શઙ્ખાંશ્ચ ચન્દ્રસઙ્કાશાંશ્ચિત્રાવર્તવિચિત્રિતાન્। યજ્ઞસ્ય તોરણે યુક્તાન્દદૌ તાલાંશ્ચતુર્દશ
ચાંદની જેવાં તેજસ્વી અને સુંદર વળાંકોવાળા શંખ અને યજ્ઞના દ્વાર પર ગોઠવેલા ચૌદ તાડના વૃક્ષો પણ આપ્યા.
રુક્મપઙ્કજપુષ્પાણિ શિબિકા મણિભૂષિતાઃ। મુકુટાનિ મહાર્હાણિ રત્નગર્ભાંશ્ચ કઙ્કણાન્
સોનાના કમળના ફૂલ, મણિથી શોભિત પલંગ, કિંમતી મુકુટ અને રત્નોથી ભરેલા કંકણ પણ આપ્યા.
ચન્દનાનિ ચ મુખ્યાનિ વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ। સ દદૌ સહદેવાય તદા રાજા વિભીષણાઃ
શ્રેષ્ઠ ચંદન અને વિવિધ પ્રકારના વસ્ત્રો પણ આપ્યા; એ સમયે રાજા વિભીષણે બધું સહદેવને આપ્યું.
તાનિ સર્વાણિ રત્નાનિ આજહ્રુસ્તે નિશાચરાઃ। અષ્ટાશીતિસહસ્રાણિ સમદા રક્તલોચનાઃ
એ બધાં રત્નો રાત્રે ફરતા રાક્ષસોએ લાવ્યાં, એ લોકો અઠ્ઠાવન હજાર હતા, લાલ આંખવાળા અને બધાને સમાન રીતે આપનારા.
રત્નાન્યાદાય સર્વાણિ પ્રતસ્થે સ ઘટોત્કચઃ। વિભીષણં ચ રાજાનમભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ
બધાં રત્નો લઈને ઘટોત્કચે, રાજા વિભીષણને વંદન કરીને, હાથ જોડીને રવાના થયો.
પ્રદક્ષિણં પરીત્યૈવ નિર્જગામ ઘટોત્કચઃ। તતો રત્નાન્યુપાદાય હૈડિમ્બો રાક્ષસૈઃ સહ
દક્ષિણ તરફ ફર્યા પછી ઘટોત્કચે વિદાય લીધી; પછી હિડીંબાનો પુત્ર રાક્ષસો સાથે રત્નો લઈને ચાલ્યો.
જગામ તૂર્ણં લઙ્કાયાઃ સહદેવપદં પ્રતિ। આસેદુઃ પાણ્ડવં સર્વે લઙ્ઘયિત્વા મહોદધિમ્
એ લંકાથી ઝડપથી સહદેવ પાસે ગયો; બધા મહાસાગર ઓળંગીને પાંડવ પાસે પહોંચ્યા.
સહદેવો દદર્શાથ રત્નાહારાન્નિશાચરાન્। આગતાન્ભીમસઙ્કાશાન્હૈડિમ્બં ચ તથા નૃપ
સહદેવે રત્નો લાવનારા રાત્રિચર રાક્ષસો અને ભીમ સમાન હિડીંબાના પુત્રને આવ્યાેલા જોયા.
દ્રમિલા નૈઋતાન્દૃષ્ટ્વા દુદ્રુવુસ્તે ભયાર્દિતાઃ। ભૈમસેનિસ્તતો ગત્વા માર્દેયં પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિતઃ
દ્રવિડો અને રાક્ષસોને જોઈને, બધા ડરીને ભાગી ગયા; પછી ભીમસેનનો પુત્ર માદ્રીના પુત્ર પાસે ગયો અને હાથ જોડીને ઊભો રહ્યો.
પ્રીતિમાનભવદ્દૃષ્ટ્વા રત્નૌધં તં ચ પાણ્ડવઃ। તં પરિષ્વજ્ય પાણિભ્યાં દૃષ્ટ્વા તાન્પ્રીતિમાનભૂત્
પાંડવને એ રત્નોના ઢગલાને જોઈને આનંદ થયો; તેણે તેને હાથથી આલિંગન આપ્યું અને બધાંને જોઈને ખુશ થયો.
