ક્વચિત્સુપુષ્પિતૈર્વૃક્ષૈઃ ક્વચિત્સૌગન્ધિકોત્પલૈઃ। કહ્લારકુમુદોત્ફુલ્લૈઃ કમલૈરુપશોભિતામ્
ક્યાંક સુગંધિત પુષ્પોથી ભરેલા વૃક્ષો, ક્યાંક સુગંધિત નીલકમળ, કાહલાર, કુમુદ અને ખીલેલા કમળોથી શોભતી હતી.
કાવેરીં તાદૃશીં દૃષ્ટ્વા પ્રીતિમાન્પાણ્ડવસ્તદા। અસ્મદ્રાષ્ટ્રે યથા ગઙ્ગા કાવેરી ચ તથા શુભા
એવી કાવેરીને જોઈને પાંડવ ખૂબ આનંદિત થયા; જેમ આપણા દેશમાં ગંગા પવિત્ર છે, તેમ અહીં કાવેરી પણ એવી જ શુભ છે.
સહદેવસ્તુ તાં તીર્ત્વા નદીમનુચરૈઃ સહ। દક્ષિણં તીરભાસાદ્ય ગમનાયોપચક્રમે
પણ સહદેવ પોતાના અનુયાયીઓ સાથે એ નદી પાર કરીને દક્ષિણ કાંઠા તરફ જવા નીકળી પડ્યા.
આગતં પાણ્ડવં તત્ર શ્રુત્વા વિષયવાસિનઃ। દર્શનાર્થં યયુસ્તે તુ કૌતૂહલસમન્વિતાઃ
પાંડવ આવ્યા છે એ સાંભળીને, એ પ્રદેશના રહેવાસીઓ ઉત્સુકતાથી તેમને જોવા માટે આવી પહોંચ્યા.
દ્રમિડાઃ પુરુષા રાજન્સ્રિયચશ્ચ પ્રિયદર્શનાઃ। ગત્વા પાણ્ડુસુતં તત્ર દદૃશુસ્તે મુદાઽન્વિતાઃ
હે રાજા, દ્રવિડના પુરુષો, સુંદર અને સૌમ્ય દેખાતા, પાંડુપુત્ર પાસે ગયા અને આનંદથી તેમને જોયા.
સુકુમારં વિશાલાક્ષં વ્રજન્તં ત્રિદશોપમમ્। દર્શનીયતમં લોકે નેત્રૈરનિમિષૈરિવ
તેમણે તેને, કોમળ શરીરવાળા, વિશાળ આંખો ધરાવતા, દેવતાજેવા ચાલતા, દુનિયામાં સૌથી આકર્ષક એવા, એમ જોયો કે જાણે તેમની આંખો ઝપકતી જ ન હોય.
આશ્ચર્યભૂતં દદૃશુર્દ્રમિડાસ્તે સમાગતાઃ। મહાસેનોપમં દૃષ્ટ્વા પૂજાં ચક્રુશ્ચ તસ્ય વૈ
એકઠા થયેલા દ્રવિડોએ તેમને અદ્ભુત માન્યા અને મહાન સેનાપતિ સમાન જોઈ, તેમની પૂજા કરી.
રત્નૈશ્ચ વિવિધૈરિષ્ટૈર્ભોગૈરન્યૈશ્ચ સંમતૈઃ। ગતિમઙ્ગલયુક્તાર્ભિઃ સ્તુવન્તો નકુલાનુજમ્
વિવિધ ઇચ્છિત રત્નો અને અન્ય મનપસંદ ભોગો સાથે, શુભ ચઢાવા લઈને, તેઓ નકુલના નાના ભાઈની સ્તુતિ કરતા હતા.
સહદેવસ્તુ તાન્દૃષ્ટ્વા દ્રમિલાનાગતાન્મુદા। વિસૃજ્ય તાન્મહાબાહુઃ પ્રસ્થિતો દક્ષિણાં દિશમ્
પણ સહદેવે, આવ્યા આવેલા દ્રવિડોને જોઈને આનંદ કર્યો અને મહાબાહુએ તેમને વિદાય આપી દક્ષિણ દિશામાં રવાના થયો.
દૂતેન તરસા ચોલં વિજિત્ય દ્રમિડેશ્વરમ્। તતો રત્નાન્યુપાદાય પાણ્ડસ્ય વિષયં યયૌ
દૂત દ્વારા ઝડપથી ચોળ અને દ્રવિડના રાજાને જીત્યા પછી, તેમણે તેમના રત્નો લઈને પાંડુના પ્રદેશમાં ગયા.
