નિજગ્રાહ મહાબાહુસ્તરસા પૌરવેશ્વરમ્। આકૃતિં કૌશિકાચાર્યં યત્ને મહતા તતઃ
પછી મહાબાહુએ મહાન પ્રયત્નથી, કૌશિક ઋષિ જેવા દેખાતા પૌરવોના રાજાને ઝડપથી પકડી લીધા.
વશે ચક્રે મહાબાહુઃ સુરાષ્ટ્રાધિપતિં તદા। સુરાષ્ટ્રવિષયસ્થશ્ચ પ્રેષયામાસ રુક્મિણે
એ સમયે મહાબાહુએ સુરાષ્ટ્રના રાજાને પોતાના વશમાં કર્યો અને સુરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં રહેતા રુક્મીને સંદેશો મોકલાવ્યો.
રાજ્ઞે ભોજકટસ્થાય મહામાત્રાય ધીમતે। ભીષ્મકાયસ ધર્માત્મા સાક્ષાદિન્દ્રસખાય વૈ
પછી તેણે બુદ્ધિશાળી અને ધર્મનિષ્ઠ ભીષ્મક રાજાને, જે ભોજકટમાં રહેતા અને ઇન્દ્રના મિત્ર હતા, સંદેશો મોકલાવ્યો.
ચ ચાસ્ય પ્રતિજગ્રાહ સસુતઃ શાસનં તદા। પ્રીતિપૂર્વં મહારાજ વાસુદેવમવેક્ષ્ય ચ
ત્યારે રાજાએ અને તેના પુત્રે, વાસુદેવને માન આપીને, પ્રેમપૂર્વક તે આદેશ સ્વીકાર્યો.
તતઃ સ રત્નાન્યાદાય પુનઃ પ્રાયાદ્યુધાં પતિઃ। તતઃ શૂર્પારકં ચૈવ તાલાકટમથાપિ ચ
પછી યુદ્ધવીરએ રત્નો લઈને ફરી પ્રસ્થાન કર્યું અને પછી શૂર્પારક, તાલાકટ અને બીજા પ્રદેશોને વશમાં કર્યા.
વશે ચક્રે મહાતેજા દણ્ડકાંશ્ચ મહાબલઃ। સાગરદ્વીપવાસાંશ્ચ નૃપતીન્મ્લેચ્છયોનિજાન્
મહાબલવાન અને તેજસ્વીએ દંડક દેશ અને સાગરદ્વીપમાં વસતા વિદેશી રાજાઓને પણ પોતાના વશમાં કર્યા.
નિષાદાન્પુરુષાદાંશ્ચ કર્ણપ્રાવરણાનપિ। યે ચ કાલમુખા નામ નરરાક્ષસયોનયઃ
પછી તેણે નિષાદ, પુરુષાદ, કર્ણપ્રવરણ અને માનવી તથા રાક્ષસ વંશના કહેવાતા કાલમુખોને પણ વશમાં લીધા.
કૃત્સ્નં કોલગિરિં ચૈવ સુરભીપટ્ટનં તથા। દ્વીપં તામ્રાહ્વયં ચૈવ પર્વતં રામકં તથા
પછી તેણે આખો કોલગિરિ, સુરભિપટ્ટન, તામ્ર નામનું દ્વીપ અને રામક નામનું પર્વત પોતાના વશમાં કર્યા.
તિમિઙ્ગિલં ચ સ નૃપં વશે કૃત્વા મહામતિઃ। એકપાદાંશ્ચ પુરુષાન્કેરલાન્વનવાસિનઃ
પછી મહામતિએ તિમિઙ્ગિલ નામના રાજાને, એક પગવાળા લોકો, કેરળવાસીઓ અને જંગલમાં રહેતા લોકોને પણ વશમાં લીધા.
નગરીં સઞ્જયન્તીં ચ પાષણ્ડં કરહાટકમ્। દૂતૈરેવ વશે ચક્રે કરં ચૈનાનદાપયત્
પછી તેણે સંજયંતી નગરી, પાશંડ અને કરહાટકને દૂત દ્વારા વશમાં કર્યા અને તેમને કર ચૂકવવા લાગ્યા.
