એહિ દૂત નૃપં દ્રષ્ટું ક્ષિપ્રં પ્રવિશ ચ સ્વયમ્। દ્વારપાલવચઃ શ્રુત્વા પ્રવિવેશ ઘટોત્કચઃ
'આ દૂત, તું રાજાને મળવા જા, ઝડપથી અંદર પ્રવેશી જા,' એમ દ્વારપાળના શબ્દો સાંભળીને ઘટોત્કચ અંદર ગયો.
સ પ્રવિશ્ય દદર્શાથ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય મન્દિરમ્। તતઃ કૈલાસસઙ્કાશં તત્પકાઞ્ચનતોરણમ્
તે અંદર ગયો અને રાક્ષસોના રાજાના મહેલને જોયું, જે કૈલાસ પર્વત જેવું અને સોનાના દ્વારવાળા હતું.
પ્રાકારેણ પરિક્ષિપ્તં ગોપુરૈશ્ચાપિ શોભિતમ્। હર્મ્યપ્રાસાદસમ્બાધં નાનારત્નોપશોભિતમ્
મોટા કોટથી ઘેરાયેલું, મિનારો થી શોભાયમાન, મહેલો અને મહાલોથી ભરેલું, વિવિધ રત્નોથી સજ્જ હતું.
કાઞ્ચનૈસ્તાપનીયૈશ્ચ સ્ફાટિકૈ રાજતૈરપિ। વજ્રવૈડૂર્યજુષ્ટૈશ્ચ સ્તમ્ભૈશ્ચ સુમનોહરૈઃ
સોનાના, શુદ્ધ સોનાના, સ્ફટિક અને ચાંદીના સ્તંભો, તેમજ વજ્ર અને વૈડૂર્યના મનોહર સ્તંભો પણ હતા.
નાનાધ્વજપતાકાભિર્યુક્તં મણિવિચિત્રિતમ્। ચિત્રમાલ્યાવૃતં રમ્યં તપ્તકાઞ્ચનવેદિકમ્
વિવિધ ધ્વજ અને પટાકાઓથી સજ્જ, રત્નોથી શોભાયમાન, સુંદર ફૂલોના હારોથી ઢંકાયેલું અને તપતા સોનાની વેદી ધરાવતું મનોહર સ્થળ હતું.
સ દૃષ્ટ્વા તત્ર સર્વં ચ ભૈમસેનિર્મનોહરમ્। પ્રવિશન્નેવ હૈડિમ્બઃ શુશ્રાવ મધુરસ્વરમ્
આ બધું મનોહર સૌંદર્ય જોઈને, ભીમસેનનો પુત્ર, અંદર જતો હતો ત્યારે મધુર અવાજ સાંભળ્યો.
તન્ત્રીગીતસમાકીર્ણં સમતાલમિતાક્ષરમ્। દિવ્યદુન્દુભિનિર્હ્રાદં વાદિત્રસતતં શુભમ્
ત્યાં તારવાળા વાદ્યોના સંગીતથી ભરપૂર, સરસ તાલ અને લય સાથે, દિવ્ય ઢોલ અને શુભ વાદ્યો સતત વાગતાં હતા.
સ શ્રુત્વા મધુરં શબ્દં પ્રીતિમાનભવત્તદા। તતો વિગાહ્ય હૈડિમ્બો બહુકક્ષ્યાં મનોરમામ્
એ મધુર અવાજ સાંભળીને હિડીંબાને આનંદ થયો; પછી તે અનેક ઓટલાવાળું અને મનોહર મહેલમાં પ્રવેશ્યો.
સ દદર્શ મહાત્માનં દ્વાર્સ્થેન સહ ભારત। તં વિભીષણમાસીનં કાઞ્ચને પરમાસને
ત્યાં તેણે મહાન આત્માવાળા વિભીષણને દ્વારપાળ સાથે, એક ઉત્તમ સુવર્ણ સિંહાસન પર બેઠેલા જોયા.
દિવિ ભાસ્કરસઙ્કાશં મુક્તામણિવિભૂષિતમ્। દિવ્યાભરણચિત્રાઙ્ગં દિવ્યરૂપધરં વિભુમ્
આકાશમાં સૂર્ય જેવું તેજસ્વી, મુક્તા અને મણિઓથી શોભાયમાન, દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ દેહવાળો અને દિવ્ય રૂપ ધારણ કરનાર ભગવાન દેખાતા હતા.