દર્શને સહદેવસ્ય ન ચ તૃપ્તા નરાઃ પરે। ગચ્છન્તમનુગચ્છન્તઃ પ્રાપ્તાઃ કૌતૂહલાન્વિતાઃ
સહદેવને જોઈને પણ બીજા લોકો સંતોષ્યા નહોતા; તેઓ તેની પાછળ ગયા અને ઉત્સુકતાથી ત્યાં પહોંચ્યા.
તતો માદ્રીસુતોં રાજન્મૃગસઙ્ઘાન્વિલોકયન્। ગજાન્વનચરાનન્યાન્વ્યાઘ્રાન્કુષ્ણમૃગાન્બહૂન્
પછી, હે રાજા, માદ્રીપુત્રે હરણોના ટોળા, હાથીઓ, અન્ય જંગલમાં રહેતા પ્રાણીઓ, વાઘ અને ઘણા ચિતરેલા હરણો જોયા.
શુકાન્મયૂરાન્દૃષ્ટ્વા તુ ગૃધ્રાનારણ્યકુક્કુટાન્। તતો દેશં સમાસાદ્ય શ્વશુરસ્ય મહીપતેઃ
તેમણે તોતા, મોર, ગૃધ્ર અને જંગલી કૂકડી પણ જોયા; પછી પોતાના સસરા, રાજાના દેશમાં પહોંચ્યા.
પ્રેષયામાસ માદ્રેયો દૂતાન્પાણ્ડ્યાય વૈ તદા। પ્રતિજગ્રાહ તસ્યાજ્ઞાં સમ્પ્રીત્યા મલયધ્વજઃ
એ સમયે માદ્રીપુત્રે પાંડ્યને દૂત મોકલ્યા; મલયધ્વજએ આનંદપૂર્વક તેની આજ્ઞા સ્વીકારી.
ભાર્યા રૂપવતી જિષ્ણોઃ પાણ્ડ્યસ્ય તનયા શુભા। ચિત્રાઙ્ગદેતિ વિખ્યાતા દ્રમિડી યોષિતાં વરા
જિષ્ણુની રૂપાળી પત્ની, પાંડ્યની પ્રસિદ્ધ પુત્રી, ચિત્રાંગદા નામે જાણીતી, દ્રવિડ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતી.
આગતં સહદેવં તુ સા શ્રુત્વાઽન્તઃ પુરે પિતુઃ। પ્રેષયામાસ સમ્પ્રીત્યા પૂજારત્નં ચ વૈ બહુ
પિતા ના શહેરમાં સહદેવ આવ્યો છે એમ સાંભળીને, તેણે આનંદથી ઘણાં પૂજાની વસ્તુઓ અને રત્નો મોકલ્યા.
પાણ્ડ્યોઽપિ બહુરત્નાનિ દૂતૈઃ સહ મુમોચ હ। મણિમુક્તાપ્રવાલાનિ સહદેવાય કીર્તિમાન્
પ્રસિદ્ધ પાંડ્યએ પણ પોતાના દૂત સાથે અનેક રત્નો—મોતી, મણિ અને મોતી—સહદેવને મોકલ્યા.
તાં દૃષ્ટ્વાઽપ્રતિમાં પૂજાં પાણ્ડવોઽપિ મુદા નૃપ। ભ્રાતુઃ પુત્રે બહૂન્રત્નાન્દત્વા વૈ બભ્રૂવાહને
એ અનન્ય પૂજા જોઈને, પાંડવે આનંદથી પોતાના ભાઈના પુત્ર, બભ્રુવાહનને ઘણાં રત્નો આપ્યા.
પાણ્ડ્યં દ્રમિડરાજાનં શ્વશુરં મલયધ્વજમ્। સ દૂતૈસ્તં વશે કૃત્વા મણલૂરેશ્વરં તદા
પછી તેણે પાંડ્ય, દ્રવિડના રાજા, પોતાના સસરા મલયધ્વજ અને મણલૂરના રાજાને દૂત દ્વારા પોતાના વશમાં કર્યા.
તતો રત્નાન્યુપાદાય દ્રમિડૈરાવૃતો યયૌ। અગસ્ત્યસ્યાલયં દિવ્યં દેવલોકસમં ગિરિમ્
પછી, રત્નો લઈને, દ્રવિડોથી ઘેરાયેલો, એ અગસ્ત્યના દિવ્ય આશ્રમ, દેવલોક સમાન પર્વત તરફ ગયો.
સ તં પ્રદક્ષિમં કૃત્વા મલયં ભરતર્ષભ। લઙ્ઘયિત્વા તુ માદ્રેયસ્તામ્રપણીં નદીં શુભામ્
તેમણે મલય પર્વતની પ્રદક્ષિણા કરી અને માદ્રીપુત્રે સુંદર તામ્રપર્ણી નદી પાર કરી.