પાણ્ડ્યાંશ્ચ દ્રવિડાંશ્ચૈવ સહિતાંશ્ચોડ્રકેરલૈઃ। અન્ધ્રાંસ્તાવનાંશ્ચૈવ કલિઙ્ગાનુષ્ટ્રકર્ણિકાન્
પછી પાંડ્ય, દ્રવિડ, ઓડ્ર-કેરળ, આંધ્ર, તાવન, કલિંગ અને ઉષ્ટ્રકર્ણિક લોકોને પણ પોતાના વશમાં કર્યા.
આટવીં ચ પુરીં રમ્યાં યવનાનાં પુરં તથા। દૂતૈરેવ વશે ચક્રે કરં ચૈનાનદાપયત્
પછી તેણે દૂત દ્વારા આટવી નામની સુંદર નગરી અને યવનોની નગરીને વશમાં કરી, તેમને કર ચૂકવવા લગાડ્યા.
તાત્રપર્ણી તતો ગત્વા કન્યાતીર્થમતીત્ય ચ। દક્ષિણાં ચ દિશં સર્વા વિજિત્ય કુરુનન્દનઃ
પછી તાત્રપર્ણી નદી પાર કરી અને કન્યા તીર્થ પહોંચ્યા પછી, કુરુપુત્રએ આખી દક્ષિણ દિશા જીતીને આગળ વધ્યા.
ઉત્તરં તીરમાસાદ્ય સાગરસ્યોર્મિમાલિનઃ। ચિન્તયામાસ કૌન્તેયો ભ્રાતુઃ પુત્રં ઘટોત્કચમ્
પછી, સાગરના ઉત્તર કાંઠે પહોંચીને, કૌંતેયે પોતાના ભાઈના પુત્ર ઘટોત્કચને મનમાં વિચારવા લાગ્યા.
તતશ્ચિન્તિતમાત્રસ્તુ રાક્ષસઃ પ્રત્યદૃશ્યત। તં મેરુશિખરાકારમાગતં પાણ્ડુનન્દનઃ
પછી, જેમ જ વિચાર્યું, એમ જ રાક્ષસ દેખાયો; પાંડુપુત્રએ તેને મેરુ પર્વતની ચોટી જેવો આવતો જોયો.
ભૃગુકચ્છાત્તતો ધીમાન્સામ્નૈવામિત્રકર્શનઃ। આગમ્યતામિતિ પ્રાહ ધર્મરાજસ્ય શસનાઃ
પછી ભૃગુકચ્છથી બુદ્ધિશાળી દુશ્મનોના વિનાશક, ધર્મરાજના આદેશ પ્રમાણે, 'એને બોલાવો' એમ કહ્યું.
સ રાક્ષસપરીવારસ્તં પ્રણમ્યાશુ સંસ્થિતઃ। ઘટોત્કચં મહાત્માનં રાક્ષસં ઘોરદર્શનમ્
તે રાક્ષસો સાથે ઘેરાયેલો, ઝડપથી મહાન આત્માવાળા, ભયાનક દેખાવ ધરાવતા ઘટોત્કચને નમન કરીને ત્યાં ઊભો રહ્યો.
તત્રસ્થઃ પ્રેષયામાસ પૌલસ્ત્યાય મહાત્મને'। બિભીષણાય ધર્માત્મા પ્રીતિપૂર્વમરિન્દમઃ
ત્યાં ઊભેલા ધર્મપ્રિય દુશ્મનોને જીતનારએ પ્રેમપૂર્વક મહાન આત્માવાળા પૌલસ્ત્ય, એટલે કે વિભીષણને સંદેશો મોકલ્યો.
સ ચાસ્ય પ્રતિજગ્રાહ શાસનં પ્રીતિપૂર્વકમ્। તચ્ચ કૃષ્ણકૃતં ધીમાનભ્યમન્યત સ પ્રભુઃ
તે બુદ્ધિશાળી પ્રભુએ આનંદપૂર્વક એ આજ્ઞા સ્વીકારી અને તેને કૃષ્ણ દ્વારા આપવામાં આવેલી માન્યો.
તતઃ સમ્પ્રેષયામાસ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। ચન્દનાગુરુકાષ્ઠાનિ દિવ્યાન્યાભરણાનિ ચ
પછી તેણે વિવિધ રત્નો, ચંદન, અગરૂના લાકડાં અને દૈવી આભૂષણો મોકલ્યા.
ઇચ્છામ્યાગમનં શ્રોતું હૈડિમ્બસ્ય દ્વિજોત્તમ। લઙ્કાયાં ચ ગતિં બ્રહ્મન્પૌલસ્ત્યસ્ય ચ દર્શનમ્
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, મને હિડિંબના આવવાનો, તેની લંકા સુધીની યાત્રાનો અને પૌલસ્ત્ય સાથેના મુલાકાતનો વર્ણન સાંભળવું છે.