વિસૃજ્ય દ્રવિડાન્સર્વાન્ગમનાયોપચક્રમે। ન્યવર્તમ તતો ધીમાન્સહદેવો નરાધિપઃ
બધાં દ્રવિડોને વિદાય આપી, પછી જવાનું તૈયાર થયું; પછી બુદ્ધિશાળી રાજા સહદેવ પાછો વળ્યો.
એવં વિજિત્ય તરસા સાન્ત્વેન વિજયેન ચ। કરદાન્પાર્થિવાન્કૃત્વા પ્રત્યાગચ્છદરિન્દમઃ
આ રીતે બળ, સમજદારી અને વિજયથી રાજાઓને કર આપનારા બનાવી, દુશ્મનોને જીતનાર પાછો ફર્યો.
રત્નસાલમુપાદાય યયૌ સહનિશાચરઃ। ઇન્દ્રપ્રસ્થં વિવેશાથ કમ્પયન્નિવ મેદિનીમ્
રત્નોથી ભરેલી સભા લઈને, તે રાત્રે ફરનાર ત્યાંથી નીકળી ગયો અને ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં આવી પહોંચ્યો, જાણે ધરતી જ હલાવી નાખી હોય.
દૃષ્ટ્વા યુધિષ્ઠિરં રાજન્સહદેવઃ કૃતાઞ્જલિઃ। પ્રહ્વોઽભિવાદ્ય તસ્થૌ સ પૂજિતશ્ચાપિ તેન વૈ
યુધિષ્ઠિરને જોઈને સહદેવે હાથ જોડ્યા, નમ્રતાથી નમસ્કાર કર્યો અને રાજા સામે ઊભો રહ્યો; રાજાએ તેને સન્માન આપ્યો.
લઙ્કાપ્રાપ્તાન્ધનૌઘાંશ્ચ દૃષ્ટ્વા તાન્દુર્લભાન્બહૂન્। પ્રીતિમાનભવદ્રાજા વિસ્મયં પરમં યયૌ
લંકાથી લાવેલી અનેક દુર્લભ અને મૂલ્યવાન ધનસંપત્તિ જોઈને રાજા ખૂબ આનંદિત થયો અને અતિ આશ્ચર્યમાં પડી ગયો.
ધર્મરાજાય તત્સર્વં નિવેદ્ય ભરતર્ષભ। કોટીસહસ્રમધિકં હિરણ્યસ્ય મહાત્મને
હે ભરતવંશી, તેણે ધર્મરાજને આ બધું અર્પણ કર્યું અને મહાન આત્માવાળા રાજાને કરોડો સોનાની મૂદ્રાઓ આપી.
વિવિધાનિ ચ રત્નાનિ ગોજાવિમહિષાંસ્તથા। કૃતકર્મા સુખં રાજન્નુવાસ જનમેજય
વિવિધ રત્નો, ગાયો, બકરાં અને મહિષીઓ પણ આપી; પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરીને રાજા આનંદથી રહેવા લાગ્યા, હે જનમેજય.
નકુલસ્ય તુ વક્ષ્યામિ કર્માણિ વિજયં તથા। વાસુદેવજિતામાશાં યથાઽસાવજયત્પ્રભુઃ
હવે હું નકુલના કાર્યો અને વિજયોની વાત કહું છું, અને કેવી રીતે તેણે વાસુદેવ દ્વારા જીતાયેલી પશ્ચિમ દિશા પર વિજય મેળવ્યો.
નિર્યાય ખાણ્ડવપ્રસ્થાત્પ્રતીચીમભિતો દિશમ્। ઉદ્દિશ્ય મતિમાન્પ્રાયાન્મહત્યા સેનયા સહ
ખાંડવપ્રસ્થમાંથી નીકળી, તે બુદ્ધિશાળી નકુલ મોટી સેના સાથે પશ્ચિમ દિશામાં روانા થયો.
સિંહનાદેન મહતા યોધાનાં ગર્જિતેન ચ। રથનેમિનિનાદૈશ્ચ કમ્પયન્વસુધામિમામ્
મહાન સિંહગર્જના, યુદ્ધવીરોની ધ્વનિ અને રથના ચકરાંની ગૂંજીને, તેણે આખી ધરતી ધ્રુજાવવી.
