો ભૂત્વા પ્રચ્છન્નો બ્રહ્મસંવૃતઃ। મુણ્ડો યત્રોપવીતી ચ કૃષ્ણાજિનધરઃ શિખી
વિષ્ણુ માનવરૂપે, બ્રાહ્મણવેશ ધારણ કરીને, મુંડમાથા, યજ્ઞોપવીત ધારણ કરેલો, કૃષ્ણાજિન પહેરેલું અને શિખાવાળો દેખાયો.
પાલાશદણ્ડં સઙ્ગૃહ્ય વામનોઽદ્ભુતદર્શનઃ। વિશ્ય સ બલેર્યજ્ઞે વર્તમાનો ચ દક્ષિણામ્
પલાશની લાકડાની દંડ લઈને, અદ્ભુત રૂપવાળા વામન બલિના યજ્ઞમાં પ્રવેશ્યા અને દક્ષિણાની પાસે ઊભા રહ્યા.
દેહીત્યુવાચ દૈત્યેન્દ્રં વિક્રમાંસ્ત્રીનિહૈવ હ। દીયતાં ત્રિપદીમાત્રમિત્યયાચન્મહાસુરમ્
એ મહાસુર બલિને કહ્યું: 'મને અહીં ત્રણ પગ જેટલી જમીન આપો'; એમ કહી ત્રણ પગ જમીન માગી.
સ તથેતિ પ્રતિશ્રુત્ય પ્રદદૌ વિષ્ણવે તદા। તેન લબ્ધ્વા હિરર્ભૂમિં જૃમ્ભયામાસ વૈ ભૃશમ્
બલિએ 'જેમ તું કહે છે તેમ જ' કહી વિષ્ણુને જમીન આપી; ત્યારે વિષ્ણુએ પૃથ્વી મેળવીને પોતાનું રૂપ ખૂબ વિસ્તૃત કર્યું.
સ શિશુઃ સદિવં ખં ચ પૃથિવીં વચ વિશામ્પતે। ત્રિભિર્વિક્રમણૈશ્ચૈવ સર્વમાક્રમતાભિભૂઃ
એ બાળકે, હે રાજાઓના રાજા, પોતાના ત્રણ પગથી સ્વર્ગ, આકાશ અને પૃથ્વી બધું જ ઢાંકી લીધું.
બલેર્બલવતો યજ્ઞે બલિના વિષ્ણુના પુરા। વિક્રમૈસ્ત્રિભિરક્ષોભ્યાઃ ક્ષોભિતાસ્તે મહાસુરાઃ
પહેલાં, બલવાન બલિનો યજ્ઞ ચાલતો હતો ત્યારે, તે મહાન અસુરો, જેઓ અડગ હતા, તેમને પણ શક્તિશાળી વિષ્ણુએ પોતાના ત્રણ પગલાંથી જીત્યા હતા.
વિપ્રચિત્તિમુખાઃ ક્રુદ્ધાઃ સર્વસઙ્ઘા મહાસુરાઃ। નાનાવક્રા મહાકાયા નાનાવેષધરા નૃપ
વિપ્રચિત્તિ અને અન્ય અસુરો ખૂબ ગુસ્સે થઈને, રાજા, વિવિધ રૂપ ધરાવી, વિશાળ કાયાં અને અલગ અલગ વસ્ત્રો પહેરીને, બધા ભેગા થયા.
નાનાપ્રહરણા રૌદ્રા નાનામાલ્યાનુલેપનાઃ। સ્વાન્યાયુધાનિ સઙ્ગૃહ્ય પ્રદીપ્તા ઇવ તેજસા
તે બધા ભયાનક અસુરો અનેક શસ્ત્રો સાથે, વિવિધ ફૂલોની માળા અને સુગંધિત લપસણ લગાવી, પોતપોતાના હથિયારો લઈને તેજથી ચમકી ઉઠ્યા.
ક્રમમાણં હરિ તત્ર ઉપાવર્તન્ત ભારત। પ્રમથ્ય સર્વાન્દૈતેયાન્પાદહસ્તતલૈસ્તુ તાન્
હરિએ આગળ વધતાં, હે ભારત, તેણે બધા દૈત્યોને પગ અને હાથના તળિયાથી માર્યા અને તેમને દબાવી દીધા.