ઇચ્છામ્યાગમનં શ્રોતું હૈડિમ્બસ્ય દ્વિજોત્તમ। લઙ્કાયાં ચ ગતિં બ્રહ્મન્પૌલસ્ત્યસ્ય ચ દર્શનમ્
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, મને હિડિંબના આવવાનો, તેની લંકા સુધીની યાત્રાનો અને પૌલસ્ત્ય સાથેના મુલાકાતનો વર્ણન સાંભળવું છે.
કાવેરીદર્શનં ચૈવ આનુપૂર્વ્યા વદસ્વ મે
કૃપા કરીને કાવેરી દર્શનનું વર્ણન પણ ક્રમશઃ મને કહો.
કાલનદ્વીપગાંશ્ચૈવ તરસાઽજિત્ય ચાહવે। દક્ષિણાં ચ દિશં જિત્વા ચોલસ્ય વિષયં યયૌ
કાળદ્વીપના વાસીઓને યુદ્ધમાં ઝડપથી જીત્યા પછી અને દક્ષિણ દિશા પર વિજય મેળવ્યા પછી, તે ચોળ દેશના પ્રદેશમાં પ્રવેશ્યો.
દદર્શ પુણ્યતોયાં વૈ કાવેરીં સરિતાં વરામ્। નાજાપક્ષિગણૈર્જુષ્ટાં તાપસૈરુપશોભિતામ્
તેને પવિત્ર જળવાળી, સર્વ શ્રેષ્ઠ નદીઓમાંની કાવેરી દેખાઈ, જ્યાં પાણીના પક્ષીઓ નહોતા, પણ તપસ્વીઓથી શોભાયમાન હતી.
સાલલોધ્રાર્જુનૈલ્વૈર્જમ્બૂશાલ્મલકિંશુકૈઃ। કદમ્બૈઃ સપ્તપર્ણૈશ્ચ કશ્મર્યામલકૈર્વૃતામ્
તે કાવેરી સાળ, લોધ્ર, અર્જુન, ઇલ્વ, જામ્બુ, શાલમળી, કિંચુક, કદંબ, સપ્તપર્ણ, કશ્મરી અને આમળા જેવા વૃક્ષોથી ઘેરાયેલી હતી.
ન્યગ્રોધૈશ્ચ મહાશાખૈઃ પ્લક્ષૈરૌદુમ્બરૈરપિ। શમીપલાશવૃક્ષૈશ્ચ અશ્વત્થૈઃ ખદિરૈર્વૃતામ્
તે મહાન ડાળીઓવાળા વટવૃક્ષ, પ્લક્ષ, ઉદુમ્બર, શમી, પલાશ, પિપળ અને ખેરના વૃક્ષોથી પણ ઘેરાયેલી હતી.
બદરીભિશ્ચ સઞ્છન્નામશ્વકર્ણૈશ્ચ શોભિતામ્। ચૂતૈઃ પુણ્ડ્રકપત્રૈશ્ચ કદલીવનસંવૃતામ્
તે બોરના ઝાડોથી ઢંકાયેલી અને અશ્વકર્ણ, કેરી, પુંડ્રપત્ર અને કેળાના વનોથી શોભાયમાન હતી.
ચક્રવાકગણૈઃ કીર્ણં પ્લવૈશ્ચ જલવાયસૈઃ। સમુદ્રકાકૈઃ ક્રૌઞ્ચૈશ્ચ નાદિતાં જલકુક્કુટૈઃ
તે ચક્રવાક પક્ષીઓના ઝુંડ, પાણીમાં રહેતા પક્ષીઓ, દરિયાઈ કાગડા, ક્રૌંચ અને જળકુક્કુટના રવથી ગૂંજી ઉઠતી હતી.
એવં ખગૈશ્ચ બહુભિઃ સઙ્ઘુષ્ટાં જલવાસિભિઃ। આશ્રમૈર્બહુભિઃ સક્તાં ચૈત્યવૃક્ષૈશ્ચ શોભિતામ્
એવી રીતે, તે અનેક જળમાં વસતા પક્ષીઓથી ગૂંજી ઉઠતી, અનેક આશ્રમો અને પવિત્ર વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતી.
શોભિતાં બ્રાહ્મણૈઃ શુભ્રૈર્વેદવેદાઙ્ગપારગૈઃ। ક્વચિત્તીરરુહૈર્વૃક્ષૈર્માલાભિરિવ શોભિતામ્
તે શુદ્ધ બ્રાહ્મણો, જે વેદ અને વેદાંગમાં પારંગત હતા, દ્વારા શોભાયમાન હતી; અને ક્યાંક કાંઠાના વૃક્ષોની માળાઓથી પણ શોભતી હતી.
