યજ્ઞવિઘ્નમિમં કર્તું નાર્હસ્ત્વં યજ્ઞવાહન। એવમુક્ત્વા તુ માદ્રેયઃ કુશૈરાસ્તીર્ય મેદિનીમ્
યજ્ઞના વિઘ્નરૂપ બનવું તમારે યોગ્ય નથી, હવ્યવાહન. એમ કહીને માદ્રીપુત્રે જમીન પર કુશ વિછાવી.
વિધિવત્પુરુષવ્યાઘ્રઃ પાવકં પ્રત્યુપાવિશત્। પ્રમુખે તસ્ય સૈન્યસ્ય ભીતોદ્વિગ્રસ્ય ભારત
વિધિ પ્રમાણે, પુરુષોમાં વ્યાઘ્ર સમાન તે યોદ્ધાએ પાવક પાસે જઈને, પોતાની સેના સામે, ભય અને ઉદ્વેગ હોવા છતાં, બેઠો.
ન ચૈનમત્યગાદ્વહ્નિરુવાચ મહોદધિઃ। તમુપેત્ય શનૈર્વહ્નિરુવાચ કુરુનન્દનમ્
પણ અગ્નિએ તેને દહાવ્યો નહીં; ત્યારબાદ મહાસાગરે વાત કરી. ધીમે ધીમે નજીક આવીને અગ્નિએ કુરુવંશી સાથે સંવાદ કર્યો.
સહદેવં નૃણાં દેવં સાન્ત્વપૂર્વમિદં વચઃ। ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ કૌરવ્ય જિજ્ઞાસેયં કૃતા મયા
સહદેવ, મનુષ્યોમાં દેવ, તેમને શાંતવચનથી અગ્નિએ કહ્યું: 'ઉઠો, ઊઠો, કૌરવ્ય, હું તમારી પરીક્ષા લીધી છે.'
વેદ્મિ સર્વમભિપ્રાયં તવ ધર્મસુતસ્ય ચ। મયા તુ રક્ષિતવ્યા પૂરિયં ભરતસત્તમ
હું તમારો અને ધર્મપુત્રના બધા આશય જાણું છું; પણ આ નગરીને મારી રક્ષા કરવી જ પડશે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
યાવદ્રાજ્ઞો હિ નીલસ્ય કુલે વંશધરા ઇતિ। ઈપ્સિતં તુ કરિષ્યામિ મનસસ્તવ પાણ્ડવ
જ્યાં સુધી રાજા નીલના વંશમાં વંશજ રહેશે, ત્યાં સુધી હું તમારા મનગમતા કાર્ય જરૂર કરીશ, હે પાંડવ.
તત ઉત્થાય હૃષ્ટાત્મા પ્રાઞ્જલિઃ શિરસા નતઃ। પૂજયામાસ માદ્રેયટઃ પાવકં ભરતર્ષભ
પછી આનંદિત હૃદયથી, હાથ જોડીને અને માથું નમાવી, માદ્રીપુત્રે પાવકની પૂજા કરી, હે ભરતવંશી.
પાવકે વિનિવૃત્તે તુ નીલો રાજાઽભ્યગાત્તદા। પાવકસ્યાજ્ઞયા ચૈનમર્ચયામાસ પાર્થિવઃ
પાવક વિદાય થયા પછી, રાજા નીલ ત્યાં આવ્યા; પાવકના આદેશથી રાજાએ તેમનું સન્માન કર્યું.
સત્કારેણ નરવ્યાઘ્રં સહદેવં યુધાં પતિમ્। પ્રતિગૃહ્ય ચ તાં પૂજાં કરે ચ વિનિવેશ્ય ચ
સહદેવે, જે મનુષ્યોમાં વાઘ અને યુદ્ધવીરોના સ્વામી હતા, એ સન્માનપૂર્વક તે પૂજા સ્વીકારી અને પોતાના હાથમાં રાખી.
માદ્રીસુતસ્તતઃ પ્રાયાદ્વિજયી દક્ષિણાં દિશમ્। ત્રૈપુરં સ વશે કૃત્વા રાજાનમમિતૌજસમ્
પછી માદ્રીપુત્ર વિજયી બની દક્ષિણ દિશામાં ગયા અને ત્રૈપુર તથા તેના પ્રબળ રાજાને પોતાના વશમાં કર્યા.