કાવેરીદર્શનં ચૈવ આનુપૂર્વ્યા વદસ્વ મે
કૃપા કરીને કાવેરી દર્શનનું વર્ણન પણ ક્રમશઃ મને કહો.
કાલનદ્વીપગાંશ્ચૈવ તરસાઽજિત્ય ચાહવે। દક્ષિણાં ચ દિશં જિત્વા ચોલસ્ય વિષયં યયૌ
કાળદ્વીપના વાસીઓને યુદ્ધમાં ઝડપથી જીત્યા પછી અને દક્ષિણ દિશા પર વિજય મેળવ્યા પછી, તે ચોળ દેશના પ્રદેશમાં પ્રવેશ્યો.
દદર્શ પુણ્યતોયાં વૈ કાવેરીં સરિતાં વરામ્। નાજાપક્ષિગણૈર્જુષ્ટાં તાપસૈરુપશોભિતામ્
તેને પવિત્ર જળવાળી, સર્વ શ્રેષ્ઠ નદીઓમાંની કાવેરી દેખાઈ, જ્યાં પાણીના પક્ષીઓ નહોતા, પણ તપસ્વીઓથી શોભાયમાન હતી.
સાલલોધ્રાર્જુનૈલ્વૈર્જમ્બૂશાલ્મલકિંશુકૈઃ। કદમ્બૈઃ સપ્તપર્ણૈશ્ચ કશ્મર્યામલકૈર્વૃતામ્
તે કાવેરી સાળ, લોધ્ર, અર્જુન, ઇલ્વ, જામ્બુ, શાલમળી, કિંચુક, કદંબ, સપ્તપર્ણ, કશ્મરી અને આમળા જેવા વૃક્ષોથી ઘેરાયેલી હતી.
ન્યગ્રોધૈશ્ચ મહાશાખૈઃ પ્લક્ષૈરૌદુમ્બરૈરપિ। શમીપલાશવૃક્ષૈશ્ચ અશ્વત્થૈઃ ખદિરૈર્વૃતામ્
તે મહાન ડાળીઓવાળા વટવૃક્ષ, પ્લક્ષ, ઉદુમ્બર, શમી, પલાશ, પિપળ અને ખેરના વૃક્ષોથી પણ ઘેરાયેલી હતી.
બદરીભિશ્ચ સઞ્છન્નામશ્વકર્ણૈશ્ચ શોભિતામ્। ચૂતૈઃ પુણ્ડ્રકપત્રૈશ્ચ કદલીવનસંવૃતામ્
તે બોરના ઝાડોથી ઢંકાયેલી અને અશ્વકર્ણ, કેરી, પુંડ્રપત્ર અને કેળાના વનોથી શોભાયમાન હતી.
ચક્રવાકગણૈઃ કીર્ણં પ્લવૈશ્ચ જલવાયસૈઃ। સમુદ્રકાકૈઃ ક્રૌઞ્ચૈશ્ચ નાદિતાં જલકુક્કુટૈઃ
તે ચક્રવાક પક્ષીઓના ઝુંડ, પાણીમાં રહેતા પક્ષીઓ, દરિયાઈ કાગડા, ક્રૌંચ અને જળકુક્કુટના રવથી ગૂંજી ઉઠતી હતી.
એવં ખગૈશ્ચ બહુભિઃ સઙ્ઘુષ્ટાં જલવાસિભિઃ। આશ્રમૈર્બહુભિઃ સક્તાં ચૈત્યવૃક્ષૈશ્ચ શોભિતામ્
એવી રીતે, તે અનેક જળમાં વસતા પક્ષીઓથી ગૂંજી ઉઠતી, અનેક આશ્રમો અને પવિત્ર વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતી.
શોભિતાં બ્રાહ્મણૈઃ શુભ્રૈર્વેદવેદાઙ્ગપારગૈઃ। ક્વચિત્તીરરુહૈર્વૃક્ષૈર્માલાભિરિવ શોભિતામ્
તે શુદ્ધ બ્રાહ્મણો, જે વેદ અને વેદાંગમાં પારંગત હતા, દ્વારા શોભાયમાન હતી; અને ક્યાંક કાંઠાના વૃક્ષોની માળાઓથી પણ શોભતી હતી.