ક્વચિત્સુપુષ્પિતૈર્વૃક્ષૈઃ ક્વચિત્સૌગન્ધિકોત્પલૈઃ। કહ્લારકુમુદોત્ફુલ્લૈઃ કમલૈરુપશોભિતામ્
ક્યાંક સુગંધિત પુષ્પોથી ભરેલા વૃક્ષો, ક્યાંક સુગંધિત નીલકમળ, કાહલાર, કુમુદ અને ખીલેલા કમળોથી શોભતી હતી.
કાવેરીં તાદૃશીં દૃષ્ટ્વા પ્રીતિમાન્પાણ્ડવસ્તદા। અસ્મદ્રાષ્ટ્રે યથા ગઙ્ગા કાવેરી ચ તથા શુભા
એવી કાવેરીને જોઈને પાંડવ ખૂબ આનંદિત થયા; જેમ આપણા દેશમાં ગંગા પવિત્ર છે, તેમ અહીં કાવેરી પણ એવી જ શુભ છે.
સહદેવસ્તુ તાં તીર્ત્વા નદીમનુચરૈઃ સહ। દક્ષિણં તીરભાસાદ્ય ગમનાયોપચક્રમે
પણ સહદેવ પોતાના અનુયાયીઓ સાથે એ નદી પાર કરીને દક્ષિણ કાંઠા તરફ જવા નીકળી પડ્યા.
આગતં પાણ્ડવં તત્ર શ્રુત્વા વિષયવાસિનઃ। દર્શનાર્થં યયુસ્તે તુ કૌતૂહલસમન્વિતાઃ
પાંડવ આવ્યા છે એ સાંભળીને, એ પ્રદેશના રહેવાસીઓ ઉત્સુકતાથી તેમને જોવા માટે આવી પહોંચ્યા.
દ્રમિડાઃ પુરુષા રાજન્સ્રિયચશ્ચ પ્રિયદર્શનાઃ। ગત્વા પાણ્ડુસુતં તત્ર દદૃશુસ્તે મુદાઽન્વિતાઃ
હે રાજા, દ્રવિડના પુરુષો, સુંદર અને સૌમ્ય દેખાતા, પાંડુપુત્ર પાસે ગયા અને આનંદથી તેમને જોયા.
સુકુમારં વિશાલાક્ષં વ્રજન્તં ત્રિદશોપમમ્। દર્શનીયતમં લોકે નેત્રૈરનિમિષૈરિવ
તેમણે તેને, કોમળ શરીરવાળા, વિશાળ આંખો ધરાવતા, દેવતાજેવા ચાલતા, દુનિયામાં સૌથી આકર્ષક એવા, એમ જોયો કે જાણે તેમની આંખો ઝપકતી જ ન હોય.
આશ્ચર્યભૂતં દદૃશુર્દ્રમિડાસ્તે સમાગતાઃ। મહાસેનોપમં દૃષ્ટ્વા પૂજાં ચક્રુશ્ચ તસ્ય વૈ
એકઠા થયેલા દ્રવિડોએ તેમને અદ્ભુત માન્યા અને મહાન સેનાપતિ સમાન જોઈ, તેમની પૂજા કરી.
રત્નૈશ્ચ વિવિધૈરિષ્ટૈર્ભોગૈરન્યૈશ્ચ સંમતૈઃ। ગતિમઙ્ગલયુક્તાર્ભિઃ સ્તુવન્તો નકુલાનુજમ્
વિવિધ ઇચ્છિત રત્નો અને અન્ય મનપસંદ ભોગો સાથે, શુભ ચઢાવા લઈને, તેઓ નકુલના નાના ભાઈની સ્તુતિ કરતા હતા.
સહદેવસ્તુ તાન્દૃષ્ટ્વા દ્રમિલાનાગતાન્મુદા। વિસૃજ્ય તાન્મહાબાહુઃ પ્રસ્થિતો દક્ષિણાં દિશમ્
પણ સહદેવે, આવ્યા આવેલા દ્રવિડોને જોઈને આનંદ કર્યો અને મહાબાહુએ તેમને વિદાય આપી દક્ષિણ દિશામાં રવાના થયો.
દૂતેન તરસા ચોલં વિજિત્ય દ્રમિડેશ્વરમ્। તતો રત્નાન્યુપાદાય પાણ્ડસ્ય વિષયં યયૌ
દૂત દ્વારા ઝડપથી ચોળ અને દ્રવિડના રાજાને જીત્યા પછી, તેમણે તેમના રત્નો લઈને પાંડુના પ્રદેશમાં ગયા.