નિજગ્રાહ મહાબાહુસ્તરસા પૌરવેશ્વરમ્। આકૃતિં કૌશિકાચાર્યં યત્ને મહતા તતઃ
પછી મહાબાહુએ મહાન પ્રયત્નથી, કૌશિક ઋષિ જેવા દેખાતા પૌરવોના રાજાને ઝડપથી પકડી લીધા.
વશે ચક્રે મહાબાહુઃ સુરાષ્ટ્રાધિપતિં તદા। સુરાષ્ટ્રવિષયસ્થશ્ચ પ્રેષયામાસ રુક્મિણે
એ સમયે મહાબાહુએ સુરાષ્ટ્રના રાજાને પોતાના વશમાં કર્યો અને સુરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં રહેતા રુક્મીને સંદેશો મોકલાવ્યો.
રાજ્ઞે ભોજકટસ્થાય મહામાત્રાય ધીમતે। ભીષ્મકાયસ ધર્માત્મા સાક્ષાદિન્દ્રસખાય વૈ
પછી તેણે બુદ્ધિશાળી અને ધર્મનિષ્ઠ ભીષ્મક રાજાને, જે ભોજકટમાં રહેતા અને ઇન્દ્રના મિત્ર હતા, સંદેશો મોકલાવ્યો.
ચ ચાસ્ય પ્રતિજગ્રાહ સસુતઃ શાસનં તદા। પ્રીતિપૂર્વં મહારાજ વાસુદેવમવેક્ષ્ય ચ
ત્યારે રાજાએ અને તેના પુત્રે, વાસુદેવને માન આપીને, પ્રેમપૂર્વક તે આદેશ સ્વીકાર્યો.
તતઃ સ રત્નાન્યાદાય પુનઃ પ્રાયાદ્યુધાં પતિઃ। તતઃ શૂર્પારકં ચૈવ તાલાકટમથાપિ ચ
પછી યુદ્ધવીરએ રત્નો લઈને ફરી પ્રસ્થાન કર્યું અને પછી શૂર્પારક, તાલાકટ અને બીજા પ્રદેશોને વશમાં કર્યા.
વશે ચક્રે મહાતેજા દણ્ડકાંશ્ચ મહાબલઃ। સાગરદ્વીપવાસાંશ્ચ નૃપતીન્મ્લેચ્છયોનિજાન્
મહાબલવાન અને તેજસ્વીએ દંડક દેશ અને સાગરદ્વીપમાં વસતા વિદેશી રાજાઓને પણ પોતાના વશમાં કર્યા.
નિષાદાન્પુરુષાદાંશ્ચ કર્ણપ્રાવરણાનપિ। યે ચ કાલમુખા નામ નરરાક્ષસયોનયઃ
પછી તેણે નિષાદ, પુરુષાદ, કર્ણપ્રવરણ અને માનવી તથા રાક્ષસ વંશના કહેવાતા કાલમુખોને પણ વશમાં લીધા.
કૃત્સ્નં કોલગિરિં ચૈવ સુરભીપટ્ટનં તથા। દ્વીપં તામ્રાહ્વયં ચૈવ પર્વતં રામકં તથા
પછી તેણે આખો કોલગિરિ, સુરભિપટ્ટન, તામ્ર નામનું દ્વીપ અને રામક નામનું પર્વત પોતાના વશમાં કર્યા.
તિમિઙ્ગિલં ચ સ નૃપં વશે કૃત્વા મહામતિઃ। એકપાદાંશ્ચ પુરુષાન્કેરલાન્વનવાસિનઃ
પછી મહામતિએ તિમિઙ્ગિલ નામના રાજાને, એક પગવાળા લોકો, કેરળવાસીઓ અને જંગલમાં રહેતા લોકોને પણ વશમાં લીધા.
નગરીં સઞ્જયન્તીં ચ પાષણ્ડં કરહાટકમ્। દૂતૈરેવ વશે ચક્રે કરં ચૈનાનદાપયત્
પછી તેણે સંજયંતી નગરી, પાશંડ અને કરહાટકને દૂત દ્વારા વશમાં કર્યા અને તેમને કર ચૂકવવા લાગ્યા.