દિવ્યમાલ્યામ્બરધરં દિવ્યગન્ધોક્ષિતં શુભમ્। વિભ્રાજમાનં વપુષા સૂર્યવૈશ્વાનરપ્રભમ્
દિવ્ય ફૂલોની માળા અને વસ્ત્રો પહેરેલા, સ્વર્ગીય સુગંધોથી સુગંધિત, સુંદર અને તેજસ્વી, જેમનું રૂપ સૂર્ય અને અગ્નિ જેવું ઝળહળતું હતું.
ઉપોપવિષ્ટં સચિવૈર્દેવૈરિવ શતક્રતુમ્। યક્ષૈર્મહાત્મભિર્દિવ્યનારીભિર્હૃદ્યકાન્તિભિઃ
તેઓ પોતાના મંત્રીઓ સાથે બેઠેલા હતા, જેમ દેવોમાં ઇન્દ્ર બેઠા હોય, અને મહાન આત્માવાળા યક્ષો તથા મનમોહક દિવ્ય સ્ત્રીઓએ ઘેરાયેલા હતા.
ગીતૈર્મઙ્ગલયુક્તૈશ્ચ પૂજ્યમાનં યથા દિવિ। ચામરે વ્યજને ચાગ્ર્યે હેમદણ્ડે મહાધને
મંગલમય ગીતો દ્વારા તેમનું પૂજન થતું હતું, જેમ સ્વર્ગમાં થાય છે, અને ઉત્તમ ચામરાં અને સોનાના દંડવાળા પંખાંથી તેમને પંખાવાતા હતા.
ગૃહીતે વરનારીભ્યાં ધૂયમાને ચ મૂર્ધનિ। અર્ચિષ્મન્તં શ્રિયા જુષ્ટં કુબેરવરુણોપમમ્
શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓએ ચામરાં પકડી તેમના માથા પર પંખાવતાં, તેઓ તેજ અને વૈભવથી ઝગમગતા, કુબેર અને વરુણ સમાન દેખાતા હતા.
ધર્મે ચૈવ સ્થિતં નિત્યમદ્ભુતં રાક્ષસેસ્વરમ્। રામમિક્ષ્વાકુનાથં વૈ સ્મરન્તં મનસા સદા
તેઓ હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર, આશ્ચર્યજનક રાક્ષસોના રાજા અને પોતાના મનમાં ઇક્ષ્વાકુવંશના શ્રીરામજીનું સતત સ્મરણ કરતા હતા.
દૃષ્ટ્વા ઘટોત્કચો રાજન્વવન્દે તં કૃતાઞ્જલિઃ। પ્રહ્વસ્તસ્થૌ મહાવીર્યઃ શક્રં ચિત્રરથો યથા
રાજા, ઘટોત્કચે તેમને જોયા પછી હાથ જોડીને નમસ્કાર કર્યો અને વિનમ્રતાથી ઊભો રહ્યો, જેમ ચિત્રરથ ઇન્દ્રને નમે છે.
તં દૂતમાગતં દૃષ્ટ્વા રાક્ષસેન્દ્રો વિભીષણઃ। પૂજયિત્વા યથાન્યાયં સાન્ત્વપૂર્વં વચોઽબ્રવીત્
દૂતને આવ્યો જોઈને રાક્ષસોના રાજા વિભીષણે યોગ્ય રીતે его સન્માન કર્યું અને સૌમ્ય વચનથી તેને આશ્વાસન આપ્યું.
કસ્ય વંશે સ સઞ્જાતઃ કરમિચ્છન્મહીપતિઃ। તસ્યાનુજાન્સમસ્તાંશ્ચ પુરં દેશં ચ તસ્ય વૈ
કયા વંશમાં જન્મેલા છે એ રાજા, જે રાજ્ય કરવા ઈચ્છે છે? તેના બધા ભાઈઓ, તેનું શહેર અને દેશ વિશે મને કહો.
ત્વાં ચ કાર્યં ચ તત્સર્વં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્વતઃ। વિસ્તરેણ મમ બ્રૂહિ સર્વાનેતાન્પૃથક્પૃથક્
હું તારી અને તારા કાર્યની સાચી વાત સાંભળવા ઇચ્છું છું. દરેક બાબત મને વિગતે અને અલગ-અલગ કહીને સમજાવ.
એવમુક્તસ્તુ હૈડિમ્બઃ પૌલસ્ત્યેન મહાત્મના। કૃતાઞ્જલિરુવાચાથ સમર્થમિદમુત્તરમ્
પુલસ્ત્યવંશી મહાન આત્માએ આવું પૂછતાં, હિડીમ્બાએ હાથ જોડીને યોગ્ય અને સમર્થ જવાબ આપ્યો.