તતો બહુ ધનં રમ્યં ગાવાઢ્યં ધનધાન્યવત્। કાર્તિકેયસ્ય દયિતં રોહીતકુપાદ્રવત્
ત્યાં તેણે રોહીતક અને કુપદ્રમાં, જે કાર્તિકેયને પ્રિય છે, ગાય-ધન-અન્નથી ભરપૂર અને મનોહર ધન મેળવ્યું.
તત્ર યુદ્ધં મહચ્ચાસીચ્છૂરૈર્મત્તમયૂરકૈઃ। મરુભૂમિં સ કાર્ત્સ્ન્યેન તથૈવ બહુધાન્યકમ્
ત્યાં બહાદુર અને ઉલ્લાસિત યુદ્ધવીરો સાથે મોટું યુદ્ધ થયું; તેણે આખી રણભૂમિ અને ધાન્યથી ભરેલી જમીન જીત લીધી.
શૈરીષકં મહેત્થં ચ વશે ચક્રે મહાદ્યુતિઃ। આક્રોશં ચૈવ રાજર્ષિ તેન યુદ્ધમભૂન્મહત્
તે તેજસ્વી નકુલે શૈરીષક અને મહેઠા પ્રદેશો પોતાના વશમાં કર્યા; રાજર્ષિ આક્રોશ સાથે પણ ભારે યુદ્ધ થયું.
તાન્દશાર્ણાન્સ જિત્વા ચ પ્રતસ્થે પાણ્ડુનન્દનઃ। શિબીંસ્ત્રિગર્તાનમ્બષ્ઠાન્માલવાન્પઞ્ચ કર્પટાન્
પાંડુપુત્રે દશાર્ણો પર વિજય મેળવ્યા પછી, શિબી, ત્રિગર્ત, અંબષ્ઠ, માલવ અને પાંચ કર્પટક જાતિઓ પર ચઢાઈ કરી.
તથા મધ્યમકેયાંશ્ચ વાટધાનાન્દ્વિજાનથ। પુનશ્ચ પરિવૃત્યાથ પુષ્કરારણ્યવાસિનઃ
તે પછી મધ્યમકે, વાટધન અને બ્રાહ્મણોને પણ પોતાના વશમાં કર્યા; પાછા ફરતાં પુષ્કર વનના વાસીઓને પણ જીત્યા.
ગણાનુત્સવસઙ્કેતાન્વ્યજયત્પુરુષર્ષભઃ। સિન્ધુકૂલાશ્રિતા યે ચ ગ્રામણીયા મહાબલાઃ
મહાન પુરુષે તહેવારો અને મેળાવાડાની પ્રજાઓને જીત્યાં, અને સિંધુનદીના કાંઠે વસતા શક્તિશાળી ગામના વડાઓને પણ વશમાં કર્યા.
શૂરાઽઽભીરગણાશ્ચૈવ યે ચાશ્રિત્ય સરસ્વતીમ્। વર્તયન્તિ ચ યે મત્સ્યૈર્યે ચ પર્વતવાસિનઃ
પછી તેણે શૂરવીર આભીર જાતિઓ, સરસ્વતી નદીકાંઠે વસતા, માછીમારી કરતા અને પર્વતોમાં રહેતા લોકોને પણ જીત્યાં.
કત્સ્નં પઞ્ચનન્દં ચૈવ તથૈવામરપર્વતમ્। ઉત્તરજ્યોતિષં ચૈવ તથા દિવ્યકટં પુરમ્
પછી તેણે આખું પંચનંદ, અમરપર્વત, ઉત્તર જ્યોતિષ પ્રદેશ અને દિવ્યકટ નામનું શહેર પણ પોતાના વશમાં કર્યું.
દ્વારપાલં ચ તરસા વશે ચક્રે મહાદ્યુતિઃ। રામઠાન્હારહૂણાંશ્ચ પ્રતીચ્યાશ્ચૈવ યે નૃપાઃ
તે તેજસ્વી નકુલે બળપૂર્વક દ્વારપાલને પણ વશમાં કર્યો; રામઠ, હારહૂણ અને પશ્ચિમના રાજાઓને પણ જીત્યાં.
તાન્સર્વાન્સ વશે ચક્રે શાસનાદેવ પાણ્ડવઃ। તત્રસ્થઃ પ્રેષયામાસ વાસુદેવાય ભારત
પાંડવે આ બધા રાજાઓને પોતાના આદેશથી વશમાં કર્યા અને ત્યાંથી વાસુદેવને સંદેશ મોકલ્યો, હે ભરતવંશી.