પ્રસન્નસલિલાં દિવ્યાં સુશીતાં ચ મનોહરામ્। સમુદ્રતીરમાસાદ્ય ન્યવિશત્પાણ્ડુનન્દનઃ
પાંડુનંદન સમુદ્રકાંઠે પહોંચ્યો, જ્યાં પાણી સ્વચ્છ, દિવ્ય, ઠંડુ અને મનોહર હતું; ત્યાં તેણે વિશ્રામ લીધો.
સહદેવસ્તતો રાજા મન્ત્રિભિઃ સહ ભારત। સમ્પ્રધાર્ય મહાબાહુઃ સચિવૈર્બુદ્ધિમત્તરૈઃ
પછી રાજા સહદેવે પોતાના બુદ્ધિશાળી મંત્રીઓ સાથે ચર્ચા કરીને, બધાની સલાહ લઈ, વિચાર કર્યો.
સ વિચાર્ય તદા રાજન્સહદેવસ્ત્વરાન્વિતઃ। ચિન્તયામાસ રાજેન્દ્ર ભ્રાતુઃ પુત્રં ઘટોત્કચમ્
એ રીતે વિચાર કર્યા પછી, સહદેવે ઝડપથી પોતાના ભાઈના પુત્ર ઘટોત્કચ વિશે વિચારવાનું શરૂ કર્યું.
તતશ્ચિન્તિતમાત્રે તુ રાક્ષસઃ પ્રત્યદૃશ્યત। અતિદીર્ઘો મહાબાહુ સર્વાભરણભૂષિતઃ
અને જેમજ તેણે વિચાર્યું, તેટલામાં જ એ રાક્ષસ ઘટોત્કચ દેખાયો—એ બહુ ઊંચો હતો, બલવાન હાથવાળો અને સર્વાંગે આભૂષણોથી સજ્જ હતો.
નીલજીમૂતસઙ્કાશસ્તપ્તકાઞ્ચનકુણ્ડલઃ। વિચિત્રહારકેયૂરઃ કિઙ્કિણીમણિભૂષિતઃ
એ ઘટોત્કચ કાળી મેઘ જેવી કાયાવાળો હતો, તેના કાનમાં ચમકતા સોનાના કુંડળ, ગળામાં સુંદર હાર, હાથમાં કયૂર અને કમરે ઝણઝણતાં રત્નોની વેઢી પહેરી હતી.
હેમમાલી મહાદંષ્ટ્રઃ કિરીટી કુક્ષિબન્ધનઃ। તામ્રકેશો હરિશ્મશ્રુર્ભીમાઙ્ગઃ કટકાઙ્ગદઃ
એના ગળામાં સોનાની માળા હતી, મોટા દાંત, મસ્તક પર મુગટ, કમરે પટ્ટો, તાંબાં જેવા વાળ, પીળા શ્વેત વાળ અને દાઢી, ભયાનક શરીર અને હાથમાં કડાં-અંગદ પહેર્યા હતા.
રક્તચન્દનદિગ્ધાઙ્ગઃ સૂક્ષ્મામ્બરધરો બલી। બલેન સ યયૌ તત્ર ચાલયન્નિવ મેદિનીમ્
એના શરીર પર લાલ ચંદન લગાવેલું હતું, એ સૂક્ષ્મ વસ્ત્ર પહેરતો અને ખૂબ જ બલવાન હતો; એ આગળ વધતો ત્યારે જાણે જમીન પણ ધ્રૂજી ઊઠતી હોય એમ લાગતું.
તતો દૃષ્ટ્વા જના રાજન્નાયાન્તં પર્વતોપમમ્। ભયાદ્ધિ દુદ્રુવુઃ સર્વે સિંહાત્ક્ષુદ્રમૃગા યથા
પછી, રાજા, જ્યારે લોકોએ એ પર્વત જેવો ઘટોત્કચ આવતો જોયો, ત્યારે બધા ડરીને ભાગી પડ્યા, જેમ સિંહને જોઈને નાના પ્રાણીઓ ભાગે છે.
આસસાદ ચ માદ્રેયં પુલસ્ત્યં રાવણો યથા। અભિવાદ્ય તતો રાજન્સહદેવં ઘટોત્કચઃ
એ ઘટોત્કચ માદ્રીપુત્ર સહદેવ પાસે આવી પહોંચ્યો, જેમ રાવણે પુલસ્ત્ય પાસે ગયો હતો; પછી સહદેવને વંદન કરીને એ ઊભો રહ્યો.