સોમવંશોદ્ભવો રાજા પાણ્ડુર્નામ મહાબલઃ। પાણ્ડોશ્ચ પુત્રાઃ પઞ્ચાસઞ્છક્રતુલ્યપરાક્રમાઃ
સોમવંશમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા મહાબલી પાંડુ નામના રાજા હતા; અને પાંડુના પાંચ પુત્રો ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી છે.
તેષાં જ્યેષ્ઠસ્તુ નામ્ના વૈ યુધિષ્ઠિર ઇતિ શ્રુતઃ। અજાતશત્રુર્ધર્માત્મા ધર્મો વિગ્રહવાનિવ
તેમા સૌથી મોટાને યુધિષ્ઠિર કહેવાય છે, જેને અજાતશત્રુ તરીકે જાણે છે, જે ધર્મપ્રવૃત્ત અને ધર્મના સ્વરૂપ સમાન છે.
તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા પ્રાપ્ય રાજ્યમકારયત્। ગઙ્ગાયા દક્ષિણે તીરે નગરે નાગસાહ્વયે
પછી યુધિષ્ઠિર રાજાએ રાજ્ય પ્રાપ્ત કરીને ગંગાના દક્ષિણ કાંઠે આવેલા નાગસાહ્વય નામના શહેરમાં રાજ્ય કર્યું.
તદ્દત્વા ધૃતરાષ્ટ્રાય શક્રપ્રસ્થં યયૌ તતઃ। ભ્રાતૃભિઃ સહ રાજેન્દ્ર શક્રપ્રસ્થેઽન્વમોદત
પછી એ શહેર ધૃતરાષ્ટ્રને આપી, તે શક્રપ્રસ્થ ગયો અને પોતાના ભાઈઓ સાથે ત્યાં આનંદથી રહેવા લાગ્યો.
ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે તે ઉભે નગરોત્તમે। નિત્યં ધર્મે સ્થિતો રાજા શક્રપ્રસ્થે પ્રશાસ્તિ નઃ
ગંગા અને યમુના વચ્ચેની બે ઉત્તમ નગરીઓમાં, રાજા હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર રહીને અમને શક્રપ્રસ્થમાં શાસન કરે છે.
તસ્યાનુજો મહાબાહુર્ભીમસેન ઇતિ શ્રુતઃ। મહાતેજા મહાકીર્તિઃ શક્રતુલ્યપરાક્રમઃ
તેના નાના ભાઈ ભીમસેન તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, જે મહાબાહુ, મહાતેજસ્વી, મહાકીર્તિવાન અને ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી છે.
દશનાગસહસ્રાણાં બલે તુલ્યઃ સ પાણ્ડવઃ। તસ્યાનુજોઽર્જુનો નામ મહાબલપરાક્રમઃ
પાંડવ એ દસ હજાર હાથીઓ જેટલી તાકાત ધરાવતો હતો; તેનો નાનો ભાઈ અર્જુન મહાન બલવાન અને પરાક્રમી હતો.
સુકુમારો મહાસત્વો લોકે વીર્યેણ વિશ્રુતઃ। કાર્તવીર્યસમો વીર્યે સાગરપ્રતિમો બલે
દેખાવમાં નાજુક, પણ આત્મામાં મહાન, અને વિશ્વમાં તેની વીરતા માટે પ્રસિદ્ધ હતો; શક્તિમાં કાર્તવીર્ય જેવો અને બળમાં દરિયા જેવો હતો.
જામદગ્ન્યસમશ્ચાસ્ત્રે સઙ્ખ્યે રામસમોઽર્જુનઃ। રૂપે શક્રસમઃ પાર્થસ્તેજસા ભાસ્કરોપમઃ
અસ્ત્રવિદ્યામાં અર્જુન જામદગ્ન્ય (પરશુરામ) જેટલો, યુદ્ધમાં રામ જેવો, રૂપમાં ઇન્દ્ર જેવો અને તેજમાં સૂર્ય સમાન હતો.
દેવદાનવગન્ધર્વૈઃ પિશાચોરગરાક્ષસૈઃ। માનુષૈશ્ચ સમસ્તૈસ્તુ અજેયઃ ફલ્ગુનો રણે
દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, પિશાચ, સાપ, રાક્ષસ અને બધા માનવો મળીને પણ, ફાલ્ગુનને યુદ્ધમાં હરાવી શકતા નથી.