અધિરાજાધિપં ચૈવ દન્તવક્રં મહાબલમ્। જિગાય કરદં ચૈવ કૃત્વા રાજ્યે ન્યવેશયત્
તે મહાબળવાને રાજાઓના અધિપતિ દંતવક્રને પણ હરાવ્યો અને તેને કરદાતા બનાવી, તેના રાજ્યમાં સ્થાપિત કર્યો.
સુકુમારં વશે ચક્રે સુમિત્રં ચ નરાધિપમ્। તથૈવાપરમત્સ્યાંશ્ચ વ્યજયત્સ પટચ્ચરાન્
સુકુમારને પોતાના વશમાં કર્યો અને સુમિત્ર રાજાને પણ. એ જ રીતે, બીજા મત્સ્ય અને પટચ્ચરાઓને પણ જીત્યા.
નિષાદભૂમિં ગોશૃઙ્ગં પર્વતપ્રવરં તથા। તરસૈવાજયદ્ધીમાઞ્શ્રેણિમન્તં ચ પાર્થિવમ્
તે બુદ્ધિશાળી સહદેવે નિષાદભૂમિ, ગૌશૃંગ પર્વત અને શ્રેણિમંત રાજાને પણ ઝડપથી પરાજય આપ્યો.
નરરાષ્ટ્રં ચ નિર્જિત્ય કુન્તિભોજમુપાદ્રવત્। પ્રીતિપૂર્વં ચ તસ્યાસૌ પ્રતિજગ્રાહ શાસનમ્
માણસોની ભૂમિ જીત્યા પછી, તેણે કુંતિભોજ પાસે ગયો અને પ્રેમપૂર્વક તેની આજ્ઞા સ્વીકારી.
તતશ્ચર્મણ્વતીકૂલે જમ્ભકસ્યાત્મજં નૃપમ્। દદર્શ વાસુદેવેન શેષિતં પૂર્વવૈરિણા
પછી ચર્મણ્વતી નદીના કિનારે, જંભકનો પુત્ર રાજા, જે વાસુદેવના પૂર્વ શત્રુ હતો અને તેના હાથો હાર્યો હતો, તેને તેણે જોયો.
ચક્રે તેન સ સઙ્ગ્રામં સહદેવેન ભારત। સ તમાજૌ વિનિર્જિત્ય દક્ષિણાભિમુખો યયૌ
ત્યારે સહદેવએ તેના સાથે યુદ્ધ કર્યું અને તેને યુદ્ધમાં હરાવી દક્ષિણ તરફ આગળ વધ્યો.
સેકાનપરસેકાંશ્ચ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ।। તતસ્તેનૈવ સહિતો નર્મદામભિતો યયૌ
સહદેવએ સેકાન, અપરસેકાન અને અન્ય અનેક રત્નો લીધા અને પછી તે સાથે મળીને નર્મદા નદીની નજીક ગયો.
ભગદત્તં મહાબાહું ક્ષત્રિયં નરકાત્મજમ્। અર્જુનાય કરં દત્તં શ્રુત્વા તત્ર ન્યવર્તત
જ્યારે તેણે સાંભળ્યું કે મહાબલી ભગદત્ત, નરકનો પુત્ર, પહેલેથી જ અર્જુનને કર ચૂકવી ચૂક્યો છે, ત્યારે તે ત્યાંથી પાછો ફર્યો.
વિન્દાનુવિન્દાવાવન્ત્યૌ સૈન્યેન મહતાવૃતૌ। જિગાય સમરે વીરાવાશ્વિનેયઃ પ્રતાપવાન્
પછી અશ્વિનીકુમારનો વિરુ Sahadeva, મહાન સેનાથી ઘેરાયેલા અવંતિના વિંદ અને અનુવિંદ જેવા વીર રાજાઓને યુદ્ધમાં હરાવ્યો.
તતો રત્નાન્યુપાદાય પુરં ભોજકટં યયૌ। તત્ર યુદ્ધમભૂદ્રાજન્દિવસદ્વયમચ્યુત
પછી રત્નો લઈને તે ભોજકટ નગરીમાં ગયો. ત્યાં, અચ્યુત, બે દિવસ સુધી યુદ્ધ થયું.