દર્શને સહદેવસ્ય ન ચ તૃપ્તા નરાઃ પરે। ગચ્છન્તમનુગચ્છન્તઃ પ્રાપ્તાઃ કૌતૂહલાન્વિતાઃ
સહદેવને જોઈને પણ બીજા લોકો સંતોષ્યા નહોતા; તેઓ તેની પાછળ ગયા અને ઉત્સુકતાથી ત્યાં પહોંચ્યા.
તતો માદ્રીસુતોં રાજન્મૃગસઙ્ઘાન્વિલોકયન્। ગજાન્વનચરાનન્યાન્વ્યાઘ્રાન્કુષ્ણમૃગાન્બહૂન્
પછી, હે રાજા, માદ્રીપુત્રે હરણોના ટોળા, હાથીઓ, અન્ય જંગલમાં રહેતા પ્રાણીઓ, વાઘ અને ઘણા ચિતરેલા હરણો જોયા.
શુકાન્મયૂરાન્દૃષ્ટ્વા તુ ગૃધ્રાનારણ્યકુક્કુટાન્। તતો દેશં સમાસાદ્ય શ્વશુરસ્ય મહીપતેઃ
તેમણે તોતા, મોર, ગૃધ્ર અને જંગલી કૂકડી પણ જોયા; પછી પોતાના સસરા, રાજાના દેશમાં પહોંચ્યા.
પ્રેષયામાસ માદ્રેયો દૂતાન્પાણ્ડ્યાય વૈ તદા। પ્રતિજગ્રાહ તસ્યાજ્ઞાં સમ્પ્રીત્યા મલયધ્વજઃ
એ સમયે માદ્રીપુત્રે પાંડ્યને દૂત મોકલ્યા; મલયધ્વજએ આનંદપૂર્વક તેની આજ્ઞા સ્વીકારી.
ભાર્યા રૂપવતી જિષ્ણોઃ પાણ્ડ્યસ્ય તનયા શુભા। ચિત્રાઙ્ગદેતિ વિખ્યાતા દ્રમિડી યોષિતાં વરા
જિષ્ણુની રૂપાળી પત્ની, પાંડ્યની પ્રસિદ્ધ પુત્રી, ચિત્રાંગદા નામે જાણીતી, દ્રવિડ સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતી.
આગતં સહદેવં તુ સા શ્રુત્વાઽન્તઃ પુરે પિતુઃ। પ્રેષયામાસ સમ્પ્રીત્યા પૂજારત્નં ચ વૈ બહુ
પિતા ના શહેરમાં સહદેવ આવ્યો છે એમ સાંભળીને, તેણે આનંદથી ઘણાં પૂજાની વસ્તુઓ અને રત્નો મોકલ્યા.
પાણ્ડ્યોઽપિ બહુરત્નાનિ દૂતૈઃ સહ મુમોચ હ। મણિમુક્તાપ્રવાલાનિ સહદેવાય કીર્તિમાન્
પ્રસિદ્ધ પાંડ્યએ પણ પોતાના દૂત સાથે અનેક રત્નો—મોતી, મણિ અને મોતી—સહદેવને મોકલ્યા.
તાં દૃષ્ટ્વાઽપ્રતિમાં પૂજાં પાણ્ડવોઽપિ મુદા નૃપ। ભ્રાતુઃ પુત્રે બહૂન્રત્નાન્દત્વા વૈ બભ્રૂવાહને
એ અનન્ય પૂજા જોઈને, પાંડવે આનંદથી પોતાના ભાઈના પુત્ર, બભ્રુવાહનને ઘણાં રત્નો આપ્યા.
પાણ્ડ્યં દ્રમિડરાજાનં શ્વશુરં મલયધ્વજમ્। સ દૂતૈસ્તં વશે કૃત્વા મણલૂરેશ્વરં તદા
પછી તેણે પાંડ્ય, દ્રવિડના રાજા, પોતાના સસરા મલયધ્વજ અને મણલૂરના રાજાને દૂત દ્વારા પોતાના વશમાં કર્યા.
તતો રત્નાન્યુપાદાય દ્રમિડૈરાવૃતો યયૌ। અગસ્ત્યસ્યાલયં દિવ્યં દેવલોકસમં ગિરિમ્
પછી, રત્નો લઈને, દ્રવિડોથી ઘેરાયેલો, એ અગસ્ત્યના દિવ્ય આશ્રમ, દેવલોક સમાન પર્વત તરફ ગયો.