પાણ્ડ્યાંશ્ચ દ્રવિડાંશ્ચૈવ સહિતાંશ્ચોડ્રકેરલૈઃ। અન્ધ્રાંસ્તાવનાંશ્ચૈવ કલિઙ્ગાનુષ્ટ્રકર્ણિકાન્
પછી પાંડ્ય, દ્રવિડ, ઓડ્ર-કેરળ, આંધ્ર, તાવન, કલિંગ અને ઉષ્ટ્રકર્ણિક લોકોને પણ પોતાના વશમાં કર્યા.
આટવીં ચ પુરીં રમ્યાં યવનાનાં પુરં તથા। દૂતૈરેવ વશે ચક્રે કરં ચૈનાનદાપયત્
પછી તેણે દૂત દ્વારા આટવી નામની સુંદર નગરી અને યવનોની નગરીને વશમાં કરી, તેમને કર ચૂકવવા લગાડ્યા.
તાત્રપર્ણી તતો ગત્વા કન્યાતીર્થમતીત્ય ચ। દક્ષિણાં ચ દિશં સર્વા વિજિત્ય કુરુનન્દનઃ
પછી તાત્રપર્ણી નદી પાર કરી અને કન્યા તીર્થ પહોંચ્યા પછી, કુરુપુત્રએ આખી દક્ષિણ દિશા જીતીને આગળ વધ્યા.
ઉત્તરં તીરમાસાદ્ય સાગરસ્યોર્મિમાલિનઃ। ચિન્તયામાસ કૌન્તેયો ભ્રાતુઃ પુત્રં ઘટોત્કચમ્
પછી, સાગરના ઉત્તર કાંઠે પહોંચીને, કૌંતેયે પોતાના ભાઈના પુત્ર ઘટોત્કચને મનમાં વિચારવા લાગ્યા.
તતશ્ચિન્તિતમાત્રસ્તુ રાક્ષસઃ પ્રત્યદૃશ્યત। તં મેરુશિખરાકારમાગતં પાણ્ડુનન્દનઃ
પછી, જેમ જ વિચાર્યું, એમ જ રાક્ષસ દેખાયો; પાંડુપુત્રએ તેને મેરુ પર્વતની ચોટી જેવો આવતો જોયો.
ભૃગુકચ્છાત્તતો ધીમાન્સામ્નૈવામિત્રકર્શનઃ। આગમ્યતામિતિ પ્રાહ ધર્મરાજસ્ય શસનાઃ
પછી ભૃગુકચ્છથી બુદ્ધિશાળી દુશ્મનોના વિનાશક, ધર્મરાજના આદેશ પ્રમાણે, 'એને બોલાવો' એમ કહ્યું.
સ રાક્ષસપરીવારસ્તં પ્રણમ્યાશુ સંસ્થિતઃ। ઘટોત્કચં મહાત્માનં રાક્ષસં ઘોરદર્શનમ્
તે રાક્ષસો સાથે ઘેરાયેલો, ઝડપથી મહાન આત્માવાળા, ભયાનક દેખાવ ધરાવતા ઘટોત્કચને નમન કરીને ત્યાં ઊભો રહ્યો.
તત્રસ્થઃ પ્રેષયામાસ પૌલસ્ત્યાય મહાત્મને'। બિભીષણાય ધર્માત્મા પ્રીતિપૂર્વમરિન્દમઃ
ત્યાં ઊભેલા ધર્મપ્રિય દુશ્મનોને જીતનારએ પ્રેમપૂર્વક મહાન આત્માવાળા પૌલસ્ત્ય, એટલે કે વિભીષણને સંદેશો મોકલ્યો.
સ ચાસ્ય પ્રતિજગ્રાહ શાસનં પ્રીતિપૂર્વકમ્। તચ્ચ કૃષ્ણકૃતં ધીમાનભ્યમન્યત સ પ્રભુઃ
તે બુદ્ધિશાળી પ્રભુએ આનંદપૂર્વક એ આજ્ઞા સ્વીકારી અને તેને કૃષ્ણ દ્વારા આપવામાં આવેલી માન્યો.
તતઃ સમ્પ્રેષયામાસ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। ચન્દનાગુરુકાષ્ઠાનિ દિવ્યાન્યાભરણાનિ ચ
પછી તેણે વિવિધ રત્નો, ચંદન, અગરૂના લાકડાં અને દૈવી આભૂષણો મોકલ્યા.