સ વિજિત્ય દુરાધર્ષં ભીષ્મકં માદ્રિનન્દનઃ। કોસલાધિપતિં ચૈવ તથા વેણાતટાધિપમ્
પછી માદ્રીપુત્રે દુર્લંઘ્ય ભીષ્મક, કોશલના રાજા અને વેણાટટાના શાસકને પણ જીત્યા.
કાન્તારકાંશ્ચ સમર તથા પ્રાકોટકાન્નૃપાન્। નાટકેયાંશ્ચ સમરે તથા હેરમ્બકાન્યુધિ
તે પછી તેણે કાંતારક, પ્રાકોટક, નાટકેય અને હેરંબક જેવા રાજાઓને પણ યુદ્ધમાં હરાવ્યા.
મારુધં ચ વિનિર્જિત્ય રમ્યગ્રામમથો બલાત્। નાચીનાનર્બુકાંશ્ચૈવ રાજાનશ્ચ મહાબલઃ
પછી તેણે મારુધને હરાવ્યો અને રમ્યગ્રામને બળપૂર્વક પોતાના કબજામાં લીધો. ત્યારબાદ, તેણે નચીન, અર્બુક અને અન્ય મહાબલી રાજાઓને પણ જીત્યા.
તાંસ્તાનાટવિકાન્સર્વાનજયત્પાણ્ડુનન્દનઃ। નાતાધિપં ચ નૃપતિં વશે ચક્રે મહાબલઃ
પાંડુપુત્રે તે બધા જંગલવાસી રાજાઓને હરાવ્યા અને નાટાના રાજાને પણ પોતાના વશમાં કર્યો.
પુલિન્દાંશ્ચ રણે જિત્વા યયૌ દક્ષિણતઃ પુરઃ। યુયુધે પાણ્ડ્યરાજેન દિવસં નકુલાનુજઃ
પછી તેણે પુલિંદોને યુદ્ધમાં હરાવ્યા અને દક્ષિણ તરફ આગળ વધ્યો. ત્યાં, નકુલના નાના ભાઈએ પાંડ્યરાજા સાથે એક દિવસ યુદ્ધ કર્યું.
તં જિત્વા સ મહાબાહુઃ પ્રયયૌ દક્ષિણાપથમ્। ગુહામાસાદયામાસ કિષ્કિન્ધાં લોકવિશ્રુતામ્
તેને હરાવી, મહાબલી સહદેવ દક્ષિણ પંથેથી આગળ વધ્યો અને પ્રસિદ્ધ કિષ્કિંધાની ગુફા સુધી પહોંચ્યો.
પુરા વાનરરાજેન વાલિના ચાભિરક્ષિતામ્। તતઃ કોસલરાજસ્ય રામસ્યૈવાનુગેન ચ। સુગ્રીવેણાભિગુપ્તાં તાં પ્રવિષ્ટસ્તમથાહ્વયત્
આ સ્થાન પહેલાં વાનરરાજા વાલી દ્વારા અને પછી કોશલના રાજા રામના અનુયાયી સુગ્રીવ દ્વારા રક્ષાયું હતું. ત્યાં સહદેવે પ્રવેશ કર્યો અને તેને લલકાર્યો.
તત્ર વાનરરાજાભ્યાં મૈન્દેન દ્વિવિદેન ચ। યુયુધે દિવસાન્સપ્ત ન ચ તૌ વિકૃતિં ગતૌ
ત્યાં તેણે વાનરરાજા મેઇંદ અને દ્વિવિદ સાથે સાત દિવસ સુધી યુદ્ધ કર્યું, પણ બંનેમાંથી કોઈ પણ હાર્યો નહીં.
તતસ્તુષ્ટૌ મહાત્માનૌ સહદેવાય વાનરૌ। ઊચતુશ્ચૈવ સંહૃષ્ટૌ પ્રીતિપૂર્વમિદં વચઃ
પછી એ બે મહાન આત્માવાળા વાનરે આનંદપૂર્વક સહદેવને ખુશીથી કહ્યું:
ગચ્છ પાણ્ડવશાર્દૂલ રત્નાન્યાદાય સર્વશઃ। અવિઘ્નમસ્ત કાર્યાય ધર્મરાજાય ધીમતે
'પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ, બધા રત્નો લઈને જા. તારા કામ ધર્મરાજ માટે નિર્વિઘ્ને પૂર્ણ થાય એવી શુભેચ્છા.'
તતો રત્નાન્યુપાદાય પુરીં માહિષ્મતીં યયૌ।। તત્ર નીલેન રાજ્ઞા સ ચક્રે યુદ્ધં નરર્ષભઃ
પછી રત્નો લઈને તે માહિષ્મતી નગરીમાં ગયો. ત્યાં, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ સહદેવે નિલ રાજા સાથે યુદ્ધ કર્યું.
પાણ્ડવઃ પરવીરઘ્નઃ સહદેવઃ પ્રતાપવાન્।। તતોઽસ્ય સુમહદ્યુદ્ધમાસીદ્ભીરુભયઙ્કરમ્
પાંડવોમાં શૂરવીર અને શત્રુવિનાશક સહદેવે પછી તેની સામે ભયાનક અને ડરપોકોને પણ ડરાવનારું મહાન યુદ્ધ કર્યું.
સૈન્યક્ષયકરં ચૈવ પ્રાણાનાં સંશયાવહમ્। ચક્રે તસ્ય હિ સાહાય્યં ભગવાન્હવ્યવાહનઃ
તે સમયે દેવરૂપ અગ્નિદેવે તેની મદદ કરી, જેના કારણે સેના નાશ પામી અને અનેક લોકોના જીવને જોખમ ઊભું થયું.
તતો રથા હયા નાગાઃ પુરુષાઃ કવચાનિ ચ। પ્રતીપ્તાનિ વ્યદૃશ્યન્ત સહદેવબલે તદા
પછી, રાજા, સહદેવની સેનામાં રથ, ઘોડા, હાથી, માણસો અને તેમનાં કવચો આગમાં બળી રહ્યા છે એવું દેખાયું.
તતઃ સુસંભ્રાન્તમના બભૂવ કુરુનન્દનઃ। નોત્તરં પ્રતિવક્તું ચ શક્તોઽભૂજ્જનમેજય
આ પછી, કુરુવંશના વંશજ, તેની મન:સ્થિતિ ખૂબ ગભરાઈ ગઈ અને જનમેજય કોઈ જવાબ આપી શક્યા નહીં.
કિમર્થં ભગવાન્વહ્નિઃ પ્રત્યમિત્રોઽભવદ્યુધિ। સહદેવસ્ય યજ્ઞાર્થં ઘટમાનસ્ય વૈ દ્વિજ
હે બ્રાહ્મણ, સહદેવ યજ્ઞ માટે પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો ત્યારે અગ્નિદેવ યુદ્ધમાં શા માટે વિરોધી બન્યા?
તત્ર માહિષ્મતીવાસી ભગવાન્હવ્યવાહનઃ। શ્રૂયતે હિ ગૃહીતો વૈ પુરસ્તાત્પારદારિકઃ
માહિષ્મતી શહેરમાં, કહેવાય છે કે અગ્નિદેવ પહેલાં પરપુરુષના રૂપમાં પકડાયા હતા.
નીલસ્ય રાજ્ઞો દુહિતા બભૂવતાતીવ શોભના। સાઽગ્નિહોત્રમુપાતિષ્ઠદ્બોધનાય પિતુઃ સદા
રાજા નીલાની પુત્રી ખૂબ જ સુંદર હતી; તે હંમેશા પોતાના પિતાને જાગૃત કરવા માટે અગ્નિહોત્ર કરતી.
વ્યજનૈર્ધૂયમાનોઽપિ તાવત્પ્રજ્વલતે ન સઃ।। યાવચ્ચારુપુટૌષ્ઠેન વાયુના ન વિધૂયતે
પંખાથી ફૂંકવામાં આવતાં પણ તે અગ્નિ તેટલી પ્રજ્વલિત થતી નહીં, જ્યા સુધી કે તેની સુંદર કપાળવાળી છોકરીના મીઠા શ્વાસથી વાયુ ન મળે.
તતઃ સ ભગવાનગ્નિશ્ચકમે તાં સુદર્શનામ્। નીલસ્ય રાજ્ઞઃ સર્વેષામુપનીતશ્ચ સોઽભવત્
પછી દેવરૂપ અગ્નિદેવે તે સુંદર કન્યાને ઇચ્છી અને રાજા નીલાએ તેને સૌની સામે લાવી.